Inomjon Usmonxoʻjayev
Инамжон Бузрукович Усмонхўжаэв (ўзбекча: Иномжон Бузрукович Усмонхўжаев; Иномжон Бузрукович Усмонхўжаев ; 21-май 1930-йил, Фарғона, Ўзбекистон ССР, СССР — 16-март, 2017-йил, Фарғона, Ўзбекистон Республикаси) — совет партия ва давлат арбоби, Ўзбекистон Компартияси МК биринчи котиби (1983—1988).
| Иномжон Бузрукхўжаевич Усмонхўжаев | |
|---|---|
| Файл:Иномжон Усмонхўжаев - Совиэт Лифе, Оcтобер 1984.жпг | |
| ЎзССР КП МК Биринчи котиби | |
|
Мансаб даври 1983-йил – 1988-йилгача | |
| Ўтмишдоши | Шароф Рашидов |
| Вориси | Рафиқ Нишонов |
| ЎзССР Олий Совети Президиуми раиси | |
|
Мансаб даври 1978-йил – 1983-йилгача | |
| Ўтмишдоши | Назар Матчонов |
| Вориси | Оқил Салимов |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
21-май 1930-йил Фарғона |
| Вафоти |
17-март 2017-йил (86 ёшда) Фарғона |


Биографияси
Усмонхўжаев 21-май 1930-йил, Фарғонада давлат ва партия етакчиси Бузрукхўжа Усмонхўжаев оиласида туғилган. Ота-онаси Фарғона вилоятининг Риштон туманидан бўлган. 1955-йил Ўрта Осиё политехника институтининг архитектура факултетини тугатган. „Ферганаводстрой“ трести муҳандиси, қурилиш участкаси бошлиғи, 1959-йил Марғилон шаҳар бош архитектори лавозимларида ишлаган. 1958-йилда КПСС сафига қўшилган. 1960-йил Фарғона вилояти партия комитети инструктори бўлган.
1961-йил Фарғона вилояти ижроия қўмитаси бошқарма бошлиғи сифатида ишлаган. 1962-йилдан совет-партия ишларида, Меҳнаткашлар депутатлари Фарғона шаҳар Кенгаши ижроия қўмитаси раиси, Ўзбекистон Компартияси Сирдарё вилояти партия комитети котиби (1965—1969), Ўзбекистон Халқ партияси аппарати ва КПСС Марказий Қўмитаси ходими лавозимларида ишлаган (1969—1972).
1972—1974-йилларда Наманган меҳнаткашлар депутатлари Совети ижроия қўмитаси раиси бўлган.
1974—1978-йилларда — Ўзбекистон Компартияси Андижон вилоят қўмитасининг биринчи котиби сифатида ишлаган.
1978-йилдан 1983-йилгача — Ўзбекистон ССР Олий Кенгаши Президиумининг Раиси, 1979-йил апрелидан 1983-йил декабригача бир вақтнинг ўзида СССР Олий Совети Президиуми Раисининг ўринбосари бўлган.
1983-йил 3-ноябрдан 1988-йил 12-январгача — Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитетининг биринчи котиби.
1984-йил ёзида Марказий Комитет котиби Э. К. Лигачев бошчилигида КПСС Марказий Комитетининг бир гуруҳ ходимлари Ўзбекистон ССР Компартияси Марказий Комитетининг ХВИ пленумини сайлаш учун Тошкентга келдилар. Ш. Рашидов ўрнига янги биринчи котиб тайинланди[1] . Пленумда барча сўзга чиққанлар, жумладан, яқинда Рашидов хотирасига содиқлик қасамёд қилган Усмонхўжаэв уни ўзбек халқига тузатиб бўлмайдиган зарар етказган золим, порахўр сифатида айблади[1]. У ўзига ҳақиқатни айтишга жур’ат этган ҳалол одамларни таъқиб қилишда, республикада қуллик ва хизматкорлик, қариндош-уруғчилик муҳитини яратишда айбланди[1]. Пленум қарори билан Рашидовнинг куллари республиканинг таниқли маданият ва фан арбоблари, жамоат ва сиёсий арбоблари дафн этилган Чағатой қабристонига қазиб олиниб, қайта дафн этилди[1] .
