Ipakchilik instituti

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги ипакчилик илмий тадқиқот институти — пиллачилик ва ипакчилик муаммоларини ўрганадиган илмий тадқиқот муассасаси. 1927-йил 12-ноябрда Туркистон ипакчилик идораси ("Туркшёлк") Ўрта Осиё аксиядорлик жамиятининг Ипакчилик маданияти бўлими ва Ўрта Осиё ипакчилик стансияси негизида Ўрта Осиё ипакчилик ва ипакшунослик институти номи билан ташкил қилинган. 1931—91 йилларда Ўрта Осиё ипакчилик илмий тадқиқотлар институти. 1991-йилдан ҳозирги номда. Тошкент шаҳрида жойлашган. 1998-йилдан "Пилла холдинг" холдинг компанияси таркибига киради. Институтда ипак қурти селексияси, ипак курти наслчилиги, ипак қурти генетикаси, ипак қурти тухумчилиги, ипак қурти касалликларига қарши кураш, ипак қурти агрозоотехникаси, тут селексияси ва агротехникаси, тут касалликлари ва зараркунандаларига қарши кураш, пиллага дастлабки ишлов бериш ва стандартлаш, ипакчиликни механи-зациялаш, ипакчилик иқтисодиёти лаборатория. лари, илмий ишларни мувофиқлаштириш ва ташкил қилиш бўлими бор.

Институт олимлари томонидан ипак куртининг 60 дан ортиқ зот ва дурагайлари яратилган. Ҳоз. даврда Ўзбекистон 5, Ўзбекистон 6, Ипакчи 1 х Ипакчи 2, Ипакчи 2 х Ипакчи 1 каби юқори маҳсулдор толаси кўп бўлган дурагайлар ишлаб чиқаришга жорий этилган. Ипак қурти жинсини сунъий бошқариш борасида катта муваффақиятларга эришилди ва жинслари бўйича бошқариладиган (100% ли эркак жинсли) дурагайлар яратилди. Тутнинг Ўзбекистон, Сурхтут, Тожикистон уруғсиз тути, Манкент, Пионер, САНИИСҲ 33 каби 9 нави яратилди ва раёнлаштирилди. Сифатли курт тухуми етиштириш, сифатли пилла олиш, ипак курти ва тут дарахтининг касалликлари ва зараркунандаларига карши кураш усуллари, куруқ ва тирик пиллаларнинг давлат стандартлари, ипак курти тухуми тай-ёрлашдаги иш жараёнларини механизациялаш ва б. масалалар ўрганилган.

Институт фаолияти Э. Ф. Поярков, Б. Л. Астауров, В. А. Струнников, У. Насриллаев, Х. Расулов, М. Ғаниева, О. Пўлатов, Ў. Қўчқоров ва б. олимлар номлари билан боғлиқ. Институтда пиллачиликнинг энг муҳим муаммоларини ўрганиш бўйича катта ютукдарга эришилди. Тут ипак қуртининг хавфли касаллиги бўлган пебринага қарши курашнинг ягона биологик усули ишлаб чиқилди [профессор Э. Ф. Поярков (1885-1955)], саноатбоп қурт боқишда дурагайлардан фойдаланиш, ипак қурти наслчилиги, партогенези ва ситогенетикаси ўрганилди, ипак қуртининг жаҳон гено-фонди яратилди профессор Б. А. Астауров ипак қурти генетикаси ўрганилди, 100% ли эркак жинсли дурагайлар яратилди (профессор В. А. Струнников), ипак куртининг серпуштлик ва маҳсулдорлик белгилари ўзгарувчанлиги, ирсийланиш, наслчилик ишининг технологик регламенти, оилаларни баҳолаш ва танлаш усуллари ишлаб чи-қилди (профессор У. Насриллаев), пиллачиликка оид дарсликлар, монографиялар яратилди. Институтда ипак қурти зотларининг 100 дан ортиқ, тут навларининг 20 дан ортиқ коллексиялари бор. Институтда 60 илмий ходим ишлайди, уларнинг 6 нафари фан доктори ва 13 нафари фан номзоди (2002). Институтда кутубхона (10 мингга яқин асар) фаолият кўрсатади, аспирантура бор; илмий мақолалар, тўпламлар, асарлар нашр қилади.