Иван Максимович Поддубний (русча: Ива́н Максимович Подду́бный; украинча: Іва́н Максимович Підду́бний; (1871-йил 26-сентябр (8-октябр) – 1949-йил 8-август) – Россия империяси ва Совет Социалистик Республикалари Иттифоқи профессионал курашчиси.

Иван Максимович Поддубний
Шахсий маълумотлари
Жинси эркак
Тахаллуси/Лақаби Буюк Иван
Таваллуд санаси 1871-йил 8-октябр
Россия империяси Полтава губернаторлиги Золотоноша уезди Красенивка
Вафот санаси 1949-йил 8-август
Совет Социалистик Республикалари Иттифоқи Россия Совет Федератив Социалистик Республикаси Краснодар ўлкаси Ейск
Турмуш ўртоғи Антонина Николаевна Квитко-Фоменко (1909–1920)[1]
Мария Машошина (1923[1]–1949)

Биографияси

Иван Поддубний 1871-йилнинг Юҳанно кунида Россия империяси Полтава губернаторлигининг Золотоноша округидаги (уезд) Красенивка қишлоғида Запороже казаклари оиласида дунёга келган[2][3][4][5][6] (ҳозирги Украина, Черкасси вилояти, Золотоноша тумани). Поддубнийлар катта оилалардан бири бўлиб, оила бошлиқларига уларнинг барча аъзоларини боқиш қийинчилик туғдирарди, шу сабабли Иван 20 ёшида ота уйини тарк этишга мажбур бўлган[1]. У ёшлигида Севастопол ва Феодосия портларида 7 йил слесар бўлиб ишлаган ва Буюк Иван лақабини олган[1]. Феодосияда Иван баъзи кураш мусобақаларида қатнашган[1]. Тахминан 1897–1898-йилларда сирк гастроллари билан саёҳат қилишни бошлаган ва дастлаб Севастополда, кейинроқ Киев ареналарида чиқиш қилган[1].

1903-йилда Поддубний Санкт-Петербург атлетик клубига қўшилган ва ушбу клуб билан биргаликда Москва ва Париждаги жаҳон чемпионатларида иштирок этган[1]. 1905-йилда Парижда ўтказилган кураш бўйича Жаҳон чемпионатида, кейинчалик Италия, Жазоир, Белгия, Берлинда гастрол сафарларида бўлган, шунингдек, Ниcеда бўлиб ўтган чемпионатда ғолибликни қўлга киритган[1]. 1906-йилда спортчи Париж ва Миланда ўтказилган яна иккита Жаҳон кубогида ғолиб чиққан[1].

1907-йилда Георг Ҳаcкенсчмидт 4 нафар кучли курашчиларни танлаб олади, улар Cонстант Ле Марин, Станислаус Збйсзко, Иван Поддубний ва Жоэ Рогерслар эди. Уларнинг тўртталаси моҳир курашчилар бўлиб, Ҳаcкенсчмидт улар орасидан энг кучлисини эълон қилиши керак эди. Бу эса турнир ғолибини аниқлашга хизмат қиларди. Англияда у Збйсзко ва Поддубний ўртасида бўлиб ўтган ўйинга ташриф буюрган, ушбу ўйинда Збйсзко рақибининг дисквалификация қилиниши орқали ғалаба қозонган[7].

1910-йилда Красенивкадаги уйига қайтишдан олдин Поддубний Вена, Париж ва Франкфуртмайнда яна бир нечта жаҳон чемпионатларида ғолиб чиққан[1].

Иван бир неча бор юнон-рум кураши бўйича профессионаллар ўртасида Жаҳон кубогини қўлга киритган, шу жумладан, улар орасидаги энг нуфузлилари Парижда ўтказилган мусобақалар эди (1905–1908). Спортчи, шунингдек, 1925—1927-йилларда Германия ва АҚШда ўтказилган мусобақада ҳам иштирок этган[2].

