Ivo Senjanin
Иван Влаткович (1571-йил – 1612-йил), фолклорда Иво Сенжанин („Сенж ивоси“) номи билан танилган, Усмонлилар империясига қарши кўплаб ҳарбий ҳаракатларга бошчилик қилган хорватиялик Габсбург жангчиси. У ҳақида бир нечта тарихий манбаларнинг аксарияти, асосан, ўрта аср романтизми билан унинг ҳаёти ва ютуқлари ҳақида ҳикоя қилувчи афсоналар ва фолклорларга оид.
| Иво Сенжанин | |
|---|---|
| Таваллуди |
1571-йил Сенж, Хорватия |
| Вафоти | 1612-йил |
| Жанг/уруш | Венгриядаги ўн уч йиллик уруш |
Ҳаёти
Иван Влаткович ХВИ асрда туғилган[1]. Югослав тарихчиси Васо Чубриловичнинг сўзларига кўра, у Новакнинг ўғли бўлиб, унинг оиласи келиб чиқиши Сенжнинг таниқли оилаларига бориб тақалади[2]. Серб ёзувчиси Стоян Бербернинг ёзишича, унинг аждодлари асли Герцеговинадан бўлган, Босниялик хорват ёзувчиси Иво Сиврич маълумотларига кўра, Сенжанин Сенж шаҳрида ёки унга яқин жойда Герцеговинадан келган муҳожирлар оиласида туғилган. Сивричнинг сўзларига кўра, унинг учта укаси, ака-ука Жорж ва Николай ва синглиси Матия бор эди.
Турк уруши (1593—1606-йиллар) даврида Петриня (1594) ва Клисни (1596) озод қилишда ускокларга бошчилик қилган. Кейинчалик у Отоčаc ва Бринже чегара қал’аларида ускок полкининг командири этиб тайинланди. Ускок қўзғолонидан сўнг у Сенжга қайтиб келди ва асосий ускок бошлиғи бўлди. Шу даврда у Аҳмет-ага Чукариновични дуэлда мағлуб этиб, Усмонлилар қўл остидаги ҳудудларга бир қатор экспедициялар уюштирди. Асосан Далматияда ҳукмронлик қилади, яъни Шибеник майдони (1598), Солин (1604), Скрадин (1605), Требине ва Герcег Нови ҳудудларини бошқаради. Герсог Фердиданд унга мунтазам пул томондан қарашган, шунингдек, Габсбург монархияси билан урушмаётган давлатларнинг фуқароларини талон-тарож қилишни ва уларга ҳужум қилишни тўхтатиш шарти билан унга барча қарзларни тўлашни ваъда қилди. Бу ваъда бажарилмаганини ҳисобга олиб, Ивонинг қўл остидагилари (Журиша Сенжанин каби) итоациз бўлиб, Венециялик ва Усмонли фуқароларига ҳужум қилишди ва талон-тарож қилишди[3].
Усмонли империяси билан чегарада тинчликни сақлашга уринишларига қарамай, у 1611-йилда Сенж гарнизонининг таъминотини ўғирлаганликда айбланиб ҳибсга олинган. Сенж зодагонлари, фуқаролари, епископ ва вице-капитанлар томонидан ҳимоя қилинганига қарамай, 1612-йил 3-июлда у ўлимга ҳукм қилинди. Кейинчалик у авф этиш тўғрисида илтимоснома билан мурожаат қилди ва унда ўзини „асирга олинган бахциз хорват жангчиси“ деб таърифлайди[4]. Охир-оқибат у 1612-йил 25-июлдан олдин Карловакда қатл этилган.
Адабиётлар
- Сивриc, Иво. Тҳе пеасант cултуре оф Босниа анд Ҳерзеговина. Франcисcан Ҳералд Пресс, 1982. ИСБН 978-0-8199-0850-6.
- Медениcа, Радосав. Эрлангенски рукопис: зборник стариҳ српскоҳрвацкиҳ народниҳ песама. Универзитецка рижеč, 1987.
- Čубриловиć, Васа. Одабрани историжски радови. Народна кнжига, 1983.
- Бербер, Стојан. Српске јуначке песме Крајине: Антологија. Глас српски, 1997. ИСБН 9788671191142.
Манбалар
- ↑ Козлиčиć, Митҳад. Ҳрвацко Бродовлже. Кнжиžэвни круг, 1993[паге неэдед]
- ↑ (Čубриловиć 1983, п. 492): "Иван Влатковић, син Новаков,25 зато често са презименом Новако- вић, биа јэ Сењанин по пореклу. Породица му јэ била виђэна у Сењу, "
- ↑ „Сенжанин, Иво | Ҳрвацка энcиклопедижа“.
- ↑ Иво Сенжанин УСCОCCҲОРУМ ДУХ, Жосип Ҳорват, пп. 129