Impulsning saqlanish qonuni

Impulsning saqlanish qonuni — Agar moddiy nuqtalar tizimiga taʼsir qilayotgan tashqi kuchlarning geometrik yigʻindisi nolga teng boʻlsa, koʻrilayotgan tizim berk tizim deyiladi, yaʼni

$\vec{F}{\scriptstyle\text{c}}=\sum_{i=1}^n*\vec{F}{\scriptstyle\text{i}}=0$ boʻlsa

${d\vec{P}{\scriptstyle\text{c}} \over dt }=\vec{F}{\scriptstyle\text{c}}$ - ifoda ${d\vec{P}{\scriptstyle\text{c}} \over dt }=0$ koʻrinishga keladi va

$\vec{P}{\scriptstyle\text{c}}=\vec{P}{\scriptstyle\text{1}}+\vec{P}{\scriptstyle\text{2}}+......+\vec{P} {\scriptstyle\text{n}}=const$

boʻladi.

Bu ifoda tizim inersiya markazi impulsining saqlanish qonuni deb ataladi. Berk tizimdagi jismlar impulslarining geometrik yigʻindisi oʻzgarmas boʻlib qoladi.

Endi $\vec{F}{\scriptstyle\text{c}}\neq0$ boʻlib, uning biror $OX$ oʻqiga proeksiyasi nolga teng boʻlsa, yaʼni ${d\vec{P}{\scriptstyle\text{c}} \over dt }=0$ boʻlsa impulsning shu oʻqqa proeksiyasi oʻzgarmas boʻlib qoladi   $\vec{P}{\scriptstyle\text{x}}=const$.

Bu holat (ogʻirlik kuchi maydoni taʼsiridagi jism harakati) gorizontga burchak ostida otilgan tosh yoki otilgan oʻq harakatida namoyon boʻladi.

Bu holda tizimning natijalovchi impulsi $\vec{P}{\scriptstyle\text{c}}\neq0$ boʻlib, faqat uning $x$ oʻqiga proeksiyasi oʻzgarmas holda saqlanadi.

Masalan, jismning erkin tushishida impulsning gorizantal $x$ oʻqi yoʻnalishidagi tashkil etuvchisi   $\vec{P}{\scriptstyle\text{x}}=const$

boʻlib, vertikal $y$ oʻqi yoʻnalishidagi tashkil etuvchi $\vec{P}{\scriptstyle\text{y}}$ esa uzluksiz oʻzgara boradi.

Adabiyotlar

•Fizika kursi darslik 1-qism

•Abdurahmanov K.P.,fizika-matematika fanlari doktori,professori,Egamov O'.Fizika-matematika fanlari nomzodi,dotsent

•Toshkent-2008-yil

•35,36-varaqlardan foydalanilgan