Irina Rodnina
Ирина Константиновна Роднина (1949-сентябр 12-йил Москва) фигурали учувчи, СССР-нинг, Европанинг ва жаҳоннинг кўп карра чемпиони, уч Олимпияда ўйинларининг ғолиби. Ҳозир машҳур спортчи Москвада яшайди. Ўзининг бой тажрибаси билан билимни ёш авлодга етказишдан чарчамайди.
| Ирина Константиновна Роднина | |
|---|---|
.jpg) | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Жинси | Аёл |
| Фуқаролиги |
 СССР,  Россия |
| Таваллуд санаси |
1949-йил 12-сентабр Москва |
| Бўйи | 152 см |
| Спорт | |
| Қайси спорт | Фигурали учиш |
| Медаллар | |
| Олимпиада ўйинлари, Саппоро 1972, Олтин медал | |
Биографияси
Ирина Роднина 1949-йил 12-сентябрда Москвада ҳарбий хизмаркорнинг оиласида туғилган. Болалигидан ишларни яхши билиб улғайган у уч ёшида конки билан тура оладиган даражага етти. Дастлаб, кўп тез-тез касал бўладиган қизни ота-онаси соғлиғига фойда келтириш ният билан Зержинский номиндаги боғининг фигурали учиш бўлимига ёзди. Бироқ, улар қизларининг соф спортчи бўлиб қолишини хоҳлаган йўқ. Шунинг учун, фигурали учишдан ташқари, уни немис тилини ўргатадиган махсус мактабга ва пианино чалишни ўргатадиган мусиқа мактабига юборишди. Бироқ, уларнинг барчасини бирга олиб юриш жуда қийин эди. Охир-оқибат, Ира шунчаки фигурали учишни хоҳлади. Ўшанда ҳам юраги ғурурга тўла қордай қиз уятчан бўлса-да, катта муваффақиятларга эришадиган кунларни орзу қиларди. Шу тариқа синовлардан муваффақиятли ўтиб, 1962-йилда ССКА спорт клубига қабул қилинди ва чехиялик мутахассислар Сони ва Милан Валундерлар қўл остида Олег Власов билан жуфтликда шуғуллана бошлади. Бу йил улар ўсмирлар ўртасидаги Бутуниттифоқ мусобақасида учинчи ўринни эгаллади.
Кўп ўтмай Валундер СССРни тарк этди, Ирина бир ўзи қолди. Унинг бахтига кўра, ўша пайтда уни таниқли совет мураббийи Станислав Жук пайқаб қолди ва уни ўз қўл остига олди. Янги мураббий унунг ёнига ҳамроҳ сифатида Алексей Улановга олиб келиб қўшди. Улар биринчи марта омма олдида 1967-йилда чиқди. Ўша имкониятини кўрсатишнинг ўзида мутахассислар буларнинг юқори техникаси ва кенг имкониятларини қайд этишди. Маълум бўлишича, улар хато қилмаганлар. Атиги икки йил аввал 22 ёшли А.Уланов ва 20 ёшли И. Роднина жаҳон чемпионига айланди. Аммо… шу билан бирга мураббийлар Жукнинг фикрига қўшила олишмади. Улар ўз ўйин услуби билан мураббийга ўз фикрларини исботлашга ҳаракат қилишди, мураббий эса қўл остидагиларнинг устунлигига рози бўлмади. Бу уларни бир-бирлари билан хайрлашишга олиб келди.
Мураббийсиз қолган Алексей билан Ирина ўзларининг олган йўналишнинг тўғрилигини кўрсатиш учун қўлларидан келганча ҳаракат қилишди, кейинчалик Гармиш-Партенкирхенда ўтган Европа чемпионатида жамоани синдиришди. Шундан сўнг яна учта жаҳон чемпионатида бор кучини сарфламади. Шунақа қилиб юрганда, бизнинг шу ҳикоямиз бошланган 1972-йил ҳам етти. Бу йили Калгаридаги бўлиб ўтган жаҳон чемпионати ва Япониянинг Саппоро шаҳрида бўлиб ўтган Олимпиада ўйинлари сарлавҳаларидан шамол эсди ва ҳеч кимга юзма-юз келган жуфтлик ниҳоят ажралишди.
Энди қаровсиз бир ўзи қолган Ирина ҳаммасини бошидан бошлашга таваккал қилди. Шу пайтда бунгача кўпчилик орасида исми ҳеч қачон белгисиз, ўзидан уч ёш кичик Александр Зайцевни танлаб олди. У конкида учиб, чиройли сакрай оларди. Ирина йигитни шахс сифатида ёқтирарди. Қолаверса, у тажрибали ҳамкасбининг гапларига шубҳа қилмагани маълум бўлди. Шу туфайли улар биргаликда жуда кўп машаққатли машқларни бажаришди. Ниҳоят, Иринанинг орзуси ушалди. 1973-йилда Братиславада ўтказилган навбатдаги жаҳон чемпионатида улар шоҳсупанинг биринчи поғонасини эгаллади. Иккинчи ўринни Иранинг собиқ шериги Алексей ва рафиқаси Людмила эгаллади.
Машҳур спортчи шу тариқа яна чўққига кўтарилди. У ўзининг кучли эканлигини, ўз олдига қўйган мақсадларин қандай қилиб етишиб чиқишини бутунлай дунёга исботлади. Янги эр-хотин бир-бирларини чин юракдан тушунишларини билдиришди. Ушбу биринчиликда чиқиш кўрсатиб турганларида мусиқадан бирдан ўчиб қолди. Ирина ва Александр тўхтамасдан чиқишини давом этишди. Томошабинлар ўрнидан туриб, машқни аъло даражада бажарганларни ҳурмат қилишди. Кўрганидан ҳайратда қолган бош ҳакам қўлларини ёйишдан бошқа ҳеч нарса демади. Унинг бу муваффақиятидан биринчи навбатда яна бирлашган мураббий Станислав Жук жуда хурсанд бўлди.
