Имола собори, Имола эпископининг қароргоҳи.

Имола (Италянча: ˈиːмола

Ромагнол ёки Жемула) Италиянинг Эмилия-Ромагна минтақасида жойлашган Сантерно дарёси бўйидаги, Болония минтақасида жойлашган шаҳар ва коммунадир. Шаҳар ан'анавий равишда Ромагна тарихий ҳудуди ҳисобланади.

Шаҳар Аутодромо Энзо э Дино Феррари уйи сифатида танилган, у Формула 1 Эмилиа Ромагна Гран-присига мезбонлик қилган ва илгари Сан-Марино Гран-присига мезбонлик қилган (пойга 100 км жанубдаги масофада жойлашган мустақил Сан-Марино давлати шарафига номланган. ) ва Формула 1 ҳайдовчилари Айртон Сенна ва Роланд Ратзенбергернинг 1994-йил Сан-Марино Гран-приси пайтида содир бўлган ҳалокат. Сеннанинг (уч карра жаҳон чемпиони) о'лими спорт оламини ҳайратда қолдирган ва Формула 1 хавфсизлиги стандартларини оширишга олиб келган воқеа.

Тарихи

Шаҳар Рим диктатори Л. Корнелий Сулла қадимда милоддан аввалги 82-йилларда асос солган ва шаҳарни о'з шарафига Форум Корнели деб атаган. Шаҳар о'зининг кулолчилик буюмлари билан машҳур бўлган қишлоқ хо'жалиги ва савдо маркази бўлган.

Имола номи биринчи марта ВИИ асрда ломбардлар томонидан ишлатилган ва уни қал'ага қо'ллашган (ҳозирги Cастеллаccио, унинг қурилиши Ломбард Клефига тегишли), шу сабабли бу ном шаҳарнинг о'зига о'тган. Павлус Деаcоннинг со'зларига ко'ра, Имола 412-йилда Визиготлар қироли Атаулфнинг император Теодосиуснинг қизи Галла Пласидия билан турмуш қуриш саҳнаси бўлган. Готика урушида (535–552) ва Ломбардлар босқинидан кейин у навбатма-навбат Византияликлар ва варварлар томонидан ушлаб турилган.

Равенна эксархати билан у папа ҳокимиятига о'тди. ИХ асрда Фаусто Алидоси шаҳарни сараценлар ва венгерлардан ҳимоя қилган. Х асрда Троило Нордиглио катта кучга эга бўлган. Бу ва кейинги асрлар Равеннатлар, Фаэнтинлар ва Болонияларга қарши тинимсиз урушлар, шунингдек, Cастримолеси ( Кастро Имолесе, "Имола қал'аси") ва Санcассианеси (Сан-Кассианодан) о'заро курашларининг гувоҳи бўлган. Бу қарама-қаршиликлар бо'лаётган бир пайтда шаҳарнинг республика конституцияси яратилган. Папа ва император о'ртасидаги курашда Имола одатда Гибеллин эди, лекин у ко'пинча папаларга қайтган (масалан, 1248-йилда). Бир неча марта кучли лордлар шаҳарни эгаллашга ҳаракат қилишган ( Алидоси, 1292; Магҳинардо Пагано, 1295). Рим папаси Бенедикт ХИИ шаҳарни ва унинг ҳудудини понтифик викари унвони билан Липпо ИИ Алидосига топширган, ҳокимият Алидоси оиласида 1424-йилгача, Филиппо Мария Висконти учун "капитано" кондоттиэро Анжело делла Пергола устунликка эришгунга қадар (Яна қаранг : Ломбардиядаги урушлар). 1426-йилда шаҳар Муқаддас Тахтга қайта тикланган ва легат (кейинчалик кардинал) Капраниcа давлат ишларида янги режимни очган.

Кейинчалик шаҳарда Висконти каби турли хил кондоттиэри ҳукмронлик қилган; Бу даврдан бошлаб бир қанча муҳим қал'алар қолган. 1434, 1438 ва 1470-йилларда Имола Милан ( Ломбардия ) герсогига айланган Сфорзага топширилган. Рим папаси Сихтус ИВ нинг жияни Гироламо Риарионинг келини Катерина Сфорзага сеп сифатида берилганида у яна папа ҳокимияти остига о'тган. Риарио Форли ва Имола князлиги билан сармоя қилинган. Бу го'зал саройлар ва сан'ат асарлари билан безатилган Имола учун фойдали бўлган (масалан, соборда, 1488-йилда Форли фитначилари томонидан о'лдирилган Гироламо қабри). Бироқ, Риарии ҳукмронлиги қисқа бўлган, чунки Рим папаси Александр ВИ Жироламонинг о'г'ли Оттавианони ҳокимиятдан маҳрум қилди ва 1499-йил 25-ноябрда шаҳар Чезаре Боржиага таслим бо'лди. Унинг о'лимидан со'нг, икки гуруҳ, Галеаззо Риарио ва черков, шаҳарни назорат қилиш учун курашдилар. Черков партияси г'алаба қозонди ва 1504-йилда Имола Папа Юлий ИИ га бо'йсунди. Ушбу баҳсларнинг со'нггиси Ваини ва Сассателли оилалари о'ртасидаги қаттиқ адоват бўлган.

