Иммуноглобулин Э. тузилиши Фаб ва Фc ҳудудлари, антиген бог'лаш жойи, о'згарувчан домен, доимий доменлар, енгил ва ог'ир занжирлар, дисулфид бог'лари белгиланади.

Иммуноглобулин Э (Иге) фақат сутемизувчиларда учрайдиган антителолар синфидир. Иге молекуласи иккита ог'ир занжир (э-занжир) ва к- ёки л-типдаги иккита енгил занжирдан иборат. Қон плазмасидаги Иге нинг миқдори жуда паст бо'либ, уларнинг асосий роли аллергик реаксияларнинг ривожланишида, бундан ташқари, паразитлар, шунингдек гелминтларга қарши иммун жавоб реаксиясида иштирок этадилар .

О'рганиш тарихи

Аллергик реаксиясининг ривожланиш схемаси. Гул чанги каби антиген биринчи марта инсон танасига кирганда, плазматик ҳужайралар Иге ишлаб чиқаришни бошлайди. Иге молекулалари семиз ҳужайралари билан бог'ланади. Антиген билан қайта-қайта учрашганда, антиген билан комплексда Иге билан бог'ланган семиз ҳужайралари ҳужайрадан ташқи муҳитга гистамин ва ситокинларни ишлаб чиқара бошлайди. Ушбу моддалар аллергия белгиларини келтириб чиқаради.

Иге 1966 ва 1967-йилларда АҚШлик (Кимишиге Ишизака ва унинг рафиқаси Теруко Ишизака) ва Швециялик (C. Г. О. Ёханссон ва Ҳанс Беннич) икки тадқиқот гуруҳи томонидан мустақил равишда кашф этилган. 1969-йилда улар янги антителолар синфи кашф этилганлиги ҳақида қо'шма мақола чоп этишди .

Тузилиши

Иге молекуласи молекуляр ог'ирлиги тахминан 190 кДа бўлган оқсилдир. У иккита ог'ир ε-занжир ва κ- ёки λ-типдаги иккита энгил занжирдан иборат. Ог'ир ε-занжир бешта доменни о'з ичига олади: битта о'згарувчи (Вε) ва то'ртта доимий, Cε1, Cε2, Cε3 и Cε4 [1]. Иге антителоларнинг энг кичик синфидир: уларнинг улуши барча қон антитело молекулаларининг 0,05% ни ташкил қилади (масалан, иммуноглобулинларнинг 75% Г га то'г'ри келади) . Бироқ, аллергик реаксиялар ривожланиши билан уларнинг нисбати устунлик қилади [1].

Функсиялар

Иге И типдаги гиперсезувчанлик реаксиялари ва шунингдек турли хил аллергик ко'ринишларнинг ривожланишида асосий рол о'йнайди: аллергик астма, синуситнинг ко'п турлари, аллергик ринит , озиқ-овқат аллергиялари, сурункали эшак эмининг о'зига хос турлари ва атопик дерматит. Иге, анафилактик препаратлар, ари заҳари ва десенсибилизация қилувчи иммунотерапияда ишлатиладиган антигенлер,шунингдек,аллергенларга жавоб беришда иштирок этади. Иге молекулаларининг Фc ҳудудлари семиз ҳужайралари ва базофиллар устидаги махсус рецепторлари билан о'заро та'сир қилади. Иге ни аллерген билан бог'лагандан со'нг, семиз ҳужайралари гистамин, лейкотриэнлар ва ба'зи интерлейкинларни ажратишни бошлайди, бу эса аллергик реаксияларнинг ривожланишига олиб келади [1].

Базофиллар ва семиз ҳужайралари билан бог'лиқ бўлган Иге нинг та'сири нафақат аллергенларга, балки ба'зи бактериал воситалар ва паразитларга, масалан, гелминтларга қарши қаратилган. Қонда Иге даражаси Счистосома мансони[эн] , Тричинелла спиралис[эн] , Неcатор америcанус , турли нематодалар ва Фасcиола ҳепатиcа каби паразитлар билан касалланганда ко'тарилади. . Иге шунингдек, Пласмодиум фалcипарум каби ба'зи протист-паразитларга қарши иммунитет реаксиясида иштирок этади. Иге саратон ҳужайраларининг иммун тизими томонидан таниб олинишида муҳим рол о'йнаши мумкин, гарчи уларнинг бу жараёндаги мумкин бўлган роли яхши о'рганилмаган .

Клиник аҳамияти

Гиперсезувчанлик реаксияларининг ривожланишига мойил бўлган одамларда қондаги Иге даражаси одатдагидан о'н баравар юқори бо'лиши мумкин, масалан, гипериммуноглобулин синдроми бўлган беморларда (сог'лом катталар қонидаги Иге даражаси литрига 0 дан 100 гача кило бирлик[2]). Шу билан бирга, Иге концентрациясининг ошиши симптомларни келтириб чиқариш учун етарли бо'лмаслиги мумкин ва ко'плаб астматиклар нормал Иге қон даражасига эга. Иге турли хил аллергик реаксияларнинг ривожланишида иштирок этади ва анафилаксия пайдо бо'лишида иштирок этиши мумкин. Аллергологик тестнинг асоси Иге концентрациясини аниқлашдир .

Тизимли қизил югурик, ревматоид артрит ва псориаз каби ко'плаб аутоиммун касалликларда плазмада Иге даражаси ко'тарилади.

Манбалар

Адабиётлар

  • Галактионов В. Г.. Иммунология. М.: Издат. центр «Академия», 2004. ИСБН 5-7695-1260-1.