Ziyosfera

Ilya Muromets

Иля Муромец (то'лиқ эпик исм — Иля Муромец о'г'ли Иванович, шунингдек, вариантлар мавжуд: Иля Моровлин, Муравленин, Муровец, Муромлян; Иля-змеборец) — қадимги рус ва рус эпик эпосининг асосий қаҳрамонларидан бири. Қаҳрамон, деҳқон о'г'ли, Шимолий-Шарқий Россиядан келган, Княз Владимирга Киэвда хизмат қилиш учун келган; қадимги Россия мудофаасини бошқарган.

33 ёшга то'лгунга қадар шол бо'либ, у оқсоқоллардан куч олади (яна бир вариант - о'ткинчи каликлардан), шундан со'нг у Булбул Қароқчи, бут, яҳудий, татарлар билан жанг қилади ва ниҳоят, тошбо'рон қилинади. Ба'зи тадқиқотчилар Чеботок г'орларининг Санкт-Илёс билан аниқлайдилар, унинг қолдиқлари Киэв-Печерск лаврасида жойлашган.

У биринчи марта ёзма манбаларда ХВИ асрда Кмита-Чернобил Иля Муравленин, Эрич Ласота каби - Киэвдаги Авлиё София соборидаги гигант Иля Моровлин каби, ба'зи достонларда - Моровец, Муровец, Муравленин, Моровлянин каби. Иля Муромец образи адабиёт, мусиқа, расм ва кинода кенг намоён бо'лади.

Эпик ҳикоялар, унинг бош қаҳрамони Иля Муромец

Иля Муромец Киэв эпик сиклида пайдо бо'лади: "Иля Муромец ва булбул қароқчи", "Иля Муромец ва Поганоэ Идолишче ", "Иля Муромец княз Владимир билан жанжаллашди", "Иля Муромец Жидовин билан жанг". Святогор ва Иля Муромец достонида Иля Муромецнинг Святогор билан қандай о'қиганлиги айтилади; ва о'лаётган Святогор унга қаҳрамонлик руҳи билан пуфлади, бу Илянинг кучини оширди ва қилич хазинасини берди.

Иля Муромец ҳақидаги насрий ҳикоялар рус халқ эртаклари сифатида ёзилган ва ба'зи славян бо'лмаган халқларга (финлар) о'тган, Иля Муромецнинг Киэв эпик муносабатлари ҳақида билишмайди, уни нома'лум қирол билан алмаштирган княз Владимир ҳақида гапирмайди. Уларда деярли фақат Иля Муромецнинг Қароқчи булбул билан, ба'зида очко'з деб аталадиган бутпараст билан саргузаштлари мавжуд ва ба'зида улар Иля Муромецга маликанинг илондан озод қилинишини бог'лашади.

Филолог С. Н. Азбелевнинг маълумотларига кўра, қаҳрамонлик достонларининг 53 сюжетини санаб ўтган Иля Муромец улардан 15 тасининг бош қаҳрамонидир (Азбелев[1] тузган кўрсаткич бўйича № 1-15).

  1. Иля Муромец томонидан куч олиш (Иля Муромецни даволаш)
  2. Иля Муромец ва Святогор
  3. Иля Муромец ва булбул қароқчи[2]
  4. Иля Муромец ва Идолишче
  5. Иля Муромец княз Владимир билан жанжаллашди
  6. Иля Муромец ва тавернанинг голи (камдан-кам ҳолларда алоҳида участка сифатида мавжуд, одатда Владимир билан жанжал ҳақидаги сюжетларга бириктирилган)
  7. Иля Муромец Сокол кемасида
  8. Иля Муромец ва қароқчилар
  9. Иля Муромецнинг учта саёҳати
  10. Иля Муромец ва Бату подшоси
  11. Иля Муромец ва Жидовин
  12. Иля Муромец ва Тугарин (Иля Муромецнинг рафиқаси ҳақида)
  13. Иля Муромец ва Соколник
  14. Иля Муромец, Ермак ва Калин Цар
  15. Кама қирг'ини
  16. Иля Муромец ва Калин подшоси
  17. Добрйня Никитич Иля Муромец билан дуэл
  18. Иля Муромец ва Алёша Попович

Ҳар бир сюжет учун турли ҳикоячилар томонидан ёзилган индивидуал вариантлар сони о'нлаб ва юздан ошиб кетиши мумкин (3, 9, 10-сонлар), асосан 12 дан 45 гача ёки ундан ко'п бо'лган.

Биографияси

Эпик биографияси

Иля Муромец ота-онаси билан. Сплинт

Иля Муромецга баг'ишланган ко'плаб сюжетлар ушбу қаҳрамоннинг таржимаи ҳолини ко'проқ ёки камроқ то'лиқ шаклда тақдим этишга имкон беради (ҳикоячиларнинг тассавури).

Манбалар

  1. ↑ Азбелев С. Н. Историзм былин и специфика фольклора. Л.: Наука, 1982. — С. 278—285.
  2. ↑ Существуют и другие названия этой былины. Первая поездка Ильи Муромца и др.
Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "сторё.ру.загадки.08" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.

Адабиёт

Нашрлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ilya_Muromets" dan olindi