Википедияда исми Исмат бўлган бошқа кишилар ҳақида ҳам мақолалар мавжуд.

Исмат Холиқ ўғли Шайхзода (қрим татарча: İsmet Xalyukovich Sheyx-zade, русча: Исме́т Халю́кович Шейх-Задэ́, 1965-йил 1-ноябр, Чирчиқ, Тошкент вилояти, ЎзССР – замонавий рассом, санъат тарихи ва назарияси соҳаси тадқиқотчиси ҳамда „Қирим хонлиги“ (русча: Крымское ханство) галереяси раҳбари.

Исмат Холиқ ўғли Шайхзода

Исмат Шайхзоданинг Ени Қалъа харобаларидаги „МадагасҚрим“ инсталляцияси. Чапдан ўнгга: Исмат Шайхзода (Қрим) ва Тантели Ҳариманга Ратувуҳери (Мадагаскар). В Боспор форуми, 20.09.2013
Таваллуди 1965-йил 1-ноябр (1965-11-01) (61 ёш)
Чирчиқ, Тошкент вилояти, ЎзССР
Миллати Қрим-татар
Соҳаси Замонавий санъат
Машҳур суратлари „Буюк Ипак йўли“ натюрморт деворий расмлари

Таржимаи ҳоли

1965-йил 1-ноябрда Тошкент вилоятининг Чирчиқ шаҳрида хизматчи оиласида туғилган. Отаси – Холиқ Нўмонович Шайхзода (1934, Қорасувбозор) – урушдан олдинги Қримдаги машҳур шоир ва ўқитувчи Нўмон Шайхзоданинг (1899—1953)[1] кенжа ўғли ва амалда Қорасувбозорнинг сўнгги шайх Абдулмажид Шайхнинг набираси (1865—1938)[2]. Онаси – Мария (Мадина) Ҳалиловна Ғозиева (Мавлуд Ғозиева) (1935, Феодосия).

1993-йил Москвадаги Суриков номидаги Бадиий академия институтини деворий рассомлик йўналиши бўйича имтиёзли диплом билан тамомлаган. „Қрим-татар санъати“ китобидан[3]: "…Унинг санъатга дастлабки мурожаати ниҳоятда муваффақиятли бўлди: Пионерлар саройидаги санъат устахонасига актриса, юксак маданиятли устоз-рассом, Н. К. Рерихнинг шогирди Й. В. Кристенс (1903—1982)[4] раҳбарлик қилган. Кейин 1980—1984-йилларда Тошкентдаги П. П. Бенков номидаги санъат билим юртида (устози Г. И. Мордвинцева[5], А. М. Рожков[6]) ҳамда 1986—1993-йилларда Москвадаги В.Суриков номидаги Рассомчилик институтини тамомлаган. Москвада К. А. Тутеволнинг деворий рассомлик устахонасида ихтисосликни ўрганган[7]… Шайхзоданинг диплом иши (илмий раҳбар Э. Н. Максимов[8]) „Буюк Ипак йўли“ тарихий мавзуси остида бирлаштирилган тўртта йирик натюрморт деворий расм чизмасидан иборат бўлган. Бу мавсунинг асосий мотивлари Хитой, Хоразм, Қрим ва Венеция натюрмортларидир".

Шайхзода бир қатор натюрмортлардан ташқари Қрим-татар халқининг депортацияси қурбонлари хотирасига бағишланган „К’ара Дурбе“ (Катта мақбара) ёдгорлиги лойиҳасини ва „Қрим санъатида муқаддас нақшлар“ назарий блокини тақдим этди, кейинчалик улар „Къирим“ газетасида ва „Къасевет“ журналида нашр этилган. 1993-йил ёзида у Қрим-татар халқининг иккинчи қурултойида ёдгорлик лойиҳасининг марказий экспозицияси билан кўргазма очди. Шу билан бирга, Қрим валиаҳд шаҳзодаси Жеззар Гирейнинг қурултойдаги нутқи ижодий қарашларини тушуниш учун муҳим воқеа бўлди, кейинроқ Шайхзода унинг портретини чизди.

1995-йилда Париждаги ЮНЕСКО штаб-квартирасида ўтказилган академик кўргазмадан сўнг Россия Бадиий академияси Президиуми томонидан диплом (бронза медали) билан тақдирланди. 1996-йилда „АуктЁн“ (русча: АукцЫон) рок гуруҳининг гастроллари пайтида унга „Қрим хонлиги“ галереясининг тақдимоти ва „Қизил елкан“ монументал полотносини яратиш орқали гастролнинг Қрим қисми таклиф қилинди. Ўшандан бери йирик (концептуал аҳамиятга эга) лойиҳа ва аксиялардан 50 дан ортиғида иштирок этди. „Қрим хонлиги“ галереяси Исмат Шайхзоданинг ижодий таржимаи ҳоли, муаллиф ёрлиғи ва ҳаётий кредосининг асосига айланди. 1998-йилдан бери Қрим геопоэтик клуби билан ижодий ҳамкорлик катта аҳамиятга эга эди. Ушбу самарали ҳамкорлик туфайли бир қатор галерея лойиҳалари амалга оширилди.

Россия Рассомлар уюшмаси (1993), Украина Миллий рассомлар уюшмаси, Халқаро санъат фонди (1995), ЮНЕСКО Халқаро рассомлар федерацияси (ИФА, 2001) аъзоси.

Асосий муаллифлик ишлари

В. Черномирдин (1938—2010) И. Шайхзоданинг „Девор“ перформансида иштирок этмоқда. Украиналикларнинг Биринчи Бутунроссия Конгресси, 2001-йил 9-декабр.
  • „Ватан Чешмеси“. Суриков номидаги Москва давкат академик рассомлик институти залидаги сграффито панели. (Москва 1989).
  • СССР Молия вазирлиги дам олиш марказининг „Осмон иродаси“ картинаси (Москва, Домодедово, 1991-йил ёзи – кузи), СССР Молия вазирлигининг сўнгги буюртмаси.
  • „Ипак йўли“. Расмлар туркуми, дастгоҳли рангтасвир (1992—1993).
  • „Жеззар Ражи Памир Гирей“. Қрим ва Олтин Ўрда валиаҳд шаҳзодасининг тантанали портрети (1993).
  • „Георгиевдаги биринчи вернисаж“. Россия молия корпорацияси офисининг ички қисмидаги расм (Москва, Марказ 1995).
  • „Сулаймон“. Москва инвестиция корпорацияси офиси учун панжара-вердуре (ингичка гобелен, 11 м²) (1995—1996).
  • „Қизил елкан“. „АуктЁн“ гуруҳи билан биргаликда. монументал полотно (48 м². қизил атласга чизилган расм, гастрол – „Қрим хонлиги“ галереясининг тақдимоти * * * „АуктЁн қрИмда“ лойиҳаси доирасида Симферопол, Севастопол (1996).
  • „БГ – Лилит.“ 330Х330 ўлчамли варрак (Борис Гребеншчиков билан биргаликда, Симферопол, 1998).
  • „Янги биринчи – сўнгги элемент.“ Кимёвий элементларнинг даврий жадвалига қўшилиш („жуда мўрт кўргазма“ доирасида, 1998).
  • „Авлиё Георгий“. Авлиё Валентин кунида учирилган варрак. Аждаҳо йилининг баҳори Георгий кунида (Дарбант – Москва, 2000).
  • Қора Каспий денгизи. Гурзуф – Қрим, Каспийск – Доғистон (2000).
  • „Басманнаянинг олтин бўлими“, Москва, Миллатлар уйи, 2000.
  • „Девор“. Известия нашри маълумотларига кўра, дунёдаги энг катта қўлда тўқилган ипак босма (45 м²), № 228, 12.10.2001 (2001).
  • „Буюк Ўрданинг Қрим юрти“. „Олтин паритет“ лойиҳаси давомида дунёнинг имманент марказининг обект модели (2002).
  • „Борлиқнинг қисмлари“ ёки „тўғри йўналтириш учун обект“. Қрим хонларининг пентаптих нишони (муҳр), расм, аралаш технология, Олтин Тахт лойиҳаси давомида яратилган (2003—2004).
  • „Украина“. Юрий Соломко билан бирга. „Тузладаги баррикада“ ва „Х зонаси“ лойиҳаси давомида ишлаб чиқилган коллаж полотноси, байроқ матоси, босма, акрил. 420Х220, 2004.
  • „Қрим хонларининг тож кийиш харитаси“. Икки томонлама гералдик стандарт мато (300Х200 см), Барселонадаги 3-Жаҳон ёшлар форуми ва Маҳачқал’адаги 1-Умумжаҳон нўғай маданияти фестивалида яратилган (Барселона — Қрим – Маҳачқалъа, 2004).
  • „Кичик Истанбул маликаси.“ Полотно=тадқиқот, 140х110, Тувал, мойли, 2007.
  • „Устага эргашиб“ – бу Микеланжело томонидан Систина ибодатхонаси шифтида расмларни яратгандан сўнг вайрон қилинган табиатдан олинган эскизлар туркумининг қайта тикланиши. Қоғоз, қалам, 2010.
  • „Олдиндан қайта тиклаш“. 1980—1993-йиллардаги реставрация жараёнида йўқ қилинган, муаллифнинг асл мотивларини таҳлил қилиш ва аниқлаш билан Микеланжелонинг Систина ибодатхонасидаги фрескаларидан синтезланган бир қатор нусхалар.
  • „Закариё пайғамбар“, 330Х330Х330 акрил полотно; „Юнус пайғамбар“, 370Х310 см; „Варфоломей териси“, 40Х120, гессо, акрил; „Масиҳ ва Бокира Марям“, 300Х200 гессо, акрил; „Минос“, 150Х300, гессо, акрил, 2012—2013.
  • „Бизнинг меросимиз“ – Боспор бўғозидаги банкет залининг иккинчи қаватидаги думалоқ расм, Симферопол, Рубсова кўчаси, 44-уй. Левкас, акрил, 2013.

