Ikinatlar
Икинатлар (бур.. эҳинад, эҳинууд) — Ангаранинг юқори бўйи ва Ока ҳавзасида яшаган бурятлар таркибидаги халқ (қабила). Ҳозирги вақтда икинатлар Иркуцк вилояти , Уст-Ординский Бурят округининг баъзи туманлари ҳудудида, шунингдек, Бурятиянинг Кабанский туманидаги Кударинский бурятларининг бир қисми сифатида яшайдилар. Улар нижнеокинский бурятларининг асосини ташкил этдилар.
Тарихи

Ғарбий мўғул қабилаларидан (ойратлар) ажралиб чиққан икинатлар 16—17-асрлардан бошлаб бурятлар таркибига кирган[1]. Бошқа манбаларга кўра, илгари икинатлар катта ҳудудларни эгаллаган, уларнинг тарихий ҳудуди Брацк , Нижнеудинск ва Канск шаҳарлари орасидаги учбурчакка ўхшаган. Шарқий Сибирнинг руслар томонидан мустамлака қилиниши бошланган пайтда, икинатлар бошқа Бурят уруғи — ашибагатлар билан жанг қилишган[2]. . Ашибагатлар Красноярск қамоқхонасидаги хизматчиларни қўллаб-қувватлади ва улар биргаликда икинатларни қаттиқ мағлубиятга учратдилар. Кейинчалик, икинатлар Алар ва Унгин даштларида ўрнашиб, бурят қабиласининг булагат таркибига кирган[3].
Бу уруғ аждод номидан — Икината номидан номланган деб тахмин қилинади. Афсонага кўра, Икинат сегенута уруғининг аждоди Сегеэннинг жияни эди. Баъзи тарихчилар уни Ангара минтақасига Енисей дарёсидан келган деб ҳисоблашади[4][5].
Икинатлар ва Балаган бурятларининг бир қисми Жунгар хонлиги таркибига кирган. Айни пайтда улар Балаган ва Нукут вилоятларида истиқомат қилишади. Алар туманида Икинат қишлоғи мавжуд бўлиб, у ўз номини Икината уруғи номидан олган.
Иккинатларнинг йирик қабиласига икинад, зод, зунгар, букод (буқа), ноёд, хурхуд, нагатай, занги (зунги, зангей), нарад, балайи, сегенуд, ашибагад каби уруғлар киради.
Ўхшаш манбалар
- Булагатлар
- Саганутйлар
- Бурят этник гуруҳлари, қабилалари ва уруғлари
Манбалар
- ↑ Мельхеев, Матвей Николаевич „Икинат.“, . Географические названия Восточной Сибири. Иркутская и Читинская области. Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1969.
- ↑ Ойраты в Предбайкалье
- ↑ Нанзатов Б. З. „Этногенез западных бурят (ВИ—ХИХ вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.“ (ру). Қаралди: 2018-йил 16-июн.
- ↑ Нанзатов Б. З. Нижнеокинские буряты в ХВИИ—ХИХ вв.: этнический состав и расселение // Евразия в кайнозое. Стратиграфия, палеоэкология, культуры. — № 7. — С. 351—357.
- ↑ Нанзатов Б. З.. Иркутские буряты в ХИХ веке: этнический состав и расселение. Улан-Удэ: Изд-во БНЦ СО РАН, 2018 — 201—206-бет. ИСБН 978-5-7925-0546-9.
Адабиётлар
- Балдаэв С.П. Бурятларнинг генеалогик анъаналари ва афсоналари. 1-қисм. Булагатлар ва экҳиритлар. — Улан-Уде, 1970. — 362 п.
- Цйдендамбаэв Т. Б. Бурят тарихий йилномалари ва насабномалари. Тарихий ва лингвистик тадқиқотлар. — Улан-Уде: Бурят китоб нашриёти, 1972. — 664 п.
- Цйдендамбаэв Т. Б. Бурят тарихий йилномалари ва насабномалари бурятлар тарихига оид манбалар сифатида. — Улан-Уде: Реп. тип., 2001. — 255 б.
- Нанзатов Б. З. ХИХ асрда бурятларнинг қабилавий таркиби // Сибир халқлари ва маданиятлари. Ўзаро таъсир шаклланиш ва модернизация омили сифатида: Мақолалар тўплами. — Иркуцк, 2003. — С. 15-27.
- Нанзатов Б. З. Ғарбий Бурятларнинг этногенези (ВИ — ХИХ асрлар). — Иркуцк, 2005. — 160 п.
Ҳаволалар
- „Бурятия. Расселение предбайкальских бурят“. баикал.ру. Қаралди: 2017-йил 18-август.
- „Ойраты в Предбайкалье“. АРД: портал деловой информации. Қаралди: 2017-йил 18-август.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |