Ил-76 – Илюшин конструкторлик бюросида Г. В. Новожилов бошчилигида лойиҳа бўйича ишлаб чиқилган Совет ва Россия оғир ҳарбий транспорт самолёти. СССР тарихидаги турбожетли двигателли биринчи ҳарбий транспорт самолёти.

Ил-76
Оғир юк ташувчи
Ишлаб чиқарувчи Тошкент авиация ишлаб чиқариш бирлашмаси
Миллий келиб чиқиши Ўзбекистон
Биринчи парвоз 25-март 1971-йил[1]
Ишлаб чиқаришдан бирликлар 957

Ўзбекистонда В. П. Чкалов номидаги Тошкент авиация ишлаб чиқариш бирлашмасида серияли ишлаб чиқарилган[2]. 2010-йилда самолёт ишлаб чиқариш расман Россияга Уляновскдаги Авиастар-СП заводига топширилди.

Ишлаб чиқариш

1966-йил 28-июнда СССР Авиация саноати вазирлиги С.ВИлюшиннинг конструкторлик бюросига ҳарбий транспорт самолёти лойиҳасини яратиш бўйича тадқиқот ишларини олиб боришни топширади[3]. 1967-йил 25-февралда бош дизайнер С.В Илюшин Ил-76 ни яратиш бўйича ишлаб чиқилган техник таклифни тасдиқланади[3].

1967-йил 27-ноябрда СССР Вазирлар Кенгаши Ил-76 ни яратиш бўйича ишларни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилди[3]. Самолётни яратиш бўйича ишлар бош конструктор ўринбосари Г. В. Новожилов бошчилигида олиб борилади.

Самолётнинг дастлабки дизайнини ишлаб чиқиш Д. В. Лешчинер бошчилигида амалга оширилади. 1969-йил 12-майдан 31-майгача намунавий комиссия ҳарбий ҳаво кучлари қўмондони генерал-лейтенант Г. Н. Пакилев бошчилигида ишлади.

Намунавий комиссиянинг иш далолатномаси 1969-йил 20-ноябрда ҳарбий ҳаво кучлари бош қўмондони П. С. Кутахов томонидан тасдиқланган[4].

Конструксия

Самолёт қаноти трапезоидал бўлиб, орқа томони бўйлаб букилган. Қанот шаклини танлашда круиз парвоз тезлиги ва қисқа парвоз ва қўниш хусусиятлари ҳисбога олинган ҳолда аниқланган. Ҳар бир қанот консоли кучли механизациялаш билан жиҳозланган ва беш қисмли шпал ва иккита уч уяли қанотга эга. Самолётда икки қисмли аилерон ва тўртта тормоз қопқоғи мавжуд.

Электр станцияси қанот остидаги устунларга осилган тўртта турбожетли двигателдан иборат. Биринчи серияли модификациялар 11 000 кг гача бўлган Д-30КП-1 двигателлари, кейин эса 12 000 кгф қувватга эга Д-30КП-2 билан жиҳозланган.

Конструксия элементлари

Реактив двигател
Учувчилар кабинаси
Юк кабинаси
рамп кўриниши

Самолёт иштирокидаги ҳалокатлар

Авиатион Сафетй Нетwорк веб-сайтига кўра, 2023-йил 27-сентябр ҳолатига кўра, авариялар ва жиддий авариялар натижасида жами 94 та Ил-76 самолёти йўқолган. Бир марта ИЛ-76 самолётини олиб қочмоқчи бўлишган, аммо ҳеч ким ўлмаган. Ҳодисаларда жами 1133 киши ҳалок бўлган.

Бундан ташқари, 2024-йил 14-январ ва 2024-йил 23-феврал кунлари А-50 самолётлари билан авариялар юз берди (Ил-76 модификацияларидан бири). 2023-йил 26-февралда Мачулишчи ҳарбий аэродромида (Беларус) портлашлар натижасида шикастланган ва Россиядаги заводга юборилган. Вазият номаълум.

Экспонат сифатида

Тури Борт рақами Серия рақами Жойлашуви
Ил-76Т УР-УCИ 083414444 Киэв
Ил-76МД CCCП-86913 0023438108 Иваново
Ил-76М CCCП-86047 093418572 Москва
Ил-76ПС CCCП-76621 0043456695 Луганск
Ил-76Т ЭW-76709 0003427796 Минск

Манбалар

  1. ↑ Официальный сайт ОАО "Авиационный комплекс им. С. В. Ильюшина". Даты первых полётов. Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (28-июн 2013-йил)
  2. ↑ наме=аутогенератед4
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Таликов 2008.
  4. ↑ ҳттп://www.аирwар.ру Wайбаcк Мачинедаги асл нусхадан архивланган архив нусхаси. (26-апрел 2011-йил) Илюшин Ил-76