Айрим кўргазмалари

  • СССР Маданият вазирлигининг ижодий университетлари талабалари – ёш рассомларнинг асарлари кўргазмаси. „Баҳор“ кўргазма маркази, Тошкент, Ўзбекистон, 1988.
  • Қрим-татар санъатининг биринчи Бутуниттифоқ кўргазмаси. Марказий рассомлар уйи, Симферопол, 1989.
  • Ёш рассомларнинг 10-Умумиттифоқ кўргазмаси. Марказий рассомлар уйи, Москва, 1990.
  • Москва зонал кўргазмаси куз-91. Кузнецкий кўчасидаги Рассомлар уюшмасининг кўргазма зали, Москва, 1991.
  • Ҳонг Конгда рус рассомларининг биринчи кўргазмаси. Гуоҳуа галереяси, Ҳонг Конг, 1992.
  • Россия Бадиий академиясининг Бадиий институтлари битирувчиларининг диплом ишлари кўргазмаси. Россия Бадиий академиясининг Пречистенкадаги кўргазма заллари, 1994.
  • Замонавий рус санъати кўргазмаси. ЮНЕСКО, Париж, 1995.
  • Георгиевдаги биринчи вернисаж. Россия маданият жамғармаси қошидаги Москва молия клубида шахсий кўргазма. Москва, Георгиев кўчаси, 1-уй, 1996.
  • „Қрим Валидаги Қрим гилами“. Шахсий кўргазма, Марказий рассомлар уйи, Москва, 1997.
  • „Қрим лойиҳаси – 2“. Халқаро замонавий санъат форуми. Ливадия, 1998-йил 6—9 ноябр – Стандартизация ва метрология маркази, Киев, 1998-йил декабр
  • „Жуда нозик кўргазма.“ „Норасмий Москва“ фестивали, Москва, 1999.
  • „Қримнинг Москвадаги элчихонаси.“ „Москва-Территория 2000“ биродарлик фестивали. Марказий рассомлар уйи, Москва, 1999-йил сентябр.
  • „Шахсан сенга.“ Христианликнинг 2000 йиллигига бағишланган Бутунроссия кўргазмаси, Марказий рассомлар уйи, Москва, 1999—2000.
  • „Аламат-2000“. Республика ёшлар кўргазмаси, Марказий рассомлар уйи, Маҳачқалъа, 2000-йил июл—август.
  • „Икки денгизнинг қўшилиши.“ „Биринчи галерея“, Маҳачқалъа, 2000.
  • Бутун Украина тўқимачилик триеннали. Марказий рассомлар уйи, Киев, 2004.
  • Рассомлар кунига бағишланган бутун Украина кўргазмаси. Марказий рассомлар уйи, Киев, 2006-йил октябр.
  • „Номаълум империя“. Лавра галереясида шахсий кўргазма, Киев, 31.10.2008 – 11.13.2008.
  • „Ёзеф Бойс Қримда“: Гёте Институти кўмагида Венеция Биэнналеси – 2011 кўргазмаси доирасидаги халқаро лойиҳа; 2011-йил октябр – ноябр, Муаллифлар – Й. Бойс, К. Шлингензиф (2011-йил Венеция Биэнналесининг „Олтин шер“ танловида гран-при соҳиби), Исмат Шайхзода[9].
  • „Афсона – Украина бароккоси.“ Миллий санъат музейининг кўргазма лойиҳаси, „Арсенал – 2012“ га параллел, 27.04—26.08.2012.
  • „Шарқ юртига зиёрат“. Бир нечта жойларда якуний кўргазма лойиҳаси. Марказий рассомлар уйи, Симферопол, 2013-йил май, Франко номидаги Қрим республика универсал кутубхонаси, Симферопол, 2013-йил октябр—ноябр.
  • „Х зонаси“. Театр аудиторияси. Волксбüҳне, Берлин, 2014-йил сентябр.
  • „Каъбанинг ичида, энг паст нуқтада.“ Учувчи кўргазма лойиҳаси, Боғчасарой, Занжирли мадрасаси, 2015-йил ноябр.

