Islomiy ismlar sahifasining manbasini koʻrish

'''Islomiy ismlar''' [[musulmon]] xalqlariga xos boʻlgan va nafaqat [[Islom]] olamida, balki undan tashqarida ham keng tarqalgan kishi ismlaridir. Ular orasida bevosita [[islom]] taʼsirida vujudga kelgan ismlar ham, islomdan avval ham mavjud boʻlgan ismlar ham bor. Musulmon ismlarining tarqalishi u yoki bu jamiyatning islomlashuvi jarayonining bir jihati hisoblanadi.

[[Shariat]]ga koʻra, har bir [[bola]] tugʻilganidan soʻng qisqa vaqt ichida [[ism]] qoʻyilishi va bu ism maʼlum shartlarga mos kelishi lozim. Eng maqbul ismlar [[Abdulloh]] va [[Abdurahmon (ism)|Abdurahmon]] hisoblanadi, ulardan keyin boshqa ismlar (masalan, [[Abdulaziz]]) hamda [[paygʻambar]]lar va [[nabiy]]larning ismlari (misol uchun, [[Ibrohim (ism)|Ibrohim]]) turadi.

	Ismning maʼnosi va kelib chiqishiga koʻra, u joiz yoki nojoiz boʻlishi mumkin. Maʼnosi nojoiz boʻlgan ism egasi uni yaxshirogʻiga oʻzgartirishi shart. Odatda yangi [[musulmonlar]] shunday yoʻl tutishadi. Baʼzi mamlakatlarda taqiqlangan ismlar roʻyxati mavjud boʻlib, uning tarkibiga aholining u yoki bu oqimga ergashishi taʼsir koʻrsatadi. [[Sunniylar]] uchun odatiy hisoblangan ismlar [[shialar]] uchun maqbul boʻlmasligi mumkin va aksincha.

Asosan, islomiy ismlar [[arab tili]]dan kelib chiqqan, biroq bu har qanday arabcha ism musulmoncha ism ekanligini anglatmaydi. Shuningdek, anʼanaviy tarzda [[musulmonlar]] bilan bogʻlanadigan, ammo boshqa tillardan (masalan, [[fors tili]]dan) kelib chiqqan bir qator ismlar ham mavjud.

== Islomda ismning ahamiyati ==
Islomda barcha erkak va ayollarga ism qoʻyish majburiydir{{sfn|Абу Зейд Б.|1995|p=20}}. [[Muhammad paygʻambar]] va uning [[sahoba]]lari haqidagi turli rivoyatlarga koʻra, oʻsha davrda [[chaqaloq]]qa tugʻilishi bilanoq yoki 3, 7 yoxud 9 kun oʻtgandan soʻng [[ism]] qoʻyish odat boʻlgan. Mashhur hadisshunos {{tillararo havola|Abu Bakr al-Bayhaqiy|en|al-Bayhaqi}} 7-kunni eng maqbul muddat deb hisoblagan{{sfn|Ибн Каййим|2009|p=151—154}}.

Ism tanlash bolaning onasini emas, balki otasining haqidir{{sfn|Ибн Каййим|2009|p=197}}. Ismning yaxshi maʼnoga ega boʻlishi, kamroq harflardan iborat boʻlishi, tilda oson va tez esda qoladigan boʻlishi maqsadga muvofiqdir{{sfn|Абу Зейд Б.|1995|страницы=39—41}}{{sfn|Аль-Маварди|1983|p=167}}. U ezgu maʼnoni anglatishi, talaffuzi yoqimli boʻlishi va [[shariat|sharʼiy]] jihatdan taqiqlangan yoki qoralangan narsaga ishora qilmasligi lozim{{sfn|Абу Зейд Б.|1995|p=31}}. [[Hadis]]larning birida [[Muhammad paygʻambar]]ning quyidagi soʻzlari keltirilgan:
{{Q2|„Darhaqiqat, qiyomat kuni sizlar oʻz ismlaringiz va otalaringizning ismlari bilan chaqirilasizlar. Shu bois, farzandlaringizga goʻzal ismlar qoʻyingiz!“{{sfn|Ahmed S.|1999|p=XI}}|[[Buxoriy]], „Al-adab al-mufrad“ asarida}}

Mashhur faqih olim [[Abulhasan Shofiʼiy Movardiy]] oʻzining „Nasihat al-muluk“ („Hukmdorlarga nasihat“) nomli kitobida shunday yozgan:{{sfn|Аль-Маварди|1983|с=166}}
{{Q2|Agar farzand dunyoga kelsa, unga nisbatan taqvodorlikning dastlabki koʻrinishlaridan biri unga chiroyli ism va goʻzal, yaxshi kunyani qoʻyishdir. Darhaqiqat, chiroyli ism eshitilgan zahotiyoq qalblarda iz qoldiradi.}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{kitob manbasi|author={{iw|Абу Зейд, Бакр|Абу Зейд Б.||Bakr Abu Zayd}}|title=Имянаречение ребёнка|other=تسمية المولود|url=https://islamhouse.com/ar/books/1961|location=[[Эр-Рияд]]|publisher=Дар аль-Асима|year=1995|page=72|isbn=9960-749-46-0|ref=Абу Зейд Б.}}
* {{kitob manbasi|author=[[Ибн Каййим аль-Джаузия]]|title=Тухфат аль-мавдуд би-ахкам аль-мавлюд|other=تحفة المودود بأحكام المولود|location=[[Джидда]]|publisher=Муджамма аль-Фикх аль-Ислами|url=https://archive.org/download/tmamtmam/tmam.pdf|year=2009|page=653|ref=Ибн Каййим}}
* {{kitob manbasi|author=Ahmed S.|title=A Dictionary of Muslim Names|location=London|publisher=Hurst & Company|year=1999|url=https://books.google.kz/books?id=LqDPAwLU6YUC|allpages=351|isbn=9781850653561|ref=Ahmed S.}}
* {{kitob manbasi|author=[[Абу-ль-Хасан аль-Маварди|Аль-Маварди]]|title=Наставление правителям|other=نصيحة الملوك|year=1983|url=https://books.google.kz/books?id=K0VICwAAQBAJ|location=[[Эль-Кувейт]]|publisher=Мактабат аль-Фалах|page=320|ref=Аль-Маварди}}
* {{kitob manbasi |author=[[Гафуров, Алим Гафурович|Гафуров А. Г.]] |title=Имя и история. Об именах арабов, персов, таджиков и тюрков. Словарь|url=https://books.google.kz/books?hl=ru&id=AGEhAAAAMAAJ|location=Москва|publisher=Наука|year=1987|page=215|тираж=15000|ref=Гафуров А. Г.}}
* {{kitob manbasi|author=Hanks P., Coates R., McClure P.|title=The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland|url=https://books.google.kz/books?id=0AyDDQAAQBAJ|publisher=[[publisher Оксфордского университета]]|year=2016|isbn=9780192527479|ref=The Oxford Dictionary}}
* {{kitob manbasi|author=Melchert, C|часть=Names|title=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia|bob havolasi=https://books.google.kz/books?id=H-k9oc9xsuAC&pg=PA555|ответственный=Josef W. Meri|publisher=Psychology Press|year=2006|chapter=1|page=555|pages=1088|isbn=9780415966900|ref=Melchert C.}}
* {{kitob manbasi|author=Джарылгасинова Р. Ш.|title=Системы личных имен у народов мира|url=https://books.google.kz/books?hl=ru&id=qnEfAAAAMAAJ|publisher=Наука|year=1986|page=382|ref=Джарылгасинова Р. Ш.}}
* {{kitob manbasi|author=S. A. Rahman|title=A Dictionary of Muslim Names|url=https://books.google.kz/books?id=92QGDQEACAAJ|location=Chippenham|publisher=Third Millennium Press Limited|year=2016|isbn=9781861188403}}
* {{kitob manbasi|author=Ashoor M. S.|title=The Formation of Muslim Names|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1016/0020-7837%2877%2990022-X|publisher=International Library Review|year=1977|doi=10.1016/0020-7837(77)90022-X}}

[[Turkum:Musulmoncha ismlar]]