Ixtiornis
Ихтиорнис (лотинча: Ичтҳёрнис, сўзма-сўз: балиқ қуши) – Шимолий Америкада бўр даврининг охирларида яшаган думли қушлар туркумига мансуб денгиз қушидир. Ихтиорнис диспар ягона ҳақиқий тур сифатида тан олинган. Қазилмалар Алберта, Алабама, Канзас, Ню-Мексико, Саскачеван, Техас ва Мексиканинг бўр қатламларида жойлашган бўлиб, улар Ғарбий ички денгиз минтақасида Турондан то Кампания асрларининг охиригача (93–83,5 миллион йил аввал) шаклланган. Ихтиорнис ниобрарской фауны[эн] типик вакиллари ҳисбланади. Ушбу қушларнинг кўплаб тошга айланган қолдиқлари топилган.
Ихтиорниснинг кашф этилиши тарихий аҳамиятга эга воқеадир, чунки у орқали қуёшқушларнинг ривожланиш тарихи аниқланган. Бу қушларнинг тарихидан олдинги қариндошлари ичида биринчилардан бири эди; Чарлз Дарвин эволюция назаряси яратилгандан кейинги дастлабки йилларда унинг ролини баҳолаган. Ихтиорнис бугунги кунда ҳам муҳимдир, чунки у бир нечта мисоллардан маълум бўлган мезозой қушларидан биридир.
2021-йилги тадқиқотга кўра[1], қушнинг йўқ бўлиб кетишининг сабаби унинг ибтидоий мия структураси (қазилган калла суягидан тикланган) тез ўзгарувчан шароитларга мослаша олмаслиги бўлган.
Тавсиф

Тахминларга кўра, Ихтиорнис замонавий денгиз қушларининг мезозой давридаги ҳамкасби бўлган, масалан, қағоқлар, паррандалар ва қирғоқ сувлари. Ўртача шакли каптарнинг ўлчамига тўғри келади – 24 сантиметр, скелет қанотлари (тукларсиз) 43 сантиметр, аммо намуналар орасидаги фарқ катта, Ихтиорнис диспар турига қараганда кичикроқ ёки каттароқ бўлиши мумкин.
Геохронология ва ривожланиш тарихи

Ихтиорниснинг қолдиқлари бутун Ниобраран шаклланиши барча горизонтларида, яъни сўнгги коняк давридан (89,8–86,3 миллион йил олдин) Кампания давригача (тахминан 83,5 миллион йил олдин) топилган. Ихтиорнисга тегишли бўлган энг қадимги тошқотган қолдиқлар Канзасдаги (АҚШ) Гринхорн[эн] шаклланишининг қуйи Турон (тахминан 93 миллион йил олдин) қисмида топилган. Эски намуналар янгиларига қараганда кичикроқ бўлган. Қадимги (кичикроқ) ва ёшроқ (каттароқ) намуналар қушларнинг етукликка эришганлиги ва бир хил географик минтақадан келганлиги белгиларини кўрсатади. Эҳтимол, Ихтиорнис диспар турларининг вакиллари ғарбий Ички денгиз экотизимида бир неча миллион йил давомида доимий равишда ўсиб борган бўлиши мумкин[2].
Манбалар
- ↑ „Вымершая птица ихтиорнис не отличалась умом и сообразительностью“. 2021-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-сентябр.
- ↑ Cларке Ж. А. Морпҳологй, пҳйлогенетиc тахономй, анд сйстематиcс оф Ичтҳёрнис анд Апаторнис (Авиалаэ: Орнитҳураэ) (эн) // Буллетин оф тҳе Америcан Мусеум оф Натурал Ҳисторй. — 2004. — Вол. 286. — П. 1—179. — ДОИ:10.1206/0003-0090(2004)286<0001:МПТАСО>2.0.CО;2. Архивировано 20 октябр 2016 года.