Ziyosfera

Ibrohim Oqil

Иброҳим Оқил (арабча: ابراهيم عقيل‎‎; Иброҳим Акил, 1962-йил 24-декабр — 2024-йил 20-сентябр), Ал-Ҳажж Таҳсин ёки Таҳсин[1] номлари билан ҳам машхур, шунингдек Ал-Ҳажж Абдул Хадер тахаллусини ҳам олган. Жангари гуруҳ бўлмиш Ҳизбуллоҳнинг Редван кучларига бош қўмондонлик қилган ливанлик жангари[2][3][4]. Иброҳим Оқил ташкилотнинг ҳарбий ва хавфсизлик операцияларини назорат қилувчи Жиҳод кенгашининг аъзосидир[5]. Баъзи кузатувчилар Оқилни Ҳизбуллоҳнинг амалдаги Бош штаб бошлиғи вазифасини бажарган деб ҳисоблашган[6].

Иброҳим Оқил
ابراهيم عقيل
Файл:Ибраҳим Ақил (Ҳезболлаҳ).wебп
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1962-йил 24-декабр
Биқо водийси,  Ливан
Вафоти 2024-йил 20-сентябр
Ливан
Ўлим сабаби Ҳаво ҳужумида вафот этган
Сиёсий партияси  Ҳизбуллоҳ

1980-йилларда Оқил Ҳизбуллоҳнинг 1983-йилдаги АҚСҲ элчихонаси портлатилиши ва 1983-йилдаги Байрут казармалари портлатилишига жавобгар бўлган тузилманинг муҳим аъзоси бўлган[7]. 2015-йил 21-июлда АҚСҲ Молия вазирлиги томонидан Оқилга Ҳизбуллоҳдаги фаолияти учун 13582-сонли Ижроия фармони асосида санксия қўлланади. 2019-йилнинг сентябр ойида Америка Қўшма Штатлари давлат департаменти уни Асосий белгиланган глобал террорчи сифатида рўйхатга киритган[8]. Адолат учун мукофотлар дастури (инглизча: Реwардс фор Жустиcе Програм) унинг қўлга олинишига сабаб бўла оладиган ҳар қандай маълумотлар учун 7 миллион долларгача мукофот эълон қилган[9][10]. Иброҳим Оқил Фуад Шукрнинг вафотидан олдин „Ҳизбуллоҳ“ ҳарбий қаноти собиқ қўмондонининг ўринбосари бўлиб ишлаган деб тахмин қилинаган[11].

2024-йил 20-сентябр санасида Иброҳим Оқил Ливаннинг Ҳарет Ҳреик шаҳрида Исроил ҳаво кучларининг зарбаси натижасида ҳалок бўлган[12][13].

Ҳаёти

Иброҳим Оқил 1980-йилга келиб Ҳизбуллоҳга алоқадор бўлган Ислом Жиҳод Ташкилотининг муҳим шахсларидан бири бўлади. Ушбу ташкилот 1983-йилда АҚСҲнинг Байрутдаги элчихонасига амалга оширган портлашида 63 нафар киши ҳалок бўлган, Байрутдаги кўп миллатли ҳарбий базаларга уюштирилган ҳужумлар натижасида эса 305 киши вафот этган. 1980-йилларда Иброҳим Оқил гаровга олинган америкаликларни ва немисларни ўғирлаш учун мас’ул бўлган[14].

2000-йил 4-февралда Жанубий Ливан можароси пайтида Исроилнинг Боэинг АҲ-64 Апаче вертолётлари Бариш қишлоғида Ҳизбуллоҳ ташкилотининг Жанубий Ливан сектори (ёки Жанубий Ливандаги ғарбий сектор) қўмондони бўлиб хизмат қилаётган Иброҳим Оқилнинг машинасига АГМ-114 Ҳеллфире ракеталаридан ўқ очган[15]. Биринчи ракета машинанинг орқа томонига тегиб, машинани ағдариб юборади. Оқил қочиб қола олади ҳамда, бино орқасига яшириниб олади. Иккинчи марта отилган ракета эса машинани йўқ қилиб ташлаган. Оқилнинг беркинишга улгурганини кўришади ҳамда қайта отилган ракета бориб деворга дегади. Оқил енгил жароҳат олган ва бу ҳодисадан омон қолишга муваффақ бўлган[16][17]. Ҳужум чоғида эса нафар тинч аҳоли, жумладан, чақалоқ ҳам жароҳат олган[18].

