Икинатлар (бур.. эҳинад, эҳинууд) — Ангаранинг юқори бўйи ва Ока ҳавзасида яшаган бурятлар таркибидаги халқ (қабила). Ҳозирги вақтда икинатлар Иркуцк вилояти , Уст-Ординский Бурят округининг баъзи туманлари ҳудудида, шунингдек, Бурятиянинг Кабанский туманидаги Кударинский бурятларининг бир қисми сифатида яшайдилар. Улар нижнеокинский бурятларининг асосини ташкил этдилар.

Тарихи

17-аср бошларида бурятларнинг этник гуруҳлари.

Ғарбий мўғул қабилаларидан (ойратлар) ажралиб чиққан икинатлар 16—17-асрлардан бошлаб бурятлар таркибига кирган[1]. Бошқа манбаларга кўра, илгари икинатлар катта ҳудудларни эгаллаган, уларнинг тарихий ҳудуди Брацк , Нижнеудинск ва Канск шаҳарлари орасидаги учбурчакка ўхшаган. Шарқий Сибирнинг руслар томонидан мустамлака қилиниши бошланган пайтда, икинатлар бошқа Бурят уруғи — ашибагатлар билан жанг қилишган[2]. . Ашибагатлар Красноярск қамоқхонасидаги хизматчиларни қўллаб-қувватлади ва улар биргаликда икинатларни қаттиқ мағлубиятга учратдилар. Кейинчалик, икинатлар Алар ва Унгин даштларида ўрнашиб, бурят қабиласининг булагат таркибига кирган[3].

Бу уруғ аждод номидан — Икината номидан номланган деб тахмин қилинади. Афсонага кўра, Икинат сегенута уруғининг аждоди Сегеэннинг жияни эди. Баъзи тарихчилар уни Ангара минтақасига Енисей дарёсидан келган деб ҳисоблашади[4][5].

Икинатлар ва Балаган бурятларининг бир қисми Жунгар хонлиги таркибига кирган. Айни пайтда улар Балаган ва Нукут вилоятларида истиқомат қилишади. Алар туманида Икинат қишлоғи мавжуд бўлиб, у ўз номини Икината уруғи номидан олган.

Иккинатларнинг йирик қабиласига икинад, зод, зунгар, букод (буқа), ноёд, хурхуд, нагатай, занги (зунги, зангей), нарад, балайи, сегенуд, ашибагад каби уруғлар киради.

Ўхшаш манбалар

  • Булагатлар
  • Саганутйлар
  • Бурят этник гуруҳлари, қабилалари ва уруғлари

Манбалар

  1. ↑ Мельхеев, Матвей Николаевич „Икинат.“, . Географические названия Восточной Сибири. Иркутская и Читинская области. Иркутск: Восточно-Сибирское книжное издательство, 1969. 
  2. ↑ Ойраты в Предбайкалье
  3. ↑ Нанзатов Б. З. „Этногенез западных бурят (ВИ—ХИХ вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.“ (ру). Қаралди: 2018-йил 16-июн.
  4. ↑ Нанзатов Б. З. Нижнеокинские буряты в ХВИИ—ХИХ вв.: этнический состав и расселение // Евразия в кайнозое. Стратиграфия, палеоэкология, культуры. — № 7. — С. 351—357.
  5. ↑ Нанзатов Б. З.. Иркутские буряты в ХИХ веке: этнический состав и расселение. Улан-Удэ: Изд-во БНЦ СО РАН, 2018 — 201—206-бет. ИСБН 978-5-7925-0546-9. 

Адабиётлар

  • Балдаэв С.П. Бурятларнинг генеалогик анъаналари ва афсоналари. 1-қисм. Булагатлар ва экҳиритлар. — Улан-Уде, 1970. — 362 п.
  • Цйдендамбаэв Т. Б. Бурят тарихий йилномалари ва насабномалари. Тарихий ва лингвистик тадқиқотлар. — Улан-Уде: Бурят китоб нашриёти, 1972. — 664 п.
  • Цйдендамбаэв Т. Б. Бурят тарихий йилномалари ва насабномалари бурятлар тарихига оид манбалар сифатида. — Улан-Уде: Реп. тип., 2001. — 255 б.
  • Нанзатов Б. З. ХИХ асрда бурятларнинг қабилавий таркиби // Сибир халқлари ва маданиятлари. Ўзаро таъсир шаклланиш ва модернизация омили сифатида: Мақолалар тўплами. — Иркуцк, 2003. — С. 15-27.
  • Нанзатов Б. З. Ғарбий Бурятларнинг этногенези (ВИ — ХИХ асрлар). — Иркуцк, 2005. — 160 п.

Ҳаволалар