Ziyosfera

Issiqota tumani: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Issiqota tumani
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Issiqota tumani]]
{{Maʼmuriy birlik
|Rang1                            = {{rang|Qirgʻiziston}}
|Oʻzbekcha nomi                =  Issiqota tumani
|Asl nomi            =  Ысык-Ата району
|Gerb                            =
|Bayroq                            =
|Gerb kengligi                    =
|Bayroq kengligi                    =
|Gerb taʼrifi                  =
|Bayroq taʼrifi                  =
|Mamlakat                          = [[Qirgʻiziston]]
|Maqomi                          = [[tuman]]
|Tegishli hudud                        =
|Tarkibida                        = [[Chuy viloyati]]
|Markazi                          = {{s| [[Qand (shahar)|Qand]]}}
|Yirik shahari                    =
|Yirik shaharlari                  =
|Asos solingan                      = 1977
|Bekor qilingan                      =
|Rahbari                            =
  |Rahbar ismi                  =
|Rahbari2                          =
  |Rahbar ismi2                =
|YAIM                              =
  |YaIM yil                        =
  |YAIM oʻrin                    =
  |YAIM jon boshiga    =
  |YAIM jon boshiga oʻrinda=
|Til                            =
|Tillar                            =
|Aholi                        = 132 759 kishi<ref name="Этно2009.Чуй"/>
  |Roʻyxatga olingan yil                    = 2009
  |Aholi foizi            =
  |Aholi oʻrinda=
  |Zichligi                      =
  |Zichlig joyi              =
  |Millatlar tarkibi            =  [[qirgʻizlar]] —  47,5%<br /> [[ruslar]] — 22,1% <br />[[dunganlar]] — 14,5% <br />[[turklar]] — 3,5% <br />[[uygʻurlar]] — 3,1% <br />[[ozarbayjonlar]] — 2,6% <br />[[oʻzbeklar]] 1,7%<ref name="Этно2009.Чуй">[http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/Чуйская%20область.pdf  Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область]</ref>     
  |Dinlar tarkibi        = [[islom|musulmonlar]], [[masihiylik|nasroniylar]]
|Maydoni                          = 3028
  |Maydon foizi              =
  |Yer maydoni                =
|Yuqori balandligi              =
|Oʻrtacha balandligi                  =
|Quyi balandligi              =
|Kengligi                          =
|Uzunligi                          =
|Xarita                            = Kyrgyzstan Ysyk-Ata Raion.png
|Xarita oʻlchami                    = 330
|Maʼmuriy birlik xaritasi  =
  |Xarita oʻlchami ае                =
|Soat mintaqasi                    = [[UTC+6]]
|Qisqacha                    =
|ISO                              =
|FIPS                            =
|Telefon kodi                  =
|Pochta indeksi                =
|Internet domeni                  =
|Avtomobil raqami kodi        =
|Sayt                            =
|TurkumCommons              =
|Izoh                      =
}}
 
'''Issiqota tumani''' ({{lang-ky|Ысык-Ата району}}) — [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston Respublikasining]] [[Chuy viloyati]]dagi tuman.
 
Maʼmuriy markazi - [[Qand (shahar)|Qand]]
 
== Tarixi ==
'''Issiqota tumani''' [[1977]]-[[yil]]da tashkil topgan. [[1998]]-[[yil]]da Qand tumani bilan birlashgan.
 
== Aholisi ==
{| class="wikitable sortable" border="1" style="text-align:right; font-size:95%;"
|-
!width="140px"| Millatlar !! Aholi soni !! Tumandagi oʻrni
|-
|align="left"| [[Qirgʻizlar]] || 62620 || 47.2%</tr>
|align="left"| [[Ruslar]] || 28000 || 21.1%</tr>
|align="left"| [[Dunganlar]] || 19223 || 14.5%</tr>
|align="left"| [[Turklar]] || 4699 || 3.5%</tr>
|align="left"| [[Uygʻurlar]] || 4091 || 3.1%</tr>
|align="left"| [[Ozarbayjonlar]] || 3486 || 2.6%</tr>
|align="left"| [[Olmonlar]] || 1524 || 1.1%</tr>
|align="left"| [[Ukrainlar]] || 1343 || 1.0%</tr>
|align="left"| [[Qozoqlar]] || 1317 || 1.0%</tr>
|align="left"| [[Tatarlar]] || 1078 || 0.8%</tr>
|align="left"| [[Balgarlar]] || 611 || 0.5%</tr>
|align="left"| [[Koreyslar]] || 588 || 0.4%</tr>
|align="left"| [[Tojiklar]] || 383 || 0.3%</tr>
|align="left"| [[Kurdlar]] || 349 || 0.3%</tr>
|align="left"| [[Qorachoylar]] || 182 || 0.1%</tr>
|align="left"| [[Bulgorlar]] || 108 || 0.1%</tr>
|align="left"| boshqalar || 950 || 0.7%</tr>
|}
 