КПСС МК аъзоси (1981—1988). СССР Олий Кенгашининг 10- ва 11-чақириқлари депутати. СССР Олий Совети Президиуми аъзоси (1984—1988).
Қайта қуриш даврида уни коррупсияда айблашди. 1988-йил 12-январда "нафақага чиққанлиги муносабати билан Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитетининг биринчи котиби вазифасидан озод этилди, 1988-йил 24-майда СССР Олий Кенгаши Президиуми таркибидан чиқарилди. 1988-йил 28-ноябрда у „ўзини муросага келтирган“ сифатида КПСС Марказий Қўмитаси аъзоларидан чиқариб юборилди.
У республикага раҳбарлик қилган йилларда сиёсий ва иқтисодий вазият ёмонлашди, у қатъияцизлиги ва журъацизлиги туфайли Марказнинг тазйиқига дош бера олмай, 1984—88 йилларда Ўзбекистоннинг кўплаб хўжалик ва партия арбобларини „пахта иши“ ва „ўзбеклар иши“ деган сохта сиёсий айбловлар натижасида қатағон қилинишига, халқнинг миллий ғурури ва қадриятлари камситилишига йўл қўйиб берди[2].
1989-йил 27-декабрда у „Пахта иши“ бўйича 12 йилга қамалган. 1990-йилда эса чиқарилган.
Оқланиши
Фақат Ўзбекистоннинг иккинчи Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан 2016-йил 18-ноябрда Ўзбекистон Олий суди Иномжон Усмонхўжаэвни тўлиқ реабилитация қилди.
Вафоти
Умрининг сўнгги йилларини Фарғонада ота уйида ўғиллари ва неваралари билан ўтказди. Фарғона вилояти Риштон тумани, Пандигон қишлоғидаги қабристонга дафн этилган[3].
Мукофотлар ва унвонлари
- Ленин ордени (25.12.1976)
- Октябр инқилоби ордени (03.04.1980)
- 2 та Меҳнат Қизил Байроқ ордени (14.12.1972; 12.10.1973)
- „Шон-шараф белгиси“ ордени (01.03.1965)
- ва бошқа медаллар
1990-йил 16-майда барча мукофотлардан маҳрум қилинган эди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 «Совесть и Фемида». „«Хлопковое дело» в Узбекистане“. Газета. Ак Жайык (2008-йил 3-июл). — „Но всё круто поменялось. Летом 1984 г. в Ташкент внезапно прибывает группа сотрудников ЦК КПСС во главе с секретарем ЦК КПСС Е. Лигачёвым для проведения ХВИ пленума ЦК КП УзССР по избранию нового первого секретаря вместо Ш. Рашидова.“. 2009-йил 1-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 8-январ.
- ↑ Ад: Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2китоб [Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000; Ўзбекистон тарихи (1917-1981-йил), Т., 2002; Азизхўжаев А., Чин ўзбек иши, Т., 2003.
- ↑ „Скончался бывший руководитель Узбекистана“. 2017-йил 20-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 18-март.
- 21-mayda tugʻilganlar
- 1930-yilda tugʻilganlar
- Fargʻonada tugʻilganlar
- 2017-yilda vafot etganlar
- 17-martda vafot etganlar
- Fargʻonada vafot etganlar
- Oʻzbekiston Kompartiyasi Andijon viloyati qoʻmitasi 1-kotiblari
- Oʻzbekiston Prezidentlari
- Oʻzbekiston yetakchilari
- Fargʻona viloyatida dafn etilganlar
- Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
- Lenin ordeni bilan taqdirlanganlar
- KPSS Markaziy Qoʻmitasi aʼzolari
- Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raislari
- Oʻzbekistonda paxta ishi
- “Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan” medali sohiblari
- Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining birinchi kotiblari
- Oʻzbekiston Kompartiyasi Samarqand viloyat qoʻmitasining birinchi kotiblari
- Ittifoq Kengashining Namangan viloyatidan saylangan deputatlari
- Oʻzbekiston SSRdan saylangan Millatlar Kengashi deputatlari
- Namangan viloyat ijroiya qoʻmitasi raislari
- Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi a’zolari
- Alifbo boʻyicha siyosatchilar