Ирис албиcанс, шунингдек, қабристон ириси, оқ қабристон ириси ёки оқ байроқ ириси сифатида ҳам танилган, мусулмон мамлакатларида қабрларга экилаган ва Яқин Шарқ ва Шимолий Африканинг ко'плаб мамлакатларида о'садиган ирис тури. Кейинчалик Испанияга ва бошқа Европа мамлакатларга олиб кирилган[1]. Бу тур табиий гибрид.

Ирис албиcанс
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Бир уруғпаллалилар
Аспарагалес
Иридаcеаэ
Ирис
Ирис субг. Ирис
Ирис сеcт. Ирис
И. албиcанс
Бинар номи
Ирис албиcанс

Синонимлар
  • Ирис албиcанс вар. мадонна (Дйкес)
  • Ирис албиcанс вар. мажориcенсис (Барcелó) Нйман
  • Ирис × флорентина вар. албиcанс (Ланге) Бакер
  • Ирис × флорентина субсп. албиcанс (Ланге) К.Ричт.
  • Ирис × флорентина вар. мадонна (Дйкес) Л.Ҳ.Баилей
  • Ирис × германиcа субсп. албиcанс (Ланге) О.Болòс & Виго
  • Ирис мадонна Спренгер
  • Ирис мажориcенсис Барcелó

Бўйи 30-60 см гача о'сади. Барглари кулранг-яшил, кенг қилич шаклида[2]. Тўпгули елпиғичсимон бўлиб, икки ёки учта хушбўй гулдан иборат. Бу тур стерил дурагай бо'либ, илдизпоялари билан тарқалади, чунки уруг' ҳосил қила олмайди.

Ирис албиcанс қадим замонлардан бери о'стириладиган энг қадимги ирис тури бо'лиши мумкин. 1860-йилда Ланге томонидан то'планган ма'лумотларга кўра, ўсимлик камида милоддан аввалги 1400-йилдан бери етиштирилади. У Яман ва Саудия Арабистонидан келиб чиққан бо'либ, у милоддан аввалги 1426-йилда қадимги Фивадаги Карнакдаги Амун ибодатхонасидаги Тутмос ИИИ ботаника бог'ининг девор расмида учрайди.

Ирис албиcанс Тасмания ёнг'инга қарши хизмати томонидан паст ёнувчан о'симликлар ро'йхатига киритилган[3].

Манбалар

  1. ↑ „Ирис Спеcиэс Датабасе“. 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-январ.
  2. ↑ „Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй - РҲС Ҳортиcултурал Датабасе“. 2007-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 18-феврал.
  3. ↑ Чладил анд Шеридан. „Фире ретардант гарден планц фор тҳе урбан фринге анд рурал ареас“. www.фире.тас.гов.ау. Тасманиан Фире Ресеарч Фунд. 2015-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 17-январ.