Interval (musiqa)
Интервал — бир вақтда ёки бирин-кетин эшитилган икки товуш оралиғи. Товушқаторнинг қамраган поғоналарига қараб, лотинча тартиб сонларининг номи билан (прима, секунда, терсия, кварта ва ҳоказо) аталади. Кетма-кетига садоланувчи товушлардан мелодик интервал, бараварига (қўшалоғига) садоланган товушлардан гармоник интервал таркиб топади. Мусиқа назариясида интерваллар ҳажми (поғоналар сони) ва тонлар миқдори билан ўлчанади. Бир октава доирасидаги интерваллар оддий, бир октавадан кенг интерваллар (нона, децима, ундецима ва ҳоказо) таркибий интерваллар дейилади. Ҳамоҳанглик ёки оҳангсизлик жиҳатидан гармоник интерваллар консонанс ва диссонансларга бўлинади. Интервал дуана-зўнинг ўлчов бирлигидир. Шарқ мусиқа назариясида интервал бўд деб юритилган[1].
Мусиқий интерваллар рўйхати
Оддий интерваллар
Примадан октавага қадар кенгликда бўлган инверваллар оддий интервал ёки асосий интерваллар деб аталади. Улар қаторига прима, секунда, терция, кварта, квинта, секста, септима ва октавалар киради[2][3].
| Оддий интерваллар | ||||
|---|---|---|---|---|
| Поғоналар
сони |
Номи | Тури | Тон | Белги |
| 1 | Прима | соф | 0 (унисон) | соф 1 |
| 2 | Секунда | кичик
катта |
0,5 (полутон)
1 |
кич. 2
кат. 2 |
| 3 | Терсия | кичик
катта |
1,5
2 |
кич. 3
кат. 3 |
| 4 | Кварта | соф
орттирилган |
2,5
3 (учтон) |
соф 4
орт. 4 |
| 5 | Квинта | камайтирилган
соф |
3 (учтон)
3,5 |
кам. 5
соф 5 |
| 6 | Секста | кичик
катта |
4
4,5 |
кич. 6
кат. 6 |
| 7 | Септима | кичик
катта |
5
5,5 |
кич. 7
кат. 7 |
| 8 | Октава | соф | 6 (октава) | соф 8 |
Манбалар
- ↑ Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг „Интервал (мусиқа)“, Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (И-ҳарфи). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2000–2006-йиллар.
- ↑ И. А. Акбаров. Музика луғати. Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1987.
- ↑ И. А. Акбаров. Мусиқа луғати. Тошкент: Ўқитувчи нашриёти, 1997 — 384-бет. ИСБН 5-645-02422-2.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Мусиқа ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |