Islomda haj turlari
Ҳаж турлари — Исломда ҳаж ибодатини адо этишнинг уч хил шаклидир: ифрод ҳаж, қирон ҳаж ва таматту’ ҳаж. Ҳар бирининг ўзига хос тартиби ва ҳукмлари мавжуд[1].
Ҳаж турлари
Мусулмон киши ҳаж фаризасини қуйидаги уч турдан бири орқали адо этиши мумкин[2].
Ифрōд ҳаж
Ифрōд ҳаж — бу фақат ҳаж учун эҳрамга кириб, “Лабайк Аллоҳумма ҳажжан” деб ният қилиш ва ҳаж амалларини тўлиқ адо этишдир[3].
- Фақат ҳаж ният қилинади
- Умра бажарилмайди
- Қурбонлик вожиб эмас
Қирон ҳаж
Қирон ҳаж — бу ҳаж ва Умрани бир вақтнинг ўзида битта иҳрам билан адо этишдир[4].
- Ҳаж ва умра бирлаштирилади
- Иҳрамдан чиқилмайди
- Қурбонлик қилиш вожиб
Таматту’ ҳаж
Таматту’ ҳаж — бу ҳаж ойларида аввал умрани адо этиб, эҳромдан чиқиш, кейин эса ҳаж учун қайта эҳромга киришдир[5].
- Аввал умра бажарилади
- Сўнг Эҳромдан чиқилади
- Ҳаж учун яна эҳромга кирилади
- Қурбонлик қилиш вожиб
Қур’они каримда
Аллоҳ таоло Бақара сурасининг 196-оятида таматту’ ҳақида марҳамат қилади.[6].
Таматту’ қилган киши қурбонлик қилишга мажбур бўлади. Агар бунга имкон топа олмаса, ўн кун рўза тутади:
- 3 кун ҳаж вақтида тутилади
- 7 кун уйга қайтгач тутилади[7]
Суннатда
Жабир ибн Абдуллоҳ ривоят қилади: Расулуллоҳ (с.а.в.) айтдилар: "Агар олдиндан билганимни кейин билганимда эди, ҳадй олиб келмаган бўлардим..."[8]
Оиша (р.а.) ривоят қилади: "Уни умрага айлантиринглар..."[9]
Абдуллоҳ ибн Аббос ривоят қилади: "Пайғамбар саҳобаларга ҳажни умрага айлантиришни буюрдилар"[10].
Ҳаж турлари ўртасидаги фарқлар
| Хусусият | Таматту’ | Қирон | Ифрōд |
|---|---|---|---|
| Ният қилиш | аввал Умра учун, сўнг ҳаж учун | Умра ва ҳаж учун бирга | Фақат ҳаж учун |
| Эҳромга кириш | Икки марта | Бир марта | Бир марта |
| Умра қилиш | Бор | Бор | Йўқ |
| Қурбонлик қилиш | Вожиб | Вожиб | Вожиб эмас |
Фиқҳий қарашлар
Тўрт мазҳаб — ҳанафий, моликий, шофи’ий ва ҳанбалий — ушбу уч ҳаж турининг барчасини жоиз деб ҳисоблайди[11].
Сунний ва шиа қарашлари
Аҳл ас-сунна ва-л-жамоа ва Шиа мазҳаблари таматту’ ҳажнинг жоизлигида иттифоқ қиладилар[12].
Али ибн Абу Толиб ва Абдуллоҳ ибн Аббос таматту’ни афзал деб билганлар.
Хулоса
Ифрōд, қирон ва таматту’ — учала ҳаж тури ҳам Исломда жоиз ҳисобланади.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Ҳажж ҳақида — Британниcа
- ↑ Тйпес оф Ҳажж — ИсламҚА
- ↑ الإفراد في الحج — Дорар.нет
- ↑ ИсламWеб — Қиран Ҳажж
- ↑ Wҳат ис Ҳажж Таматту — ИсламҚА[сайт ишламайди]
- ↑ Қур’он 2:196
- ↑ Оффиcиал Ҳажж Гуиде — Сауди Министрй
- ↑ Саҳиҳ Бухорий
- ↑ Саҳиҳ Муслим
- ↑ Саҳиҳ Бухорий
- ↑ Ҳаж турлари ҳукмлари — Дорар.нет
- ↑ Рулинг он Таматту — ИсламWеб