Иван Илларионович Рошчин (1915 — 2010) — совет ва рус журналисти ҳамда ёзувчиси. Улуғ Ватан уруши йилларида у фронтда армия шу билан бирга дивизия газеталарида ҳарбий мухбир, жазони ўташ калонияларида сиёсий инструктор ва ташвиқотчи бўлган. Урушдан кейинги йилларда у „Труд“ газетасининг махсус мухбири ҳамда совет халқининг урушдаги жасоратлари ҳақида кўплаб тўпламлар, мақолалар муаллифи бўлган. Энроллед Форевер биографик қўлланманинг ҳаммуаллифи (1990). У „Улуғ Ватан уруши“ фахрийси, истеъфодаги полковник.

Иван Рошчин
Таваллуди 1915-йил 23-июн
Брянск, Красногорск
Вафоти 2010-йил 18-ноябр
Касби Журналист
Унвони

Биография

1915-йил 23-июнда Нижняя Мелница қишлоғида (ҳозирги Брянск вилоятининг Красногорск тумани ҳудудига тўғри келади) деҳқон оиласида туғилган[1].

Ўрта мактабни тугатгач, қишлоқдаги мактабда тарих фани ўқитувчиси бўлиб ишлаган. Ленинград давлат университетини сиртқи таълимини тамомлаган[2]. 1940-йил феврал ойида Красногорск РВК Қизил Армия сафига чақирилди.

„Улуғ Ватан уруши“ даврида у Жанубий ва Шимолий Кавказ фронтларида (1941-йил 7-октябрдан 1943-йил 3-ноябргача), сўнг 3-Украина фронтида (1944-йил октябрдан то Ғалаба кунигача) жанг қилди.

1941-йил 7-октябрдан катта сержант И. И. Рошчин 56-армиянинг 31-ўқчи дивизиясининг 32-артиллерия полки взвод командирининг ёрдамчиси бўлган. Октябр ойида 31-ўқчилар дивизияси Таганрогдан Ростов-Донга чекинди, лекин кейин қарши ҳужумга ўтди. Миус дарёсидаги аввалги позицияларини эгаллади[3].

1941-йил эпизодларидан бирида катта сержант И. И. Рошчин стерео трубкадан фойдаланган ҳолда, душманнинг ўнта машинадан иборат зирҳли гуруҳини топди. Улар тунда линиянинг яқин атрофдаги ташлаб кетилган уйига боришди. Разведка шу қаторда постлар юбормасдан, немислар дам олиш ҳамда чўмилиш учун жойлашдилар. ВА. Рошчин артиллерия ўқларини аниқ йўналтирди шу орқали бутун зирҳли гуруҳ йўқ қилинди. Эртаси куни дивизион газетасида ўқчилар немисларни қириб ташлагани ҳақида хабар берилди ва катта сержант И. ВА. Рошчин Қизил Юлдуз ордени билан тақдирланган[2][3].

1942-йилда И. И. Рошчин КПСС (б) сафига қўшилди. Апрел ойида унга сиёсий инструктор ҳарбий унвони берилди[2]. 1942-йил июн ойида у ўша полк батареясининг ҳарбий комиссари бўлди. Биринчи август куни у Ростов вилоятидан Кушчевка ва Злодейская ўртасида кетаётганда ҳаво ҳужуми пайтида зарбага учради шу билан касалхонага юборилди[3].

1942-йил ноябр ойида тузалганидан сўнг, у 47-армиянинг 89-армия жиноий ротасига (1943-йил апрелгача хизмат қилган) агитатор сифатида юборилади. Компания милтиқ бўлимига бириктирилган.Новороссийскнинг шимоли-шарқидаги тоғларда, Шапсугская қишлоғи яқинида жойлашган. Хотираларига кўра, И. ВА. Рошчин жазога тортилди. "Кўпинча ҳақиқатдан ҳам ҳарбий жиноятлар содир этган — улар жанг пайтида қочиб кетишган ёки ҳал қилувчи дақиқада қутулишди. Масалан, шундай „жангчи“ бор эди — катта лейтенант Шлеймович, Бокуга машинада етиб боришга муваффақ бўлди. У ерда, улар айтганидек, уни боғлаб қўйишди, суд қилишдва Тбилиси қамоқхонасига жўнатишди — у ердан жазо компанияси асосан „мустаҳкамлаш“ни олган"[3].

89-чи армия жазо компанияси доимо олдинги сафда эди. Кичик сиёсий офицер И. И. Рошчиннинг вазифалари, шу қаторда жангда ҳалок бўлганлар ва ярадорлар рўйхатини тузишни ўз ичига олади: улар жиноий жавобгарликдан тозаланди[3]. 1943-йил 15-апрелда у тўғридан тўғри компаниянинг жанговар тузилмаларида бўлган Кримская станциясига ҳужум пайтида марта зарба берди.

1943-йил июн ойида касалхонада тузалиб кетгач, у 128-гвардия отишма дивизиясининг 319-гвардия полкига полк агитатори сифатида юборилди. 1945-йилда яраланган. Бухарест стансияси ташвиқот марказининг ташвиқотчиси маёр И. ВА. Рошчин Ғалаба кунини Руминияда нишонлади.

Урушдан сўнг Ленинграддаги Қизил Армия олий ҳарбий педагогика институтида таҳсил олди. Кейин у СА ҳамда денгиз флотининг Бош сиёсий бошқармасида ишлаган. 1970-йилда ҳарбий тадқиқот институти бошлиғининг сиёсий ишлар бўйича ўринбосари полковник И. И. Рошчин захирага ўтказилди[1].

