Ichki suvlar

Ички сувлар давлат акваториясининг бир қисми саналади.
Ички сувлар денгиз ва денгиздан ташқари сувлардан иборат ҳисобланади.
Дарёлар, кўллар, каналлар ва бошқа сув ҳавзалари ва шунингдек давлат чегараларида жойлашган чегара сувлари ички денгиз бўлмаган сувлари саналади.
Ички денгиз сувларига қуйидагилар киради:
- Денгиз сувлари, шу жумладан архипелаг давлатларининг сувлари, ҳудудий сувларнинг кенглигини ҳисоблаш учун қабул қилинган тўғри чизиқдан қирғоқ йўналишида жойлашган;
- Порт сувлари;
- Қирғоқлари бир давлатга тегишли бўлган қўлтиқларнинг сувлари ва агар уларнинг кенглиги 24 денгиз милидан ошмаса;
- Тарихий денгизлар ва қўлтиқлар.
Моҳияти
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Денгиз ҳуқуқи тўғрисидаги конвенсиясига кўра, мамлакатнинг ички сувларига архипелаг давлатлари бундан мустасно, мамлакат ҳудудий сувлари тубининг қуруқлик томонидаги сувлар киради[1].
Ички сувларда давлатнинг суверенитети унинг материкдаги суверенитетига тенг деб ҳисобланади. Соҳилбўйи давлат ўзининг ички сувларига оид қонунлар қабул қилиш, ҳар қандай фойдаланишни тартибга солиш ва ҳар қандай ресурслардан фойдаланишда эркин саналади. Келишувлар бўлмаса, хорижий кемалар ички сувларда ўтиш ҳуқуқига эга эмас ва бу бегуноҳ ўтиш ҳуқуқининг йўқлиги ички сувлар ва ҳудудий сувлар ўртасидаги асосий фарқ деб қаралади[2]. Архипелаг давлатларининг энг чекка оролларидаги „архипелагия сувлари“ ички сувлар сифатида қаралади.
Хорижий кеманинг ички сувларга киришига рухсат берилганда, у қирғоқбўйи давлатининг қонунларига бўйсунади, бунда фақат битта истисно мавжуд бўлиб: кема экипажи байроқ давлатининг қонунларига бўйсунади. Портда содир этилган жиноятлар ва у ерда хорижий кема экипажи томонидан содир этилган жиноятлар ҳар доим қирғоқбўйи давлатининг юрисдиксиясига киради. Кема капитани маҳаллий ҳокимият органларининг аралашувини талаб қилганда, қирғоқбўйи давлатининг тинчлиги ва хавфсизлигига хавф туғилганда ёки божхона қоидаларини бажариш учун қирғоқбўйи давлати кемалар ишларига аралашиши мумкин[1].
Баҳсли ҳудудлар
Баҳсли сувли ҳудудлар ҳам мавжуд. Канада шимоли-ғарбий довони ўзининг ички сувларининг бир қисми сифатида тўлиқ Канада юрисдиксияси остида бўлишини даъво қилади, АҚШ ва кўпчилик денгиз кучлари томонидан эътироз билдирилган, бу эса уни халқаро бўғоз деб ҳисоблайди, яъни хорижий кемалар транзит ўтиш ҳуқуқига эга деб қаралади[3][4][5].
1994-йилда тузилган Денгиз ҳуқуқи бўйича халқаро трибунал иштирокчи давлатлар ўртасидаги денгиз низоларини ҳал қилиш ваколатига эга ҳисобланади.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Конвенция ООН по морскому праву, часть ИИ, статья 8 Внутренние воды“. 2021-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 8-октябр.
- ↑ Конвенсия ООН по морскому праву, част ИИ, статя 2
- ↑ „Натан ВандерКлиппе (9 апреля 2006 года). «Северо-Западный проход меняет политическое название»“. 2021-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 8-октябр.
- ↑ Натан ВандерКлиппе (9 апреля 2006 года). „Северо-Западний проход меняэт политическоэ названиэ“
- ↑ Аланна Митчелл (5 февраля 2000). „Северо-Западний Проход Оттаял“. Глобус и почта.