Iroq Turkmanlari
Ироқ Туркманлари – туркий халқ бўлиб, Ироқдаги учинчи йирик этник гуруҳдир[1][2].
Усмонлилар ҳукмронлиги даврида Ироққа келишган[3][4][5][6]. Ироқ туркманлари туркия турклари билан яқин алоқада бўлиб, Марказий Осиё туркманлари билан ўзини таништирмайди[7][8][9][10][11].
Ироқ туркманлари жанубий озарбайжон тилида гаплашади. Ироқ туркманлари асосан мусулмонлардир. Сунний туркманлар 60%, шиа туркманлари 40%[12][13]. Бироқ, туркманлар асосан дунёвийдир ва динни о'з ҳаётининг асосий аҳамияти сифатида қо'ймайди[13].
Ироқ туркманларининг кичик бир қисми католиклар[14], уларнинг сони 30 мингга яқин деб тахмин қилинади[15]. Туркман Инжил Ҳамкорлиги Янги Аҳдни Ироқ туркман лаҳжасига таржима қилди ва 2021 йилда уни 2000 нусхада босиб чиқарди ва тарқатди[16].
Манбалар
- ↑ Садик 2009, с. 13: "тҳе Туркмен аре Ирақ'с тҳирд-ларгест этҳниc гроуп афтер тҳе Арабс анд Курдс"
- ↑ Баркер 2012, с. 23: "Тҳе Туркиш-спеакинг Туркмен аре тҳе тҳирд-ларгест этҳниc гроуп ин Ирақ афтер тҳе Арабс анд тҳе Курдс"
- ↑ Тайлор 2004, с. 31: "Тҳе ларгест нумбер оф Туркмен иммигранц фоллоwед тҳе армй оф Султан Сулеиман тҳе Магнифиcент wҳен ҳе cонқуэред алл оф Ирақ ин 1535. Тҳроугҳоут тҳеир реигн, тҳе Оттоманс энcоурагед тҳе сеттлемент оф иммигрант Туркмен алонг тҳе лооселй формед боундарй тҳат дивидед Араб анд Курдиш сеттлеменц ин нортҳерн Ирақ"
- ↑ Жаwҳар 2010, с. 314: "Тҳере'с а стронг cонфлиcт оф опинионс регардинг тҳе оригинс оф Ирақи Туркмен, ҳоwевер, ит ис cертаин тҳат тҳей сеттлед доwн дуринг тҳе Оттоман руле ин тҳе нортҳwест оф Мосул, wҳенcе тҳей спреад то эастерн Багҳдад. Онcе тҳере, тҳей беcаме ҳигҳ ранкед оффиcерс, эхперц, традерс, анд эхеcутивес ин ресидентиал аггломератионс линед уп алонг тҳе васт, фертиле плаинс, анд минглед wитҳ Курдс, Ассйрианс, Арабс, анд отҳер cонфессионс. Wитҳ тҳе cреатион оф тҳе неw Ирақи стате ин 1921, Ирақи Туркмен манагед то маинтаин тҳеир соcиоэcономиc статус"
- ↑ Интернатионал Cрисис Гроуп 2008: "Туркоманс аре десcенденц оф Оттоман Эмпире-эра солдиэрс, традерс анд cивил серванц... Тҳе 1957 cенсус, Ирақ’с ласт релиабле cоунт бефоре тҳе овертҳроw оф тҳе монарчй ин 1958, пут тҳе cоунтрй’с популатион ат 6,300,000 анд тҳе Туркоман популатион ат 567,000, абоут 9 пер cент...Субсеқуэнт cенсусес, ин 1967, 1977, 1987 анд 1997, аре алл cонсидеред ҳигҳлй проблематиc, дуэ то суспиcионс оф региме манипулатион."
- ↑ Баинбридге, Маргарет. Туркиc Пеоплес Оф Тҳе Wорлд. Роутледге, 2013. ИСБН 9781136153624.
- ↑ Пейроусе, Себастиэн. Туркменистан: Стратегиэс оф Поwер, Дилеммас оф Девелопмент. Роутледге, 2015 — 62-бет. ИСБН 978-0-230-11552-1.
- ↑ Кушнер 1987, с. 209.
- ↑ Тҳе Неw Ёрк Тимес.. „Wҳо Аре тҳе Туркменс оф Сйриа?“. 2017-йил 14-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-март.
- ↑ Триана 2017, с. 168: "Туркмен, Ирақи cитизенс оф Туркиш оригин, аре тҳе тҳирд ларгест этҳниc гроуп ин Ирақ афтер Арабс анд Курдс анд тҳей аре саид то нумбер абоут 3 миллион оф Ирақ'с 34.7 миллион cитизенс аccординг то тҳе Ирақи Министрй оф Планнинг. "
- ↑ Бассем, Wассим „Ирақ'с Туркменс cалл фор индепендент провинcе“. Ал-Монитор (2016). — „Ирақи Туркменс, wҳо аре cитизенс оф Ирақ wитҳ Туркиш оригинс, ҳаве беэн cаллинг фор тҳеир оwн индепендент провинcе ин тҳе Тал Афар дистриcт wест оф Мосул, лоcатед ин тҳе cентер оф тҳе Ниневаҳ провинcе...Туркменс аре а мих оф Суннис анд Шиитес анд аре тҳе тҳирд-ларгест этҳниcитй ин Ирақ афтер Арабс анд Курдс, нумберинг ароунд 3 миллион оут оф тҳе тотал популатион оф абоут 34.7 миллион, аccординг то 2013 дата фром тҳе Ирақи Министрй оф Планнинг.“. 2021-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Жаwҳар 2010, сс. 313–328: "Ин шорт, Ирақи Туркмен аре а униқуэ этҳниc гроуп; тҳей аре предоминантлй Муслим анд дивидед инто тwо маин сеcц: Шиитес (40%) Суннитес (60%), анд ҳаве стронг cултурал тиэс wитҳ Туркей"
- ↑ 13,0 13,1 Оğузлу 2004, с. 313.
- ↑ www.филдисиажанс.cом.тр, Филдиşи Ажанс, Данışманлıк ве Язıлıм „ОРСАМ-Cентер фор Миддле Эастерн Студиэс“ (эн). ОРСАМ-Cентер фор Миддле Эастерн Студиэс. Қаралди: 2023-йил 19-сентябр.
- ↑ Ҳанн, Геофф. Ирақ: Тҳе анcиэнт ситес анд Ирақи Курдистан. Брадт Травел Гуидес, 2015. ИСБН 9781841624884. „Тҳере аре эстиматед то бе соме тҳреэ миллион Туркмен ин Ирақ, бут деспите ... Тҳере аре алсо абоут 30,000 Чристиан 'Cатҳолиc'Туркс анд соме Жеwс ливинг ин Ирақ...“
- ↑ „Ҳоме | Туркмен Библе Партнершип“ (эн). Туркмен Библе Партне. Қаралди: 2023-йил 19-сентябр.