Ismailiye saroyi
Исмаилие саройи (озарбайжонча: İсмаилиййə Сарайı) — Озарбайжон Фанлар академиясининг қароргоҳи вазифасини бажарадиган тарихий бино. У Боку шаҳридаги Истиглалиёт кўчасида жойлашган.
| Исмаилие саройи | |
|---|---|
 | |
| Умумий маълумот | |
| Жойлашуви | Боку, Озарбайжон |
| Қурилиши бошланган | 1908-1913 |
| Эгаси | Муса Нагиев |
| Дизайн ва конструксия | |
| Меъмор | Жóзеф Плоśко |
Сарой Жóзеф Плоśко томонидан миллионер Муса Нагиев[1] номидан Мусулмонларнинг хайрия жамияти учун вафот этган ўғли Исмаил хотираси учун қурилган бўлиб, унга Исмаил номи берилган[2][3]. Бинонинг қурилиш ишлари 1918-йилда бошланиб 1913-йилда якунланган.
Манзили
Масжид қурилиши шаҳарнинг марказида „Гапан Диби“ деб номланган жойда эканлиги айтилган. Дастлаб масжидни wраб турган фавворалар билан боғ қуриш режалаштирилган бўлса-да, Россия империяси даврида катта таъсирга эга бўлган насроний руҳонийлари Олтин черков деб номланган Александр Невски черкови (Қизил черков) яқинида бундай масжиднинг қурилишига тўсқинлик қилганлар.
Ушбу майдон аста-секин табиий бозорга айланди, чунки муаммонинг ечими ҳокимият қарорини кутиб узоқ вақт талаб этади. Озиқ-овқат ва бошқа товарлар, ҳатто сотиладиган ҳайвонлар ҳам келтирила бошланди. Иблис чорсуси (Иблис бозори) номи билан машҳур бўлган бу жой ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларида Бокудаги энг катта аҳоли пункти ҳисобланган.
Меъмори
Швейцариядаги даволаниши пайтида ўғли Исмоилнинг ёнига ташриф буюрганида, у ҳар доим готика услубида қурилган Палаззо Cонтарини дегли Сcригни э Cорфуга қойил қолган ва Бокуда ўғли учун худди шундай иншоот қуришни хоҳлаган эди.
1905-йилда у полшалик меъмор Плочкони келажакдаги Исмоилий биносини қуриш учун Швейцариядаги сарой лойиҳасини тайёрлаш учун Бокуга юборди. Архитектор Швейцарияда уч йил туриши керак эди, чунки лойиҳалаш ишлаб чиқиш жараёни кўп вақтни талаб қилар эди.
Меъмор Плошко Венеция архитектурасидаги бино лойиҳасини Оға Мусага тақдим этди ва Исмаилие биноси қурилиши имомнинг 1908-йил 21-декабрдаги расмий маросими билан бошланди. Сарой 1913-йил 7-апрелда ишга туширилди.
Бино Венеция готика услубида қурилган. Бинонинг олд ва ён жабҳаларида қуйидаги сўзлар олтин ҳарфлар билан ёзилган бўлиб, бу бино Мусулмонларнинг хайрия жамияти учун мўлжалланганлигини билдиради.
„Инсон меҳнат билан юксалади ва мақсадга фақат меҳнати ёрдамида эришади“. „Ишбилармон одамлар яратдилар.“ „Инсон туғилишидан ўлимигача билимга интилиши керак“. „Мусулмонлар, сизнинг асрингиз сиз билан ўлмоқда. Набираларингизни келажакка тайёрланг.“ „Йўлнинг узунлигига қарамай маълумот олишга интилинг.“
Бинонинг тош ва пластмасса деталлари гипс ишлатмасдан қурилганлиги қизиқ.
Кейинги йилларда Озарбайжон илмий тадқиқот ва изланиш уюшмаси (1923-1929), Озарбайжон Давлат илмий тадқиқот институти (1929-1932), СССР Фанлар академиясининг Кавказорти филиали (1932-1935), СССР Озарбайжон Миллий Фанлар академиясининг Озарбайжон бўлими (1933-1945) ва Озарбайжон Фанлар академияси биноси сифатида 1945-йил март ойидан бери фаолият юритиб келмоқда.
Манбалар
- ↑ „Дома Нефтяных Магнатов“. пресс-д.аз. 25 нисан 2012да асл нусхадан архивланган. (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-04-25 санасида архивланган)
- ↑ „БАЛОВЕНЬ СУДЬБЫ, БРОСИВШИЙ ВЫЗОВ БОГУ“. 2018-йил 25-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 26-октябр.
- ↑ „Вспомнить, подумать... - Исмаилия“.