Ziyosfera

Isalko vulqoni

Исалко — Сан-Салвадорнинг ғарбий қисмида жойлашган Санта-Ана вулқонининг ён томонидаги фаол страто-вулқон[1]. У Санта Ана вулқонининг жанубий ён бағрида жойлашган. Исалко 1770-йилдан (илк пайдо бўлганидан) 1958-йилгача деярли узлуксиз ҳаракатда бўлган ва унга „Тинч океани маёқчаси“ лақаби берилган[2]. 1966-йилда вулқон ён бағрида ҳам отилиш содир бўлади[3]. 1926-йилдаги отилиш пайтида Матазано қишлоғи вайрон бўлган ва 56 киши ҳалок бўлган. Вулқон кофе, какао ва шакарқамиш ишлаб чиқариш учун фойдаланилган юқори ҳудуддаги экин майдонларига отилган ва кўплаб вайронагарчиликларни келтириб чиқарган.

Исалко вулқони

Геологияси ва минерологияси

Исалкодан тарихда отилиб чиққан лава везикуляр витрофирик оливин ва базалтдан иборат. Исалконинг шаклланиши фуморолик фаолият 1658-йилда, Исалко 1770-йилда пайдо бўлишидан олдин бошланган. Бугунги кунда Исалко фақат фумаролик фаолиятни бошдан кечирмоқда ёмғир суви вулқонга кириб, ер ости газларидан буғ чиқиндиларини эмас, балки иссиқ тошларни буғлатган. Вулқоннинг фумарол конлари бир нечта ноёб минералларнинг манбалари сифатида қайд этилган. Бу ерда мис, ванадий, баннерманит, блоссит, фингерит, ховардевансит, лионсит, макбирнейит, стоиберит ва зиэсите минераллари кўп учрайди.

Туризм

Сайёҳлар Cерро Верде Миллий боғига Салвадорга мунтазам равишда ташриф буюришади ва вулқон мамлакатнинг миллий белгиси ҳисобланади. ҳатто 10 та банкнотада ҳам тасвирланган (АҚШ долларида 2001-йилдаги тасвири алмаштирган, шунинг учун банкнот энди муомалада эмас). Вулқон ҳозирда тинч, аммо лава яна отилиб чиқиши мумкин.

Банкноталар

Вулқон яқинидаги Cерро Верде ҳудудида отилаётган вулқонни кўриш учун ташриф буюрганларни турар жой билан таъминлаш учун меҳмонхона қурилган, аммо меҳмонхона қуриб битказилишидан сал олдин вулқон отили тўхтаб қолдиган.

Исалко тасвирили маркалар ҳам мавжуд бўлиб, ҳозирда уларнинг атиги 37 таси мавжуд.[4]

Ўзига хослиги

Исалко вулқони дунёдаги энг фаол вулқон бўлиб, унинг баландлиги 1885 метр. Ўзига хос томони шундаки, вулқон ҳар 8 дақиқада отилади. Сўнгги 200 йил мобайнида вулқоннинг 12 миллион мартадан кўпроқ отилиши кузатилган. Отилаётган лава оқими денгиздан ҳам яхши кўриниб турганлиги учун ҳам Исалкони „вулқон-маёқ“ деб аташади[5].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Изалко вулқони“.
  2. ↑ Моосер, Ф.; Меер-Абич, Ҳ.; Макбирней, А. Р.. Дунёнинг фаол вулқонлар каталоги, 1958. 
  3. ↑ Росе, Уилям И. Жр.; Стоибер, Ричард Э.. 1966-йилда Салвадордаги Изалко вулқонининг отилиши. 
  4. ↑ Биринчи вулқон тасвирлари, 1867. Қаралди: 2022-йил 25-июл (2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган). 
  5. ↑ Каромиддин Гадоев. Сайёрамиз мо`жизалари — 158-бет.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Isalko_vulqoni" dan olindi