Аммо бу иттифоқ умри узоқ бўлмади. Ҳар доим юқорига интилувчи Жук бир марта учун Роднинанинг ўтиб кетган давр эканлигини айтди. Албатта, Ирина устози билан очиқ гаплашиб, келишувга эришишга ҳаракат қилди, аммо қатъиятли мураббийни йиқитиш мумкин эмас эди. Кейин мураббий бориб Татяна Тарасовани даволади. У таниқли хоккей мураббийи Анатолий Тарасовнинг қизи эди. Қизи машҳур спортчини боқиб юрганини эшитгач, ўша куни кечқурун унга қўнғироқ қилиб: "Қизим, оиламизни шарманда қилма, тушкунликка тушма! — деб туриб олди у.
Шу тариқа биринчи бир-бирига кўникиш, кейин янги чўққиларни забт этиш йўлиндаги курашнинг кунлари бошланиб кетти. Бу меҳнатнинг натижаси 1976-йили Инсбрук Олимпиадасида чиқиб, учтаси олтин медал билан қайтди. Ушбу мусобақадан қайтганидан кўп ўтмай, Ирина оёғининг оғир эканлигини тушунди. Кейин болани ичкаридан кесиб олинди. Ўғил кўрган Ирина спортга қайтди. Ўзининг матонати туфайли у яна аввалги чўққиларига эришди. Шундай қилиб, 1980-йилда Жаҳон чемпионати билан бирга Олимпия ўйинларининг олтин медали соҳибига айланди. Кўзимиздан тўкилган ёш ҳақидаги хотирамиз шу ўйиндан олинди.
Спортдан кетгандан кейин ҳам Ирина ўзининг кераклигини билгани учун жуда кўп меҳнат қилди. Мураббий ҳам бўлиб кўрди, институтда ҳам дарс берди. Айни пайтда, Александрнинг оилавий ҳаётга мойил эмаслиги маълум бўлди. Ҳар доим Иринанинг қалқони остида бўлган йигит ёлғиз яшашни истамаган бўлиб чиқди. Шунинг учун Ирина Константиновна у билан хайрлашишга мажбур бўлди. Эрини йўқотиб, у ҳам Америкага бориб, у ерда бир неча йил яшади.
Канаданинг Калгари шаҳрида ўтадиган навбатдаги жаҳон чемпионати олдидан сўнгги машғулотларнинг бирида Алексей Уланов ўзининг шериги Иринани қўлида ушлаб тура олмай қолди, у йиқилиш чоғида арена деворига бошин қаттиқ уриб олди. Улар чиқишини кўрсатиш учун муз майдонога чиқиб келганда, мухлислар кўзларидан олов ёниб турган нурли юзли Иранинг юзи қоғоздек оппоқ бўлиб қолганини пайқашди. Шунга қарамай, спортчи ажойиб тарзда конкида учди, томошабинлар билан тўла зал бу сафар тўртинчи марта жаҳон чемпиони бўлган машҳур жуфтликни хурсандчилик билан олқишлади. Спектаклдан кейин улар жилмайиб, журналистларга интервю беришди. Аммо уларнинг ҳеч бири ўша пайтда бу табассум Ирина учун қанчалик қийин эканлигини ҳис қилмади.
Бунга унунг ўйламаган ердан жароҳат олиб қолганигина сабабчи эмаслиги. Ушбу чемпионатнинб олдинда Алексей Уланов ўзининг шеригини ўзгартиришини маълум қилиб қўйган. У Москвадан Ленинградга кетиб, бироздан бери тил топишиб юрган Людмила Смирнова билан жуфтлик қурмоқчи эди. Бунгача Иттифоқ чемпионатида Ирина Роднина — Алексей Уланов доимо биринчи ўринни эгаллаган бўлса, Людмила Смирнова — Александр Сурайкин иккинчи ўринни эгаллаган. Ирина шериги унинг юрагини забт этган гўзал Нева қирғоғида яшашини билса-да, бу қарор уни одатдагидек чалкаштириб юборди. Бу унинг учун ҳаётни қайтадан бошлагандек эди. Москвага қайтгач, спортчи фигурали учишни тарк этмоқчи эди. Аммо кейин қайсар қиз яна бузилиб кетди. У ўзига, кейин Алексейга, кейин эса бутун тингловчиларга ҳали ҳам фойдали эканлигини исботлашга қарор қилди.
Спортдаги ютуқлари
А.Уланов билан бирга
| Пойга | 1967-68 | 1968-69 | 1969-70 | 1970-71 | 1971-72 |
|---|---|---|---|---|---|
| Қишки Олимпия ўйинлари | 1 | ||||
| CҲ | 1 | 1 | 1 | 1 | |
| ЭCҲ | 5 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| КЧ | 3 | 3 | 1 | 1 |
А.Заицев билан бирга
| Пойга | 1972-73 | 1973-74 | 1974-75 | 1975-76 | 1976-77 | 1977-78 | 1978-79 | 1979-80 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Қишки Олимпия ўйинлари | 1 | 1 | ||||||
| CҲ[1] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | ||
| ЭC[2] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |
| КC[3] | 1 | 1 | 1 | 1 |