== Geografiyasi ==
[[Tasvir:E7989-Milyanfan-flow-gate.jpg|250px|thumbnail|right|Milyanfan ovulidagi kanal]]
Tuman [[Chuy vohasi]]ning markaziy qismida joylashgan boʻlib, Shimolida [[Qozogʻiston|Qozogʻiston Respublikasi]], janubida [[Norin viloyati]]ning [[Qoʻchqor tumani]], gʻarbida [[Olamuddin tumani]], sharqida [[Chuy tumani]] bilan tutashadi. Tuman hududi shimoldan janubgacha 65 kmga, gʻarbdan sharqgacha 44 kmga choʻzilgan. [[Bishkek|Bishkek shahri]]dan 20&nbsp;km sharq tomonda joylashgan. Maydoning koʻp qismi tekkislik va adirlar egallaydi, dengiz sathidan balandligi 1000–2000  m. Shimoliy qismini Qirgʻiz Olatogʻining shimoliy qismi va uning yon bagʻridagi adirlar egallaydi. Togʻli boʻlimini toʻyit qatorida, adirlari dehqonchilikda foydalaniladi.
 
Qirgʻiz Olatogʻining shimoliy qismida Issiqota darasi va boshqa voha-daralar oʻrin olgan. Shimoli-gʻarbdan shimoli-shaqgacha 50 kmga oraliqga choʻzilgan. Daralarning baland nuqtasi dengiz sathidan 4500 metr, pastki qismi qismi 1000 metr balandlikda joylashgan. Tumanning shimoliy qismini Chuy vohasi egallaydi.  Kon boyliklaridan polimetal, qurulish materiallari, tosh tuz  bor. Issiqota darasida mineralli issiq suv chiqadi. Iqlimi kontenental Yanvardagi oʻrtacha harorat –6°…–10&nbsp;°C,  iyulda  18–20&nbsp;°C. Tuman hududidan Chuy daryosi va uning irmoqlari - Issiqota, Qizilsuv, Norus soylari va boshqa kichik daryolar oqib oʻtadi.
Yillik yogʻingarchilik  300–600&nbsp;mm. ni tashkil qiladi.
 