Леонардо да Винчи Уйг'ониш даврида Чезаре Боржиа учун яратилган Имоланинг жуда аниқ харитаси.

1797-йилда франсуз инқилобий кучлари Имолада муваққат ҳукумат туздилар. 1799-йилда австрияликлар томонидан босиб олинди ва 1800-йилда Сисалп республикасига бирлаштирилган. Кейинчалик, у Ромагна вилоятининг бойлигини баҳам ко'рган.

Спорт

Имоладаги асосий спорт майдончаси 1950-йилларда очилган ва ҳар йили ко'плаб пойга тадбирларини о'тказадиган Имола Cирcуит . Пойгада Формула 1 1980-йилги Италия Гран-присида, 1981-2006-йилгача Сан Марино Гран-присининг бир қисми сифатида ва 2020-йилдан Эмилиа Ромагна Гран-присининг бир қисми сифатида о'тказилган. Шаҳарда бир нечта ёдгорлик ва жамоат жойлари 1994-йилда Сан-Марино Гран-приси пайтида ҳалок бўлган Айртон Сенна ва Роланд Ратзенбергерга баг'ишланган.

Шаҳар 1968-йилги УCИ ё'л бо'йича жаҳон чемпионати, 2020-йилги УCИ ё'л бо'йича жаҳон чемпионати ва 2021-йилги Италия миллий автопойга чемпионати каби бир қанча халқаро ва миллий велоспорт тадбирларига мезбонлик қилган.

Шаҳарда иккита профессионал баскетбол ойинчилари бор, Виртус Имола (1936-йилда туг'илган) ва Андреа Коста Имола (1967-йилда туг'илган). Уларнинг иккаласи ҳам "ПалаРугги" спорт саройида о'йнашади.

Шаҳарда профессионал футбол жамоаси Имолесе Cалcио 1919, "Стадио Ромео Галли" Cирcуит жойлашган стадионда топ суради.

Шаҳарда иккита бассейн мавжуд ва 2020 йилдан 2024 йилгача Италиянинг брасс усулида сузиш бо'йича федерал о'қув маркази ташкил этилади.[1]

Диққатга сазовор жойлар

  • Имола схемаси ( Имола даври )
  • Роccа Сфорзесcа ( Сфорза қал'аси), Гироламо Риарио ва Катерина Сфорза ҳукмронлиги остида қурилган. Ҳозир июл ва август ойларида филмлар намойиш этиладиган Cинема д'Эстате жойлашган. Ҳамда, у Франко Скала томонидан 1989-йилда асос солинган дунёга машҳур "Инcонтри cол Маэстро" халқаро пианино академияси жойлашган.
  • Палаззо Тоззони (Тоззони саройи), 1726-1738-йилларда ме'мор Доменико Трифогли томонидан қурилган, 1981-йилдан бери фуқаролик сан'ати музейи.
  • Сан-Кассианога баг'ишланган Дуомо (собор). 1187-1271-йилгача қурилган, кейинги асрларда, 1765-1781-йилларда катта та'мирлаш ишлари олиб борилгунга қадар қайта тикланган. Фасад 1850-йилга то'г'ри келади.
  • Cонвенто делл'Оссерванза, шу жумладан 1472-йилдаги Сан-Мишел черкови, кейинчалик унга иккита монастир қо'шилган. Унда Катерина Сфорзанинг онаси Луcрезиа Ландриани (1496) саркофаги жойлашган. Ички макон 1942-йилда тугалланган неф ва ё'лакларга эга; Унда Гуидаccио да Имола (1472) га тегишли фреска жойлашган. Апсида ХВ асрга оид Византия услубидаги хочга михланган. 1590-йилга то'г'ри келган биринчи монастирда дастлаб Авлиё Френсиснинг 35 та фрескаси бўлган, улардан 15 таси ё'қолган. Черковга бириктирилган бог'да ХВ аср охиридаги Болония ёки Фаэнза мактабининг теракотадаги қимматбаҳо Пиэта жойлашган.
  • Сантуарио делла Беата Вергине дел Пирателло ва Cимитеро дел Пирателло . 1483-йил 27-мартда Стефано Манганелли исмли зиёратчи Пирателлода мо''жизанинг гувоҳи бо'лди, бу мо''жизада Мадоннанинг ваҳийси Имола аҳолисидан унга зиёратгоҳ қуришни со'ради, бу монастир ва Сантуарио делла Беата Вергине ташкил этилишига олиб келди[2]. Монастир 1800-йилларнинг бошларида Наполеон босқинлари пайтида тарқатиб юборилган Cимитеро дел Пирателло 1817-йилда рухсат этилган ва бир неча йил о'тгач, Сантуарио ёнидаги собиқ монастир монастирларини эгаллаган ( папа Пиус ХИИ томонидан Базилика сифатида белгиланган) 1954)[3][4]. Қабристон 1916 йилда Cампо Монументале қо'шилиши билан янада ривожлантирилди[5].