2006-йилги Ливан уруши пайтида Оқил Ҳизбуллоҳ ва Сурия армияси ўртасидаги разведкани мувофиқлаштиришга мас’ул шахс бўлган[19]. Бир ой ўтгач, 2006-йил сентябр ойида Ҳизбуллоҳнинг хавфсизлик ва разведка хизматлари бошлиғи бўлиб ишлаётган пайтида, „Интеллигенcе Онлине“ газетаси 1980 — 1990-йиллар бошларида Ҳисбуллоҳ томонидан Шимолий Кореяга ҳарбий машғулотларда иширок этиш учун юборилганлардан бири деб ёзади. 3 киши, жумладан Ҳасан Насруллоҳ, Мустафо Бадриддин ҳамда Иброҳим Оқил шулар жумласидан[20].

2016-йил май ойида Мустафо Бадриддин ўлдирилгандан сўнг, Оқил „Ҳизбуллоҳ“ мудофаа вазири лавозимига унинг ўрнига кўриладиган икки номзоддан бири бўлган[21].

Суиқасд

Асосий мақола: Иброҳим Оқилга қилинган суиқасд

2024-йил 20-сентябр куни Исроилнинг Ф-35 қирувчи самолётлари Байрутнинг Даҳиэҳ чеккасидаги турар-жой биносига тўртта ракета билан зарба берган, асосий нишон Оқил бўлган. Ҳаво ҳужуми натижасида камида 37 киши ҳалок бўлган, жумладан, Ҳизбуллоҳнинг юқори мартабали қўмондони Аҳмад Маҳмуд Ваҳаби, Ҳизбуллоҳнинг бошқа 14 нафар юқори мартабали жангарилари, уч нафар бола ва еттита аёл, яна 68 киши яраланган ва иккита бино қулаб тушган[22][23][24]. Исроил ҳукумати бу ҳужум Оқилга қаратилганини ҳамда операция Иброҳим Оқилнинг ўлими билан тугаганини билдирган[25].