== Aholi punktlari ==
[[Tasvir:E8079-Pervomayskoe-mosque.jpg|250px|thumbnail|left|Pervomay ovulidagi Yangi Masjid]]
* [[Oq-Quduq ovul okrugi]] - [[Kirov (Issiqota tumani)|Kirov]] {{*}} [[Oq-Quduq (Issiqota tumani)|Oq-Quduq]] {{*}} [[Kotovskoy (Issiqota tumani)|Kotovskoy]]{{*}}[[Pervomayskoy (Issiqota)|Pervomayskoy]]{{*}} [[Xun-Chi (Issiqota tumani)|Xun-Chi]]
* [[Birlik ovul okrugi]] - [[Birlik (Issiqota tumani)|Birlik]] {{*}} [[Xun-Chi (Issiqota tumani)|Xun-Chi]]
* [[Ivanov ovul okrugi]] -  [[Ivanovka (Issiqota tumani)|Ivanovka]]
* [[Nurmanbet ovul okrugi]] - [[Nurmanbet (Issiqota tumani)|Nurmanbet]] {{*}} [[Pervomayskoy (Issiqota tumani)|Pervomayskoy]] {{*}} [[Aliaskar (Issiqota tumani)|Aliaskar]]
* [[Jeek ovul okrugi]] -[[Dmitrevka (Issiqota tumani)|Dmitrevka]] {{*}} [[Gagarina (Issiqota tumani)|Gagarina]] {{*}} [[Jeek (Issiqota tumani)|Jeek]]
* [[Ken-Bulun ovul okrugi]] - [[Ken-Bulun (Issiqota tumani)|Ken-Bulun]] {{*}} [[Gidrostroitel (Issiqota tumani)|Gidrostroitel]] {{*}} [[Drujba (Issiqota)|Drujba]] {{*}} [[Choʻlpon (Issiqota tumani)|Choʻlpon]]
* [[Internasionalniy ovul okrugi]] - [[Internasionalniy (Issiqota tumani)|Internasionalniy]] {{*}} [[Jar-Boshi (Issiqota tumani)|Jar-Boshi]]
* [[Issiqota ovul okrugi]] - [[Almaluu (Issiqota tumani)|Almaluu]] {{*}} [[Gornaya Serafimovka (Issiqota tumani)|Gornaya Serafimovka]] {{*}} [[Yoqori-Ichke-Suv (Issiqota tumani)|Yoqori-Ichke-Suv]] {{*}} [[Ichke-Suv (Issiqota tumani)|Ichke-Suv]]{{*}} [[Qaragʻay-Buloq (Issiqota tumani)|Qaragʻay-Buloq]] {{*}} [[Norus (Issiqota tumani)|Norus]] {{*}} [[Tosh-Boshot (Issiqota tumani)|Tosh-Boshot]] {{*}} [[Toʻqqiz-Buloq (Issiqota tumani)|Toʻqqiz-Buloq]] {{*}} [[Uch-Emchek (Issiqota tumani)|Uch-Emchek]]
* [[Krasnorechenskiy ovul okrugi]] - [[Krasnaya Rechka]]
* [[Logvinenko ovul okrugi]] - [[Novopokrovka (Issiqota tumani)|Novopokrovka]] {{*}}[[Choʻn-Dali (Issiqota tumani)|Choʻn-Dali]]
* [[Qoʻchqorboyev ovul okrugi]] - [[Kengash (Issiqota tumani)|Kengash]]{{*}} [[Budennovka (Issiqota tumani)|Budennovka]]{{*}} [[Dokturbek Kurmanaliyev (qishloq)|Dokturbek Kurmanaliyev]]
* [[Luksemburg ovul okrugi]] - [[Luksemburg (Issiqota tumani)|Luksemburg]] {{*}}[[Kirshelk (Issiqota tumani)|Kirshelk]]
* [[Milyafan ovul okrugi]] - [[Milyafan (Issiqota tumani)|Milyafan]]
* [[Sin-Tosh ovul okrugi]] - [[Telman (Issiqota tumani)|Telman]] {{*}} [[Oq-Soy (Issiqota tumani)|Oq-Soy]] {{*}} [[Jetigen (Issiqota tumani)|Jetigen]] {{*}} [[Oʻtoʻgon (Issiqota tumani)|Oʻtoʻgon]] {{*}} [[Rot-Front (Issiqota tumani)|Rot-Front]] {{*}}[[Sovetskoy (Issiqota tumani)|Sovetskoy]] {{*}}[[Sintosh]] {{*}} [[Qizil-Ariq (Issiqota tumani)|Qizil-Ariq]]
* [[Novopokrovka ovul okrugi]] - [[Novopokrovka (Issiqota tumani)|Novopokrovka]] {{*}}[[Leninskoy (Issiqota tumani)|Leninskoy]] {{*}} [[Sariq-Joʻn (Issiqota tumani)|Sariq-Joʻn]]
* [[Yurevka ovul okrugi]] - [[Yurevka (Issiqota tumani)|Yurevka]] {{*}}[[Issiqota (Chuy viloyati)|Issiqota]]
* [[Tuz ovul okrugi]] - [[Tuz (Issiqota tumani)|Tuz]] {{*}}[[Dayirbek (Issiqota tumani)|Dayirbek]] {{*}}[[Jayalma (Issiqota tumani)|Jayalma]]{{*}}[[Nijniy Serafimovka (qishloq)|Nijniy Serafimovka]]
* [[Uzun-Qir ovul okrugi]] - [[Yer-Qazar (Issiqota tumani)|Yer-Qazar]] {{*}}[[Drujba (Issiqota tumani)|Drujba]] {{*}} [[Nijniy-Norus (qishloq)|Nijniy-Norus]]
 