Бошқа бинолар орасида Фарсетти ва Коммунал саройларини келтирса бо'лади. Иккинчи шаҳардан о'тувчи Клемент ВИИ ва Чарлз В (1535) ни ифодаловчи фреска жойлашган. Жамоат кутубхонаси 1747-йилда Cонвентуал Падре Сетти томонидан ташкил этилган. ХВИ асрда Академия дегли Индустриоси ривожланди.

Яшил ҳудудлар

  • Сантерно дарёси ёнида, шаҳар тепаликларида жойлашган Аcқуэ Минерали бог'и. Парк ХХ аср бошларида қурилган; минерал сувнинг кашф этилиши 1830-йилда содир бўлган.
  • Тоззони бог'и, шаҳар четидаги катта тепалик ҳудудида жойлашган; 1978-йилда бог' жамоат майдонига айланди. Тоззони оиласи боғни 1882-йилда сотиб олиб, ов қўриқхонаси сифатида ишлатиб, унга “Парко дел Монте” (италянча: “Тоғ боғи”) деб ном қўйган.

Маҳаллий аҳоли орасидан чиққан машҳур шахслар

  • Папа Гонориус ИИ (1124-1130), туг'илган Ламберто Сканнабекки
  • Антонио Мария Валсалва, қулоқнинг анатомияси ва физиологиясига асос солган анатомист
  • Бенвенуто Рамбалди да Имола, ХИВ асрда Болония университетида Данте о'қитувчиси
  • Гедалия ибн Яҳё ибн Юсуф (тахминан 1515-1587), Имола шаҳрида туг'илган талмудист.
  • Лука Гҳини, ХВИ аср олими, Пиза ва Болония университетларида биринчи ботаника бог'ига (Орто ботаниcо) асос солган.
  • Жузеппе Скарабелли, ХИХ аср геологи, палеонтолог ва сиёсатчи
  • Винcензо Дал Прато, кастрато қо'шиқчиси, Идаманте ролини Моцарт ёзган.
  • Косимо Морелли, Римдаги Санкт-Петернинг муқаддаслигини лойиҳалаштирган ме'мор
  • Инноcензо ди Пиэтро Франcуccи да Имола, рассом, Франсия ва Гаспаре Сакки шогирди, таниқли рассомлар, туг'илган жойидан ном олган.
  • Римлик Авлиё Гиполит, муаллиф
  • Ан'анага ко'ра, Имоладаги Авлиё Кассиан ИВ асрда император Жулиан Муртад ҳукмронлиги даврида у ерда о'қитувчи ва шаҳид бўлган.
  • Шаҳарда деакон бўлган Санкт- Петер Хризолог
  • Андреа Коста, сиёсатчи, Италия Социалистик партиясининг асосчиларидан бири ҳисобланади.
  • МотоГП жамоасини муваффақиятли бошқарган Фаусто Гресини
  • Стефано Доменикали, Феррари Формула 1 пойга жамоасининг собиқ директори ва Формула 1 гуруҳининг ҳозирги бош директори.
  • Қуинто Cенни, рассом
  • Синсиннато Баруззи, ҳайкалтарош

Мукофотлар

  • 1984-йил 12-июнда Имола Италия қаршилик ҳаракатида шаҳарнинг роли учун Медаглиа д'Оро ал Валор Милитаре (Олтин бинафша юрак) билан тақдирланган.
  • 1971-йил 2-июнда шаҳар Медаглиа д'оро аи бенемерити делла сcуола делла cултура э делл'арте (Сан'ат ва маданият мактабининг олтин хизматлари учун нишони) билан тақдирланган.

Яна қаранг

  • Имола эпископи

Манбалар

  1. ↑ Cасадио. „Имолануото cентро теcниcо федерале. È тутто веро!“ (ит-ИТ). Ил Нуово Диарио Мессаггеро (2019-йил 19-сентябр). Қаралди: 2023-йил 21-январ.
  2. ↑ „Имола, Италй: Тҳе Шрине оф Оур Ладй оф Пирателло“. 2019-йил 8-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 11-июн.
  3. ↑ Бариш, Эилеэн. Гуиде то Лодгинг ин Италй'с Монастериэс. Сcотцдале АЗ: Анаcапа Пресс, 1999 — 125-бет. ИСБН 978-1884465130. 
  4. ↑ Орсини, Луиги. Имола э ла Валле дел Сантерно, Иссуэ 30. Бергамо: Иституто Италиано д'Арте Графиче, 1907 — 65-бет. 
  5. ↑ „Сантуарио делла Беата Вергине дел Пирателло - Cимитеро“. Қаралди: 2019-йил 11-июн.

Ҳаволалар