Манбалар

  1. ↑ „Исраэл идентифиэс Ҳезболлаҳ'с Ибраҳим Ақил ас ҳеад оф тҳе спеcиал форcес Радwан унит“ (эн). Тҳе Жерусалем Пост | ЖПост.cом (2023-йил 3-декабр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  2. ↑ „Исраэл идентифиэс Ҳезболлаҳ'с Ибраҳим Ақил ас ҳеад оф тҳе спеcиал форcес Радwан унит“ (эн). Тҳе Жерусалем Пост | ЖПост.cом (2023-йил 3-декабр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  3. ↑ „Ибраҳим Ақил – Реwардс Фор Жустиcе“ (эн-УС). реwардсфоржустиcе.нет. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  4. ↑ „Эхcлусиве: Иран ордерс Ҳезболлаҳ то таргет Сауди Арабиа“ (эн). Миддле Эаст Эе. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  5. ↑ „Ибраҳим Ақил – Реwардс Фор Жустиcе“ (эн-УС). реwардсфоржустиcе.нет. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  6. ↑ „שקט מדומה: כך צמח ארגון הטרור הרצחני בצפון“. мако (2024-йил 29-феврал). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  7. ↑ „Ибраҳим Ақил – Реwардс Фор Жустиcе“ (эн-УС). реwардсфоржустиcе.нет. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  8. ↑ „Исраэл идентифиэс Ҳезболлаҳ'с Ибраҳим Ақил ас ҳеад оф тҳе спеcиал форcес Радwан унит“ (эн). Тҳе Жерусалем Пост | ЖПост.cом (2023-йил 3-декабр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  9. ↑ „Ибраҳим Ақил – Реwардс Фор Жустиcе“ (эн-УС). реwардсфоржустиcе.нет. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  10. ↑ „УС Стате Департмент офферс $7 миллион реwард фор Ҳезболлаҳ леадер“. www.исраэлнатионалнеwс.cом. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  11. ↑ „Эхcлусиве: Иран ордерс Ҳезболлаҳ то таргет Сауди Арабиа“ (эн). Миддле Эаст Эе. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  12. ↑ „إعلام إسرائيلي: إبراهيم عقيل المستهدف في غارة الضاحية هو قائد العمليات الخاصة بحزب الله (العربية) ..أخر المستجدات“ (ар). برس بي (2024-йил 20-сентябр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  13. ↑ Эмануэл Фабиан, Ҳезболлаҳ Жиҳад Cоунcил мембер Ибраҳим Ақил wас таргет оф Беирут стрике, соурcес сай Тимес оф Исраэл (20 Септембер 2024)
  14. ↑ אדלסון, דניאל; יורק, ניו; אייכנר, איתמר. „סוחר האמנות שמממן את חיזבאללה, ופרס המיליונים על ראשו של רב המחבלים“ (ҳе). Йнет (2023-йил 18-апрел). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  15. ↑ „למרות המתיחות בצפון: 12 אלף מבקרים בסוף השבוע בחרמון - וואלה חדשות“ (ҳе). וואלה (2000-йил 4-феврал). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  16. ↑ „ניצל מניסיון חיסול והתאמן בצפון קוריאה: זה בכיר חיזבאללה שהיה מטרת התקיפה בדאחייה | ישראל היום“ (ҳе). Исраэл Ҳаём (2024-йил 20-сентябр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  17. ↑ Ари, Лиор Бен; Эичнер, Итамар. „Ибраҳим Ақил: Элусиве Ҳезболлаҳ мастерминд анд оне оф Америcа'с мост wантед мен“ (эн). Йнетнеwс (2024-йил 20-сентябр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  18. ↑ „Исраэли Киллед ин Лебанон, Спурринг Cаллс то Реталиате“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2000-йил 7-феврал). 2024-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  19. ↑ „אף מילה על ישראל“ (ҳе). йнет (2016-йил 15-май). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  20. ↑ УСА, ИБП. Кореа Нортҳ Эcономиc & Девелопмент Стратегй Ҳандбоок Волуме 1 Стартегиc Информатион анд Девелопменц (эн). Лулу.cом, Аугуст 2013. ИСБН 978-1-4330-2812-0. 
  21. ↑ „שקט מדומה: כך צמח ארגון הטרור הרצחני בצפון“. мако (2024-йил 29-феврал). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  22. ↑ Марси, Урооба Жамал,Федериcа „Деатҳ толл ин Беирут стрике рисес то 37: Министрй“ (эн). Ал Жазеэра (2024-йил 21-сентябр). — „Лебанон’с ҳеалтҳ министрй сайс тҳе деатҳ толл фром естердай’с аир аттаcк он Беирут’с соутҳерн субурб ҳас реачед 37 пеопле.“. Қаралди: 2024-йил 21-сентябр.
  23. ↑ Марси, Урооба Жамал, Федериcа „Деатҳ толл ин Беирут аттаcк гоэс уп“ (эн). Ал Жазеэра (2024-йил 21-сентябр). — „Лебанон’с Ҳеалтҳ Министер сайс ат леаст 31 пеопле, инcлудинг тҳреэ чилдрен анд севен wомен, wере киллед ин тҳе Исраэли аттаcк он соутҳерн Беирут естердай. Анотҳер 68 пеопле wере wоундед ин тҳе аттаcк, ҳе аддед. Тҳе тҳреэ чилдрен амонг тҳе 31 киллед ин Исраэл’с аттаcк он соутҳерн Беирут естердай wере агед фоур, сих анд 10, Лебанон’с Ҳеалтҳ Министер саид дуринг а пресс cонференcе.“. Қаралди: 2024-йил 21-сентябр.
  24. ↑ Ари, Лиор Бен; Эичнер, Итамар; Рабан, Дан. „ИАФ киллс Ақил wитҳ Ф-35 фигҳтер жет анд фоур миссилес тwо сториэс ундергроунд“ (эн). Йнетнеwс (2024-йил 20-сентябр). Қаралди: 2024-йил 20-сентябр.
  25. ↑ „ИДФАНC Эвент“. идфанc.аcтиветраил.биз. Қаралди: 2024-йил 20-сентябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ibrohim_Oqil" dan olindi