== Taniqli shaxslar ==
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
 
{{Qirgʻiziston hududiy boʻlinishi}}
 
[[Turkum:Chuy viloyati]]
 
 
{{Kyrgyzstan-stub}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Issiqota tumani
Ысык-Ата району
tuman
Tarkibida Chuy viloyati
Maʼmuriy markazi Qand
Asos solingan sanasi 1977
Aholi (2009) 132 759 kishi[1]
Millatlar tarkibi qirgʻizlar — 47,5%
ruslar — 22,1%
dunganlar — 14,5%
turklar — 3,5%
uygʻurlar — 3,1%
ozarbayjonlar — 2,6%
oʻzbeklar 1,7%[1]
Dinlar tarkibi musulmonlar, nasroniylar
Maydoni 3028 km²
Vaqt mintaqasi UTC+6
Xaritada
Issiqota tumani xaritada

Issiqota tumani (qirgʻizcha: Ысык-Ата району) — Qirgʻiziston Respublikasining Chuy viloyatidagi tuman.

Maʼmuriy markazi - Qand

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Issiqota tumani 1977-yilda tashkil topgan. 1998-yilda Qand tumani bilan birlashgan.

Aholisi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Millatlar Aholi soni Tumandagi oʻrni
Qirgʻizlar 62620 47.2%
Ruslar 28000 21.1%
Dunganlar 19223 14.5%
Turklar 4699 3.5%
Uygʻurlar 4091 3.1%
Ozarbayjonlar 3486 2.6%
Olmonlar 1524 1.1%
Ukrainlar 1343 1.0%
Qozoqlar 1317 1.0%
Tatarlar 1078 0.8%
Balgarlar 611 0.5%
Koreyslar 588 0.4%
Tojiklar 383 0.3%
Kurdlar 349 0.3%
Qorachoylar 182 0.1%
Bulgorlar 108 0.1%
boshqalar 950 0.7%

Geografiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Milyanfan ovulidagi kanal

Tuman Chuy vohasining markaziy qismida joylashgan boʻlib, Shimolida Qozogʻiston Respublikasi, janubida Norin viloyatining Qoʻchqor tumani, gʻarbida Olamuddin tumani, sharqida Chuy tumani bilan tutashadi. Tuman hududi shimoldan janubgacha 65 kmga, gʻarbdan sharqgacha 44 kmga choʻzilgan. Bishkek shahridan 20 km sharq tomonda joylashgan. Maydoning koʻp qismi tekkislik va adirlar egallaydi, dengiz sathidan balandligi 1000–2000 m. Shimoliy qismini Qirgʻiz Olatogʻining shimoliy qismi va uning yon bagʻridagi adirlar egallaydi. Togʻli boʻlimini toʻyit qatorida, adirlari dehqonchilikda foydalaniladi.

Qirgʻiz Olatogʻining shimoliy qismida Issiqota darasi va boshqa voha-daralar oʻrin olgan. Shimoli-gʻarbdan shimoli-shaqgacha 50 kmga oraliqga choʻzilgan. Daralarning baland nuqtasi dengiz sathidan 4500 metr, pastki qismi qismi 1000 metr balandlikda joylashgan. Tumanning shimoliy qismini Chuy vohasi egallaydi. Kon boyliklaridan polimetal, qurulish materiallari, tosh tuz bor. Issiqota darasida mineralli issiq suv chiqadi. Iqlimi kontenental Yanvardagi oʻrtacha harorat –6°…–10 °C, iyulda 18–20 °C. Tuman hududidan Chuy daryosi va uning irmoqlari - Issiqota, Qizilsuv, Norus soylari va boshqa kichik daryolar oqib oʻtadi. Yillik yogʻingarchilik 300–600 mm. ni tashkil qiladi.

Aholi punktlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Pervomay ovulidagi Yangi Masjid

Taniqli shaxslar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Перепись населения Киргизии 2009. Чуйская область 


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Issiq-Ota_tumani?oldid=511965" dan olindi