Красенивка музейидаги Поддубний ҳақида берилган маълумотларга кўра, спортчи мусобақалардан топган пулини беҳуда сарфламаган. У уйига қайтиб келганида 200 га (490 акр) майдонга эга ер, қўшни Боҳодухивка қишлоғидаги иккита уй, кичик дўкон, чорвачилик дўкони, иккита тегирмон сотиб олган, ушбу тегирмонлардан бири Оржицияда (ҳозирги Полтава вилоятидаги шаҳар) жойлашган[1]. Тахминан ўша йиллари Поддубний биринчи турмушини қурган. 1913-йилда Поддубний Москвада бўлиб ўтган Жаҳон кубогида иштирок этган ва мусобақада 2-ўринни эгаллаган[1]. Ўшанда Поддубнийнинг хотини эрининг олтин медалларини олиб, уни ташлаб кетган[1].

Ростовдаги гастрол сафари чоғида Иван иккинчи турмушини учратган ва у билан 1923-йилда оила қурган[1]. 1920-йилларда Поддубний Ню-Ёрк, Лос-Анжелес, Филаделфия, Чикаго, Сан-Франcисcога ташрифлари чоғида мағлубияциз ўйин олиб борган ва Қўшма Штатлар бўйлаб саёҳат қилган.

1926-йил 2-февралда Ню-Ёрк шаҳрида Поддубний кураш бўйича оғир вазн тоифасида жаҳон чемпиони Жоэ Стечерга қарши ўйинда мағлубиятга учраган, бу эса Поддубнийнинг 25 йиллик спорт фаолияти давомидаги илк мағлубияти ҳисобланган[8]. 16-июн куни Лос-Анжелесдаги Олимпия аудиториясида 10 000 томошабин олдида Стечер Поддубнийни яна бир бор мағлуб этган[9].

Қўшма Штатлардаги гастрол сафари чоғида Поддубний рақиби билан эркин кураш бўйича ўйинга тушишга мажбур бўлган. 56 ёшида спортчи Америка Қўшма Штатларида ўтказилган эркаклар ўртасидаги мусобақада энг келишган курашчи сифатида ғолибликни қўлга киритган[1]. Кейинчалик Иван 70 ёшида нафақага чиққан ҳолда рус сиркларида чиқиш қилишда давом этган[1]. Фаолияти давомидаги сўнгги чиқиши 1941-йилда Тула шаҳар сиркида бўлган. Нафақага чиққанидан сўнг спортчи рафиқаси билан Ейскнинг Кубан шаҳаридан икки қаватли, бўгга эга уй сотиб олиб, ўша ерда ҳаётини давом эттирган[1].

1939-йилнинг ноябр ойида Иван Поддубнийга РСФСРда хизмат кўрсатган артист, 1945-йилда эса хизмат кўрсатган спорт устаси унвони берилган.

Фашистлар Германияси истилоси вақтида Иван Поддубний немис курашчиларига спорт сабоқларини ўргатишдан ва Совет Социалистик Республикалари Иттифоқини тарк этишдан бош тортган[10].

Спортчининг охирги жанги 70 ёшида бўлган. Кейинчалик фаолиятини тугатганидан сўнг, Поддубний Азов денгизига кўчиб ўтган ва вафотига қадар ўша ерда истиқомат қилган[11]. Иван Поддубний спортчи Станислаус Збйсзко билан фаолиятининг сўнги йилларига қадар профессионал рақобатини давом эттириб келган. 1949-йил 8-августда 77 ёшда Жанубий федерал округининг Кубан вилояти Ейск шаҳрида юрак хуружидан вафот этган[1] ва шаҳар ташқарисидаги боғда дафн этилган. Унинг қабри тепасида „Бу ерда рус баҳодири ётибди“ деб ёзилган ёдгорлик ўрнатилган.

Шахсий ҳаёти

Иван Поддубнийнинг биринчи хотини Антонина уни алдаб, спортчининг олтин медалларини ўғирлаган ҳолда бошқаси билан қочиб кетган[1]. Кейинчалик Антонина ўз қилмишидан пушаймон бўлиб, эрининг ёнига қайтишга уринган, лекин Поддубний уни кечирмаган[1].

