Али ибн Муҳаммад ибн Абдулазиз Ибн Футуҳ ибн Иброҳим ибн Абу Бакр (арабча: علي بن محمد بن عبد العزيز بن فتوح بن ابراهيم بن أبي بكر‎‎; 1312–1359/62 милодий йил)[1], Ибн Дурайҳим ал-Мавсилī (арабча: ابن الدريهم الموصلي‎‎) номи билан танилган, араб ёзувчи, математик, криптоаналитик ва котиб эди[2].

Криптология

Ибн ад-Дурайҳим саккизта шифрлаш тизимининг батафсил тавсифини бериб, унда алмаштириш шифрлари ҳақида сўз юритади ва икки аср ўтгач „Вигенèре жадвали“ номи билан машҳур бўлган „жадвал“ ғоясини энг дастлаб таклиф қилган[2].

Унинг Очиқ боблар мақсадлари ва шифрлашларни ечиш (مقاصد الفصول المترجمة عن حل الترجمة) номли китоби яқинда топилган, бироқ ҳали нашр этилмаган. Унда Киндий ва Ибн Адлон томонидан илгари сурилган статистик усуллардан фойдаланилади[3].

Ҳайвонларнинг фойдалилиги ҳақида китоб

Милодий 1355-йилда Ибн ад-Дурайҳим Ҳайвонларнинг фойдалилиги ҳақида китобни (арабча: كتاب منافع الحيوان‎‎) тузган[2]. Асар асосан Ибн Бахтишу ва Арасту асарларига таянган. Қўлёзма ҳозирда Эскориал кутубхонасида (Ар.898) сақланади[4]. Матнда турли ҳайвонларнинг 91 та тасвири мавжуд[4].

Манбалар

  1. ↑ ал-Ṣафāдī, Ṣалāḥ ал-Дīн Кҳалīл б. Айбак. Аʿян ал-ʿаṣр wа аʿwāн ал-наṣр (Арабиc), Дамасcус, 1998 — 521–528-бет. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Леэуw, эд. бй Карл де; Бергстра, Жан. Тҳе Ҳисторй оф Информатион Сеcуритй: А Cомпреҳенсиве Ҳандбоок, 1., Элсевиэр, 2007 — 279-бет. ИСБН 978-0444516084. 
  3. ↑ Броэмелинг, Лйле Д. (1 Новембер 2011). "Ан Аccоунт оф Эарлй Статистиcал Инференcе ин Араб Cрйптологй". Тҳе Америcан Статистиcиан 65 (4): 255–257. дои:10.1198/тас.2011.10191. 
  4. ↑ 4,0 4,1 Cонтадини, Анна (1989). "Тҳе Китāб Манāфиʿ ал-Ḥаяwāн ин тҳе Эсcориал Либрарй". Исламиc Арт 3: 33–57.