Урушдан сўнг у газеталарда чоп эта бошлади, биринчи нашри 1949-йил май ойида Қизил Юлдузда пайдо бўлди. У ерда 2010-йилгача мустақил мухбир бўлиб ишлади[2]. Қарийб 30 йил давомида у „Труд“[3][4] газетасида махсус мухбир бўлиб ишлади.

СССР ва Россия Федерацияси Журналистлар уюшмаси аъзоси, 1-даражали Улуғ Ватан уруши ногирони, Москва шаҳрининг фахрий фахрийси[1].

У Москвада яшаган. 2010-йил 18-ноябрда вафот этган.

Иш юритиш

Асосий мавзу И. ВА. Рошчин қаҳрамон, тадқиқот обекти — фронт аскарлари[2]. Уруш йилларида ҳам у энг муҳим ҳамда даҳшатли воқеаларни ёзиб олган дафтарини тадқиқ қилишни бошлади. Бу қайдлар архив материаллари бўйича тадқиқотлар билан қўшилиб, вақт ўтиши билан И. ВА. Рошчин Улуғ Ватан уруши қаҳрамонлари ҳақида ёзилди[2][3].

У ўзининг бир нечта китобларини "Шон-шараф" ордени тўлиқ кавалериларининг ҳарбий ўтмишини ёритишга бағишлаган, „Абадий сафларда“ тадқиқоти Совет Иттифоқи Қаҳрамонлари ҳақида, ҳарбий қисмлар рўйхатига абадий киритилган. Уларнинг анъаналарининг давомчилари — урушдан кейинги авлодлар аскарлари ҳисобланади[2].

Анча йиллар мобайнида собиқ фронт аскари И. И. Рошчин совет ватанпарварлари ҳақида маълумот тўплади. Уларнинг аксарияти аваллари деярли номаълум бўлган. У ҳужжатларни топишга ҳамда меҳнат тежамкорлиги билан Қизил Армия учун қурол, ҳарбий техника сотиб олган. Кейинчалик эса ушбу ҳарбий техникада шахсан жанг қилган одамларни топишга муваффақ бўлди. Бу иш натижасида унинг 2 та китоби дунё юзини кўрди: „Халқ фронтга“ (1975) ва „Ғалабамизга қаттиқ ишонамиз“ (1989). Унинг охирги асари „Ғалаба учун“ тўпламидир (2010).

Биографик маълумотномалар:

  • Зачислен навечно: биографический справочник : в 2 кн. / А. Д. Зайсев, И. И. Рощин, В. Н. Соловёв. — М.: Политиздат, 1990. — 100 000 экз. — ИСБН 5-250-00410-5.

Биографик эскизлар тўплами:

  • Рощин И. И.. Для Победы, 1000 экз, М.: Патриот, 2010. ИСБН 5-7030-1023-3. 
  • Рощин И. И.. Были военной поры. М.: Красная Звезда, 2008. ИСБН 5887270527. 
  • Рощин И. И.. Парторги военной поры, 50000 экз, М.: Издательство политической литературы, 1990. ИСБН 5-250-00936-0. 
    • Также болеэ ранниэ издания: И. И. Рощин, А. И. Марчук (1979, 256 с.) и И. И. Рощин, И. С. Сенков (1983, 352 с.)
  • Рощин И. И.. Твёрдо верю в нашу Победу. М.: Политиздат, 1989. ИСБН 5-250-00667-1. 
  • Рощин И. И.. Солдатская слава. Книга 7. М.: Воениздат, 1988. ИСБН 5-203-00039-5. 
  • Рощин И. И.. Солдатская слава. Книга 6. М.: Воениздат, 1982. ИСБН 5-203-00039-5. 
  • Кавалеры ордена Славы трёх степеней. М.: Знание, 1981. 
  • Белодед А. В., Рощин И. И.. Золотые звёзды комсоргов: рассказы о Героях Советского Союза. М.: Молодая гвардия, 1977. 
  • Остроухов П. Г., Романьков А. И., Рощин И. И.. Богатыри земли московской, 40000 экз, М.: Московский рабочий, 1977. 
  • Рощин И. И.. Народ – фронту. М.: ДОСААФ, 1975. 
  • Андронов И. И., Рощин И. И.. Навечно в строю, 40000 экз, М.: Воениздат, 1971. 
  • Рощин И. И., Тихоненко Б. Л.. Подвиг тыла, 75000 экз, М.: Издательство политической литературы, 1970. 
  • Кавалеры орденов Славы, М., 1960. 

Мукофотлар ва унвонлар

Совет давлат мукофотлари[1]:

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Рощин 2008.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Виталий Скрижалин, Елизавета Онищенко. „Его герои – фронтовики“. Красная Звезда (29 июня 2010). 2013-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 7-сентябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Марина Некрасова. „Искупить кровью“. Журнал "Воин России" (2004). 2014-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 7-сентябр.
  4. ↑ Аркадий Цирульников. „Военные журналисты. Встреча ко Дню Победы“. Вести (2003-йил 7-май). 2014-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 7-сентябр.

Адабиёт

  • Рощин И. И. „Об авторе (задняя обложка)“, . Были военной поры. М.: Красная Звезда, 2008. ИСБН 5887270527. 

Ҳаволалар