Красенивка музейи директорининг сўзларига кўра, Иван Поддубнийнинг Мотрона, Марина ва Евдокия исмли учта синглиси ва Омелиан, Микита ва Митрофан исмли учта укаси бўлган[1]. Омелян ва Микитанинг тақдири қандай кечгани номаълум, Митрофан эса Красенивкада яшашни давом эттирган ва шу ерда 1966-йилда вафот этган[1]. Иван Поддубнийнинг Красенивкада яшаган охирги қариндоши унинг набираси Ҳанна Захаровна бўлиб, у 2011-йилдан олдинроқ вафот этган[1]. Сингиллари Мотрона ва Маринанинг уч нафардан фарзандлари бўлган, лекин Иван кўпроқ ўз синглиси Евдокия ва унинг қизи Мария билан яқин алоқада бўлган[1]. Кейинчалик, Евдокия қўшни Боҳодухивка қишлоғига, ундан кейин Золотоношага кўчиб ўтган[1].

Иван Поддубнийнинг отаси Максим Иванович Поддубний эди[1]. Красенивка музейи тақдим этган маълумотларга кўра, спортчининг бўйи 180 cм (71 ин), вазни 118 кг (260 лб), бицепс айланаси 44 cм (17 ин) ва бўйни 60 cм (24 ин) бўлган[1].

Поддубнийнинг дўстлари орасида Днипрода (Екатеринослав) яшаган Дмитрий Яворницкий ҳам бор эди.

Поддубний тасвири туширилган Украина маркаси

Чемпионатлар, ютуқлар ва мукофотлар

Мероси

Поддубнийнинг она қишлоғи Красенивкада унга бағишлаб бунёд этилган ёдгорлик мавжуд[1]. Шунингдек, Петро Душейко (Чорнобай тумани собиқ губернатори) бошчилигидаги Иван Поддубний жамғармаси ҳам мавжуд[1]. Жамғарма 1998-йилдан буён ҳар йили ўтказиб келинаётган баҳодирлар фестивалига ҳомийлик қилади[1]. 10 000 кишини ўзида жамлаган ушбу фестивалга бир маротаба Қозоғистондан Иван Поддубнийнинг набираси ва катта набираси ташриф буюрган[1].

  • Собиқ Республика Жисмоний тарбия олий мактаби (Киев) 2015-йилда Поддубний Олимпия коллежига ўзгартирилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 Никитенко, Т. Богатйр фром Красенивка. Украйина Молода. 7 Оcтобер 2011
  2. ↑ 2,0 2,1 Абсолютная сила Ивана. вокругсвета.ру
  3. ↑ ИВАН ПОДДУБНИЙ (Иван Поддубнй). ҳисторй.вн.уа
  4. ↑ „Иван Поддубный в Екатеринославе позировал и дрался“. 2012-йил 25-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 2-сентябр.
  5. ↑ Николаи Сукҳомлин (16 Марч 2009) Богатир Иван ПОДДУБНИЙ: из грузчиков в чемпиони (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-03-23 санасида архивланган). ҳ.уа
  6. ↑ Иван Поддубний (Иван Поддубнй). оте4эство.ру. 6 Жулй 2011
  7. ↑ Георге, Ҳаcкенсчмидт. Тҳе Патҳ то Стренгтҳ анд Ҳеалтҳ (Ру). Мосcоw: Попов Бротҳерс, 1911 — 102-бет. 
  8. ↑ „Лудингтон Даилй Неwс - Поиск в архиве Гоогле Новостей“. неwс.гоогле.cом. Қаралди: 2022-йил 17-октябр.
  9. ↑ „ЭД "СТРАНГЛЕР" ЛЕWИС. Фаcц wитҳин а Мйтҳ“. Лос Ангелес Ҳералд (1926-йил 17-июл).
  10. ↑ Силний мира сего: почему от Ивана Поддубного сбежала жена, и зачем борес работал вишибалой в баре. Аргументй и Фактй
  11. ↑ ҳттпс://иполтавец.cом/ук/этернал-полтавскйж-атлет-cзйркач-з-нелюдскою-сйлою-иван-пиддубнйж
  12. ↑ „Иван Максимович Поддубный -наш великий земляк (Иван Максимович Пиддубнй – Оур Греат Cоунтрйман)“. Тоурисм Wебсите "Мй Эиск". Қаралди: 2014-йил 9-сентябр.
  13. ↑ „3 россиянина, награждённые орденом Почётного легиона за необычные заслуги (3 Руссианс Аwардед Лéгион д'ҳоннеур фор Унусуал Мериц)“. Руссиан Даилй "Собеседник" (2013-йил 16-август). 2021-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-сентябр.

Ҳаволалар