Iffat Ara

Шамсун Наҳар Иффат Ара (бенгалча: ইফ্‌ফাত আরা Иффат Ара номи билан танилган) Бангладешнинг ёзувчиси, ижтимоий фаоли ва адабий ташкилотчиси. Унинг адабий фаолияти 1950-йилларнинг охирларида қисқа ҳикоялар ёзиш ва уларни мамлакатнинг етакчи газетасида нашр этиш билан бошланган. У 2021-йил 14-август санасидаги вафотига қадар ёшига ва соғлиғи ёмонлашганига қарамай ёзишни давом эттирди.

Иффат Ара

Ҳаёти ва таълими

Иффат Ара 1939-йил Маулави Мйменсингҳда жойлашган Қуази Абдул Ҳаким ва Мосаммат Ҳажера Кҳатун шаҳрида туғилган. У расмий таълим учун қаттиқ кураш олиб борди, аввал уйда Араб тилини ўрганиб, Қуръон ўқий олди. Кейин у бошланғич таълим учун мусулмон Қизлар мактабига борди. Бошланғич маълумот олгандан сўнг, отаси уни мактабда ўқишига қаршилик қилди, чунки ўша пайтда қизлар учун олий маълумот зарур деб ҳисобланмаган. Таълимни давом эттиришдан умидвор бўлиб, у ўз жонига қасд қилиш билан таҳдид қилади ва кейинчалик Видямоеэ Говт. Гирлъс Ҳигҳ Счоолга қабул қилинади. Аммо ўрта мактабни тугатмасдан олдин у ёш адвокат ва сиёсатчи Абдул Латиф Талукдерга турмушга чиққан. Яхшиямки, бу қисқа танаффус эди ва у кейинги йил Матриcулате имтиҳонида иштирок этди. Кейинчалик у Муминуннеса аёллар коллежида ўрта маълумотли бўлди. 1966-йилда у худди шу коллежни тугатди ва Б. Эдда ўқиш учун Мйменсингҳ аёллар ўқитувчиларини тайёрлаш коллежига ўқишга кирди. Ананда Моҳан коллежи университет-коллежга кўтарилганда, Иффат Ара Бенгал тили ва адабиёти магистрларига дарс бериш учун вақт ажратди.

Иффат Аранинг фаолияти 2021-йил 14-августда ёшига боғлиқ узоқ давом этган касалликка дучор бўлганида тугади.

Шахсияти

Унга ҳаёт-бу иш, иш-бу ҳаёт. У аёлларнинг эркинлигига ишонади, лекин никоҳни билим олиш учун тўсиқ деб ўйламайди. У диндор аёл ва Ислом мусулмон аёлларнинг замонавий ҳаёт кечиришини йўлга қўймайди, деб ҳисоблайди. Жуда меҳмондўст бўлган хоним Иффат Ара Мйменсингҳда кўпчилик учун яқин ва қадрли. У жуда эҳтиёткорлик ва муваффақият билан учта болани тарбия қилди. Мйменсингҳ шаҳридаги қароргоҳида у ўз вақтини ёш муаллифлар ва адабиёцҳунослар билан суҳбат қуриш, боғдорчилик ва кўнгил очар машғулотлар билан ўтказади.

Аёллар ҳаракатлари

Мйменсингҳдаги аёллар ҳаракатларини 1960-йиллардан бери Иффат Аранинг фаол иштирокисиз тасаввур қилиб бўлмайди. У 1966-йилда бутун Покистон аёллар Ассоциациясига аъзо бўлган аёллар учун ижтимоий таъминот яратиш билан шуғулланган. 1971-йилда Бангладеш озод бўлганидан сўнг, у Ҳелена Хон, Суфия Карим ва сиёсатчи Мариам Ҳошимуддин каби муаллифлар билан бирга ташаббус кўрсатди ва Маҳила Самитйни (тр. Аёллар ассоциацияси) тузди. Кейинчалик у Бангладеш жатиё Маҳила Сангта ҳукумат томонидан ҳомийлик қилинган ташкилотнинг Мйменсингҳдаги бўлимини ташкил қилди. У яна 1988-йил Мйменсингҳдаги Удаян Ўрта мактаби ташкил этишда ҳам ўз ҳиссасини қўшди. Турмуш қурганидан бери у сиёсий ҳолатни доим кузатиб борган, аммо ҳеч қачон сиёсатга қўшилиш йўлини танламаган.

Касбий фаолияти

1968-йилда Иффат Ара Носиробод Қизлар мактабига ўқитувчи ёрдамчиси сифатида қабул қилинди ва 1972-йилгача у ерда директор лавозимида ишлаб, нафақага чиқди. Кейинчалик у Мйменсингҳда нашр этиладиган ҳафталик Банглар Дарпан газетасидаги аёллар саҳифасида бадиий муҳаррир лавозимини эгаллади. 1993-йилда худди шу муассаса ойлик аёллар журналини Чандракаш номи остида нашр этишни бошлаганда, Иффат Ара унинг муҳаррири этиб тайинланди. У журнал муҳаррири бўлиб 1979-йилгача ишлади

Нашрлари

Иффат Ара ўз ҳисобидан тўққизта китоб нашр эттирди. Уларга романлар, ҳикоялар тўплами, болалар учун билимлар китоби ва иншолар тўплами киради. Шунингдек, Бангладешер Жоноприё Кавита (ўз. Бангладешдан машҳур шеърлар), 18-аср охиридан бошлаб тўпланган Бенгалча шеърлар тўпламини таҳрир қилди. Ўрта мактаб ўқувчилари учун унинг ноёб билим китоби Шона ачей жана Наи фойдали деби баҳоланди ва 1990-йилдан бери кўплаб нашриётларда чоп этилди. Унинг романи Сух жаҳон шеш белай 2000-йилда нашр этилган. Ҳозирда у ёш китобхонлар учун ҳикоялар китоби чиқариш устида ишламоқда.

Дwитиё Чинта

У ўз уйида матбуот ташкил қилди ва 1986-йилда Чинта адабий ойлик журналини нашр этишни бошлади. Кейинчалик у 1988-йилда Дwитиё Чинта деб ўзгартирилди. Тез орада Мйменсингҳдаги Иффат Мансион шаҳри, 1960-йилдан бери у ўз журналини нашр этган шаҳар, адабий фаолиятнинг марказига айланди. Шоир Жибанананда Дас муҳаррирлигидаги Дwитиё Чинта нашри 1999-йилда чиқарилган бўлиб, журналнинг эсдалик сонини юқори сифатли таҳрирлаш ва режалаштиришнинг намунаси бўлиб қолмоқда. Дwитиё Чинта минтақавий ёзувчилардан ташқари мамлакатнинг кўплаб таниқли ёзувчилари ва шоирларининг асарларини нашр этди.