Ibn an-Navvaha
Абдуллоҳ ибн ан-Навваҳа (عبدالله إبن النواحة) Мусайлима томонидан юборилган элчи бўлиб, у ислом пайғамбари Муҳаммад даврида Ямама минтақасида пайғамбарликка даъвогар сифатида фаолият юритган[1]. У асосан Мусайлимадан Муҳаммадга хабар етказгани ва кейинчалик Муҳаммад вафотидан сўнг қатл этилгани билан танилган.
Асос
Мусайлима Ямамада сезиларли тарафдорлар орттирди, бунга қисман маҳаллий қабилавий муносабатлар сабаб бўлган. Бану Ҳанифа қабиласи (Рабиа қабилавий бирлашмасининг бир қисми) ичида кўплар Ҳижозда жойлашган Қурайш қабиласига ва Муҳаммадга нисбатан адоват сақлаган. Бу кайфият рабиалик бир киши томонидан шундай ифодалангани айтилади: „…Ямамадаги Рабиа қабиласининг ёлғончиси Ҳижоздаги Мазар қабиласининг ростгўйидан яхшироқ“[2]. Мусайлиманинг тарафдорлари, шунингдек, унинг таълимотлари, ҳийла-найранглари ва даъво қилинган мўжизалари билан ҳам изоҳланган.
Муҳаммад ҳузурига элчилик
Ибн ан-Навваҳа, эҳтимол бошқа элчилар ҳамроҳлигида[3], Мусайлимадан Муҳаммадга хабар етказиш учун Мадинага йўл олди. Хабарнинг моҳияти шундан иборат эдики, дунё (ёки ҳокимият) Мусайлима ва Муҳаммад ўртасида бўлиниши, иккаласи ҳам Аллоҳнинг пайғамбарлари сифатида тан олиниши керак эди[4]. Муҳаммад бу таклифни рад этиб, ернинг тақсимоти фақат Аллоҳ томонидан белгиланади, деди[4]. Сунан Абу Довудда ривоят қилинган ҳадисга кўра, Муҳаммад элчилардан Мусайлима ҳақидаги ўз эътиқодларини сўраган. Улар: „Биз у ишонгандек ишонамиз“, деб жавоб беришган. Шунда Муҳаммад: „Аллоҳ номи билан қасамки, агар элчилар ўлдирилмайди деган қоида бўлмаганида, сизларнинг бошларингизни кесган бўлардим“, деган[4]. Бу уларнинг ташрифи чоғида Ибн ан-Навваҳа ва унинг эҳтимолий ҳамроҳлари элчиларга бериладиган дипломатик дахлсизлик билан ҳимояланганини кўрсатади.
Қатл этилиши
Муҳаммад вафотидан сўнг ва ундан кейинги Ридда урушлари даврида Ибн ан-Навваҳанинг мақоми ўзгарди. Ҳориса ибн Мударриб Абдуллоҳ ибн Мас’уд – Муҳаммаднинг машҳур саҳобаси – билан, Бану Ҳанифа масжидидан ўтиб кетгач учрашганини ривоят қилади, у ерда одамлар Мусайлимага имон келтираётган эдилар[1]. Ибн Мас’уд бу кишиларни ҳузурига келтиртириб, уларга тавба қилиш имконини берди. Бироқ у Ибн ан-Навваҳани алоҳида ажратиб, Муҳаммаднинг илгари уни қатл этишни истагани, аммо элчи мақоми бунга тўсқинлик қилганини эслайди. Ибн Мас’уд: „Аммо бугун сен элчи эмассан“, деди. Сўнг у Қараза ибн Каъбга қатлни амалга оширишни буюради. Ибн ан-Навваҳанинг боши кейин бозорда ҳаммага ошкора кесиб ташланган[1][4][1][2].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Сунан Абу Даwоод 14:2756
- ↑ 2,0 2,1 „Тҳе Мессаге“. www.балагҳ.нет. 2010-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 1-апрел.
- ↑ Wҳиле тҳе ҳадитҳ ментионс „мессенгерс“ ин плурал дуринг тҳе эхчанге wитҳ Муҳаммад, латер аccоунц фоcус он Ибн ан-Наwwаҳаҳ спеcифиcаллй регардинг тҳе эхеcутион.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Сунан Абу Даwоод 14:2755