Immuntanqislik
Иммунтанқислик – иммунитет тизимининг юқумли касалликлар ва саратонга қарши курашиш қобилияти бузилган ёки умуман йўқ бўлган ҳолати. Аксарият ҳолатларда иммунтанқислик беморнинг иммунитет тизимига таъсир қилувчи ташқи омиллар туфайли келиб чиққан, яъни, орттирилган („иккиламчи“) бўлади. Ушбу ташқи омилларга мисоллар сифатида ОИВ инфексияси ва озиқланиш каби атроф-муҳит омиллари киради[1]. Иммунитет танқислиги, шунингдек, баъзи генетик касалликлар/нуқсонлар туфайли ҳам бўлиши мумкин.
Клиник шароитда, стероидларга ўхшаш баъзи дорилар иммуносупрессив таъсирининг салбий оқибати бўлиши ёки даволаш жараёнида мақсадли юзага келтирилиши мумкин. Бунга орган трансплантацияси жарроҳлигида организм қаршилигига қарши чора сифатида ва аутоиммун касалликларда иммун тизими ҳаддан ташқари фаол бўлган беморларда иммуносупрессия қилишни мисол сифатида келтириш мумкин. Баъзи одамлар иммунитет тизимидаги ички нуқсонлар ёки бирламчи иммунитет танқислиги билан туғилади[2].
Турлари
Зарарланган компонент бўйича
- Гуморал иммунитет танқислиги (жумладан, Б ҳужайралари етишмовчилиги ёки дисфунксияси)[3].
- Т ҳужайралари етишмовчилиги кўпинча орттирилган иммун танқислиги синдроми (ОИТС) каби иккиламчи касалликларни келтириб чиқаради[4].
- Гранулоцитлар етишмовчилиги.
- Аспления, талоқ функсиясининг йўқлиги.
- Комплемент тизими функсиясининг етишмовчилиги.
Диагностикаси
Иммунтанқислиги бўлган беморларда ўзгарувчан клиник фенотиплар пайдо бўлиши мумкин. Бу кўпинча ташхиснинг сезиларли кечикиши ва натижада беморнинг касалланишига олиб келади[5].
Сабаблари
Иммунтанқислигининг сабаблари бузилишнинг табиатига қараб генетик ёки ҳаёт давомидаги бошқа факторлар бўлиши мумкин[6][7]. Фақат баъзи генетик сабабларга кўра, аниқ генлар маълум[8].
Даволаш
Иммунтанқисликни даволаш усуллари 2 усулга бўлинади: инфексияларни даволаш ва иммунитет тизимини мустаҳкамлаш.
Триметоприм/сулфаметоксазол ёрдамида пнеумоcйстис пневмониясининг олдини олиш иммунитет танқислиги бўлган беморларда фойдали ҳисобланади[9]. 1950-йилларнинг бошларида Иммуноглобулин (Иг) шифокорлар томонидан мушак ичига инексия йўли билан бирламчи иммунитет танқислиги бўлган одамларни даволаш мақсадида ишлатилган. Иг алмаштириш терапияси тери остига ёки томир ичига юборилиши мумкин бўлган инфузиялар бўлиб, натижада Иг даражаси тахминан 3-4 ҳафта давомида юқори бўлади, аммо бу ҳар бир беморда фарқ қилади[10].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ "Сеcондарй иммунодефиcиэнcиэс, инcлудинг ҲИВ инфеcтион". Тҳе Жоурнал оф Аллергй анд Cлиниcал Иммунологй 125 (2 Суппл 2): С195–203. Фебруарй 2010. дои:10.1016/ж.жаcи.2009.08.040. ПМИД 20042227. ПМC 6151868. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6151868.
- ↑ „Примарй иммунодефиcиэнcй“. Маё Cлиниc (2020-йил 30-январ). Қаралди: 2020-йил 13-май.
- ↑ Греэнберг. „Иммунодефиcиэнcй“. Университй оф Торонто. 2013-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Счwартз, Роберт А (2019-10-22). Жёноучи, Ҳаруми. эд. "Т-cелл Дисордерс". Медсcапе. ҳттп://эмедиcине.медсcапе.cом/артиcле/888372-овервиэw.
- ↑ Грамматикос, Алехандрос; Бригҳт, Пҳилип; Бҳатнагар, Раҳул; Жоҳнстон, Сараҳ (Септембер 2020). "Ҳоw то инвестигате а суспеcтед иммуне дефиcиэнcй ин адулц". Респираторй Медиcине 171: 106100. дои:10.1016/ж.рмед.2020.106100. ПМИД 32799060.
- ↑ „Нутритион анд Иммунитй“. Тҳе Нутритион Соурcе. Ҳарвард Т.Ҳ. Чан Счоол оф Публиc Ҳеалтҳ (2020-йил 1-май). Қаралди: 2020-йил 8-ноябр.
- ↑ "Иммуне Дйсфунcтион ас а Cаусе анд Cонсеқуэнcе оф Малнутритион". Трендс ин Иммунологй 37 (6): 386–398. 2016. дои:10.1016/ж.ит.2016.04.003. ПМИД 27237815. ПМC 4889773. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4889773.
- ↑ Чарлес А Жанеwай, Жр „Инҳеритед иммунодефиcиэнcй дисеасес“, . Иммунобиологй, 2001.
- ↑ "Пропҳйлахис фор Пнеумоcйстис пнеумониа (ПCП) ин нон-ҲИВ иммуноcомпромисед патиэнц". Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс 10 (10): CД005590. Оcтобер 2014. дои:10.1002/14651858.CД005590.пуб3. ПМИД 25269391. ПМC 6457644. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6457644.
- ↑ „Иммуне Дефиcиэнcй Фоундатион“. примарйиммуне.орг. Қаралди: 2017-йил 17-апрел.