Интернет цензураси — давлат, ҳукумат органлари, ҳарбий тузилмалар ёки бошқа субектлар томонидан интернетдаги ма’лумотлар, веб-сайтлар, ижтимоий тармоқлар ва онлайн хизматларга киришни чеклаш ёки назорат қилиш жараёнидир. Бундай цензура сиёсий, ижтимоий, ахлоқий ёки хавфсизлик билан боғлиқ сабабларга кўра амалга оширилади.[1]

Интернет цензураси одатда қуйидаги кўринишларда намоён бўлади:

  • ма’лум сайтлар ёки доменларга киришни блоклаш;
  • ижтимоий тармоқлар, мессенжерлар ёки видео платформаларга вақтинча чекловлар;
  • сиёсий норозиликлар даврида интернет тезлигини пасайтириш ёки сервисларни ўчириш;
  • контентни филтрлайдиган махсус дастурий та’минотдан фойдаланиш;
  • ВПН ва анонимлаштирувчи хизматларни чеклаш.

Кўплаб мамлакатларда интернет цензураси аввало сиёсий фаолиятни назорат қилиш, норозилик намойишларини бостириш ёки ахборот оқимини бошқариш мақсадида жорий этилади. Замонавий тенденсиялардан бири — ижтимоий тармоқларни вақтинчалик блоклаш ва бутунлай интернет узилишларини қўллашдир. Тадқиқотлар бундай чоралар сўз эркинлиги, ахборот эркинлиги ва фуқаролик жамиятига салбий та’сир кўрсатишини та’кидлайди.[2]

Интернет цензураси бўйича энг кенг мониторинг олиб борадиган ташкилотлар орасида ООНИ, Cенсоред Планет, Аccесс Ноw ва Фреэдом Ҳоусе мавжуд. Улар турли техник ва эксперт усуллари орқали блоклаш ҳолатларини аниқлаб боради.[3]

Шунингдек қаранг

Изоҳлар

  1. ↑ Фреэдом Ҳоусе. Фреэдом он тҳе Нет. фреэдомҳоусе.орг.
  2. ↑ Аccесс Ноw. "#КеэпИтОн" кампанияси. аccессноw.орг.
  3. ↑ ООНИ Эхплорер — эхплорер.оони.орг.