Ziyosfera

Ikigai

Икигаи (生き甲斐, адаб. 'бор бўлиш сабаби') японча тушунча бўлиб, инсонга мақсад, яшаш учун сабаб туйғусини берадиган нарса сифатида тушунилади.

Маъноси ва этимологияси

Оксфорд инглизча луғатида " икигаи " „инсонга яшаш учун мақсад ёки сабаб берадиган нарса ёки одам ва унга мотивация берувчи куч“ дея таъриф берилади. Умуман олганда, бу мамнуният ёки қониқиш берадиган нарса сифатида ифодаланиши мумкин.

Бу атама иккита японча сўзни бирлаштирган : ики ва каи (кетма-кет гаи деб айтилади), "яшаш учун тирик бўлиш сабабини топиш; ҳаётдан маъно; нима ҳаётни яшашга арзигулик қилади; „раисон д'êтре“.

Хулоса

Икигаи ҳаётда мақсадга эга бўлишни, шунингдек, мотивацияни тасвирлаши мумкин. Мичико Кумано томонидан ўтказилган тадқиқотга кўра, япон тилида тасвирланганидек, икигаи туйғуси, одатда, одамлар ўз қизиқишлари томон ҳаракат қилаётган вақтдаги муваффақият ва қониқиш ҳиссини англатади. Шахсда икигаи туйғусини келтириб чиқарадиган ҳаракатлар мажбурий пайдо бўлмайди. Улар ўз-ўзидан пайдо бўлади ва ихтиёрий равишда амалга оширилади деб тушунилади. Шунинг учун бу шахсга ва инсоннинг ички менига боғлиқ деб қаралади.

Психолог Кацуя Иноуэнинг фикрига кўра, икигаи икки жиҳатни ўз ичига олган тушунчадир : „ Ҳаётга маъно ёки қиймат олиб келадиган манбалар ёки обектлар '', '' Киши ўз ҳаётининг маънога эга эканлигини ундаги мавжуд бўлган манба ёки обектлардан ҳис қилиш“. Иноуэ ижтимоий нуқтаи назардан икигаини: ижтимоий икигаи, ижтимоий бўлмаган икигаи ва жамиятга қарши икигаи каби учта йўналишга ажратади. Ижтимоий икигаи волонтёрлик фаолияти ва тўгарак машғулотлар орқали жамият томонидан қабул қилинган икигаини билдиради . Ижтимоий бўлмаган икигаи — бу жамият билан бевосита боғлиқ бўлмайдиган икигаи, мисол учун эътиқод ёки ўзини бирон нарсага ундаш. Жамиятга қарши икигаи бу кимдандир ёки нимадандир нафратланиш ёки қасос олиш истагида давом этиш каби негатив ҳис-туйғуларни бошдан кечиришга асосий туртки ҳисобланади[1].

Натионал Геограпҳиc мухбири Ден Буэттнер икигаи Окинава аҳолисининг узоқ умр кўришининг сабабларидан бири бўлиши мумкинлигини айтди[2]. Буэттнернинг сўзларига кўра, Окинавалик одамлар соғлом бўлганликлари сабабли уларда нафақага чиқиш истаги камроқ бўлади ва улар яна ўзларининг севимли ишлари билан шуғулланишда давом этадилар. Шунингдек Окинава аҳолисининг узоқ умр кўришида Моаи яқин дўстлар гуруҳи муҳим сабаб деб қаралади[3].

Дастлабки оммалашиши

икигаи тушунчаси япон маданиятида узоқ вақтдан бери мавжуд бўлса-да, у биринчи марта япон психиатри ва академик Миэко Камия томонидан 1966 йилдаги "Он тҳе Меанинг оф Лифе" (японча: 生きがいについて, икигаи ни цуите?) китобида машҳур бўлган[4]. Китоб ҳали ҳам инглиз тилига таржима қилинмаган.

Аҳамиятлилиги

1960, 1970 ва 1980-йилларда икигаи жамиятни яхшилаш („ўз хоҳиш-истакларини бошқаларникидан устун қўйиш“) ёки ўзини яхшилаш („ўз йўлидан бориш“) учун тажриба сифатида қаралган[5].

Антрополог Чикако Озава-де Силванинг сўзларига кўра, Япониядаги кекса авлод учун уларнинг икигаиси „компания ва оиланинг стандарт қолипига мос келиш“ эди ва шу билан бир вақтда ёш авлоднинг икигаиси эса уларнинг „ Келажакда улар ким бўлиши мумкинлиги ҳақидаги орзулар“и эди[6].

Кўп тадқиқотлар икигаини ҳис қилмайдиган одамларда юрак-қон томир касалликларига чалиниш эҳтимоли кўпроқ эканлигини кўрсатди. Бироқ бу борада малигн ўсмаларнинг ривожланиши билан ҳеч қандай боғлиқлик йўқ эди[7][8].

Маълумотномалар

  1. ↑ Иноуэ, Кацуя. Псйчологй оф Агинг. Чуо Ҳоки Шуппан, 2000 — 80–99, 144–145-бет. ИСБН 978-4805818954. 
  2. ↑ Буэттнер. „Ҳоw то ливе то бе 100+“. ТЕД (2009-йил 1-сентябр). 2019-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 9-сентябр.
  3. ↑ Гарcíа, Ҳécтор. Икигаи: Тҳе Жапанесе Сеcрет то а Лонг анд Ҳаппй Лифе. Пенгуин Боокс, 2017. ИСБН 978-0143130727. 
  4. ↑ Камия, Миэко. "『生きがいについて』 ("Он тҳе Меанинг оф Лифе" ин Жапанесе)". Жапан: Мисузу Шобо, 1980. ИСБН 4622081814. 
  5. ↑ Манзенреитер, Wолфрам. Ҳаппинесс анд тҳе Гоод Лифе ин Жапан (эн). Тайлор & Франcис, 2017-03-27. ИСБН 978-1-317-35273-0. Қаралди: 2020-йил 4-октябр. 
  6. ↑ Озаwа-де Силва, Чикако (2020-02-11). "Ин тҳе эес оф отҳерс: Лонелинесс анд релатионал меанинг ин лифе амонг Жапанесе cоллеге студенц" (эн). Трансcултурал Псйчиатрй 57 (5): 623–634. дои:10.1177/1363461519899757. ИССН 1363-4615. ПМИД 32041496. 
  7. ↑ Соне Т.; Накая Н.; Оҳмори К.; Шимазу Т.; Ҳигашигучи М.; Какизаки М.; Кикучи Н.; Курияма С. эт ал. (2008). "Сенсе оф лифе wортҳ ливинг (икигаи) анд морталитй ин Жапан: Оҳсаки Студй". Псйчосоматиc Медиcине 70 (6): 709–15. дои:10.1097/ПСЙ.0б013э31817э7э64. ПМИД 18596247. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_псйчосоматиc-медиcине_жулй-аугуст-2008_70_6/паге/709. 
  8. ↑ Танно К.; Саката К.; Оҳсаwа М.; Онода Т.; Итаи К.; Яэгаши Й.; Тамакоши А. (2009). "Ассоcиатионс оф икигаи ас а поситиве псйчологиcал фаcтор wитҳ алл-cаусе морталитй анд cаусе-спеcифиc морталитй амонг миддле-агед анд элдерлй Жапанесе пеопле: финдингс фром тҳе Жапан Cоллаборативе Cоҳорт Студй". Жоурнал оф Псйчосоматиc 67 (1): 67–75. дои:10.1016/ж.жпсйчорес.2008.10.018. ПМИД 19539820. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ikigai" dan olindi