Айрим интервюлари

  • „Динозавр тухумида шеър бор.“ Миллатлар Лигаси газетаси учун Игор Сид билан интервю, 19.05.2000[10].
  • „Метафизика таржимони“. Проза.cом.уа сайти учун Анатолий Улянов билан суҳбат, 2005-йил июн[11]
  • „Қрим ўз аҳолисининг қарашида.“ Геннадий Кацов (Ню Ёрк) билан АҚШдаги Россия телеканали учун интервю, 2015-йил феврал[12]

Манбалар

  1. ↑ ҳттп://ислам.ин.уа/ру/история/народнйй-учител-номан-шейҳ-заде сайтига қаранг
  2. ↑ ҳттп://голоскриманеw.ру/дело-муллйи-шейҳа/ (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-04-19 санасида архивланган) сайтига қаранг
  3. ↑ Москва, НИИ Теории и истории изобразительных искусств РАХ, 1995, стр. 261.
  4. ↑ ҳттп://www.рас.ру/наморозоварчиве/5_аcтвиэw.аспх?ид=2662 сайтига қаранг
  5. ↑ ҳттп://арт-блог.уз/арчивес/8149 сайтига қаранг
  6. ↑ ҳттп://артру.инфо/ил/14269/ар/24302/ (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-24 санасида архивланган) сайтига қаранг
  7. ↑ ҳттп://www.совжив.ру/паинтерс/тутевол сайтига қаранг
  8. ↑ ҳттп://www.раҳ.ру/тҳе_аcадемй_тодай/тҳе_мемберс_оф_тҳе_аcадемиэ/мембер.пҳп?ИД=17453 (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-04-13 санасида архивланган) сайтига қаранг
  9. ↑ „Международный проект "Йозеф Бойс в Крыму"“.
  10. ↑ ҳттп://www.литер.нет/=/Исмет/пресс/2000-05-19_Лига-Н.ҳтм (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-12 санасида архивланган) сайтига қаранг
  11. ↑ ҳттп://www.литер.нет/=/Исмет/пресс/2005_проза-cом-уа.ҳтм (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-12 санасида архивланган) сайтига қаранг
  12. ↑ ҳттпс://www.ёутубе.cом/wатч?в=ПРҳУд_оиж5Э сайтига қаранг

Ҳаволалар