Jajangmyeon

Муқобил номлари	Жжажангмеон
Тури	Меон
Келиб чиқиши	Жанубий Корея
Минтақа	Шарқий Осиё
Асосий масаллиқлари	Кумиан, чунжанг, гўшт, сабзавотлар, баъзан денгиз маҳсулотлари
Ўхшаш таомлар	Зҳажиангмиан

Жажангмеон (자장면) ёки жжажангмеон (짜장면) — чунжанг, тўғралган чўчқа гўшти ва сабзавотлардан тайёрланган қуюқ соус билан тўлдирилган корейс угра таоми^[2]. Таомни тайёрлашда денгиз маҳсулотлари ёки бошқа гўштлардан фойдаланилади.

Тарихи

Жажангмеон ўн тўққизинчи асрнинг охирида, Хитойнинг Шандонг провинсиясидан ишчилар Хитой ҳарбийлари томонидан Кореяга юборилганида жорий этилган^[3]. Таом 1905-йилда Инчеон Чинатоwндаги хитой ресторани — Гонгҳwачунда хўрандаларга таклиф қилинишни бошлаган (공화춘). Ресторан ҳозир Жажангмеон музейи ҳисобланади.

Номи ҳам, таом ҳам хитойча зҳáжиàнгмиàн (炸酱面) дан келиб чиққан. Иккаласининг умумий хусусиятлари чўчқа гўшти, узун буғдой угралари ва ферментланган соя пастасидан тайёрланган соусдир^[3]. Аммо, жажангмеон крахмалли ва карамел рангини ишлатади, бу эса зҳáжиàнгмиàн билан солиштирганда қалинроқ ва қуюқроқ соусга олиб келади. Ирвинедаги Калифорния университетининг тарих профессори Ёнг Ченнинг таъкидлашича, бу таом „Шимолий Хитойнинг угра ва майдаланган чўчқа гўшти таоми зҳáжиàнгмиàн сифатида бошланган бўлса-да, бугунги кунда у бутунлай корейс таомига айланган“^[4].

50-йилларнинг ўрталарида Жанубий Кореяда, Корея урушидан сўнг, жажангмеон арзон нархларда сотилди, шунда ҳар ким уни оғирлик қилмасдан ейиши мумкин эди^[5]. Янги корейс услубидаги жажангмеон савдо маркази бўлган Инчеон портига ташриф буюрган кўплаб савдогарлар ва балиқ бозорида ишлайдиган кўплаб док ишчилари орасида машҳурликка эриша бошлади ва тезда бутун мамлакат бўйлаб тарқалди^[5].

Исм

Жажанг (자장 ; муқобил равишда жжажанг жео-и 짜장) хитойча зҳáжиàнг (炸酱) сўзидан олингар), бу „қовурилган соус“ деган маънони англатади. Меон (면) „угра“ деган маънони англатади. Хитойча белгилар жак (작) деб талаффуз қилинади ва жанг (장) корейс тилида, лекин угра таом жакжангмеон эмас, жажангмеон деб аталади, чунки унинг келиб чиқиши Хитой-Корейс сўзи эмас, балки хитойча талаффузнинг транслитерацияси. Хитойча зҳá талаффузи корейсча қулоқларга жжа (жа эмас) каби эшитилганлиги сабабли, таом Жанубий Кореяда жжажангмеон номи билан танилган ва корейс хитой ресторанларининг аксарияти бу имлодан фойдаланади.

Кўп йиллар давомида, 2011-йил 22-августгача, Миллий корейс тили институти жжажангмеон сўзини қабул қилинган идиоматик транслитерация сифатида тан олмади. Жжажангмеон стандарт имлога айланмаганининг сабаби, 1986-йилда Таълим вазирлиги томонидан эълон қилинган хорижий сўзларни транслитерация қилиш қоидаларига боғлиқ бўлиб, унда хорижий обструэнтларни баъзи ўрнатилган қўлланишлардан ташқари қўш ундошлар ёрдамида транслитерация қилиш мумкин эмаслиги таъкидланган^[6]^[7]. Кейинчалик, жжажангмеон Миллий тилларни муҳокама қилиш кенгашида жажангмеон билан бир қаторда муқобил стандарт имло сифатида қабул қилинди ва 31-августда стандарт корейс тили луғатига стандарт имло сифатида киритилди^[8].

Тайёрлаш ва дастурхонга тортиш

Жажангмеон буғдой уни, туз, пишириш сода ва сувдан тайёрланган қалин, қўлда ёки машинада тортилган угралардан фойдаланади^[9]. Соус, жажанг, соя соуси (ёки устрица соуси), гўшт (одатда чўчқа гўшти, лекин баъзан мол гўшти), денгиз маҳсулотлари (одатда каламар ёки қисқичбақалар), хушбўй ҳидлар (қўзиқорин, занжабил ва саримсоқ) каби бошқа масаллиқлар билан қовурилган чунжанг билан тайёрланади), сабзавотлар (одатда пиёз, қовоқ ёки корейс қовоқчалари ёки карам), булон ва крахмалли атала^[9].

Дастурхонга тортишда, жажангмеон устига бодринг, пиёз, тухум скаллион, қайнатилган ёки қовурилган тухум, оқартирилган қисқичбақалар ёки қовурилган бамбук куртаклари қўшилиши мумкин^[9]. Таомга одатда данмужи (сариқ тузланган турп), тўғралган хом пиёз ва пиёзни ботириш учун чунжанг соуси қўшилади^[9].

Вариациялар

Жажангмеон таомининг хилма-хиллигига ган-жжажанг, жаэнгбан-жжажанг, юни-жжажанг ва самсеон-жжажанг киради^[10].

Ган-жжажанг (간짜장) — Жажангмеон қуруқ соусли, сув (сток) ва крахмалли булён қўшмасдан тайёрланган. Ган ҳарфи хитойча 乾 талаффузидан келиб чиққан^[10].
Жаэнгбан-жжажанг (쟁반짜장) — Жажангмеон қайнатилган уграни соус билан қовурилган идишда қовуриб, ликопчада тортилади. Жаэнгбан корейсча „ликоп“ деган маънони англатади^[10].
Юни-жжажанг (유니짜장) — Жажангмеон қийма гўшт билан тайёрланади^[11].
Самсеон-жжажанг (삼선짜장) — каламар ва мидия каби денгиз маҳсулотларини ўз ичига олган Жажангмеон. Самсеон сўзи хитойча сāнхиāн (三鲜) сўзининг корейсча ўқилишидан келиб чиққан, „учта янги масаллиқ“ деган маънони англатади^[10].

Чапагетти, Чачарони ва Чжа Ванг каби тезкор жажангмеон маҳсулотлари жажангмеоннинг тез тайёрланадиган угра версиялари бўлиб, улар қуритилган сабзавот бўлаклари ёрдамида рамен билан бир хил тарзда қайнатилади, улар қуритилган ва жажанг сасу кукуни ёки суюқ жажа билан аралаштирилади, шунингдек, оз миқдорда сув ва мой ҳам қўшилади.

Ган-жжажанг
Жаэнгбан-жжажанг
Юни-жжажанг
Самсеон-ган-жжажанг
Чапагетти

Манбалар

↑ „Кореаъс 'Блаcк Дай' ноодле диш анд иц Чинесе рооц“. Соутҳ Чина Морнинг Пост. 2017-03-10. Ретриэвед 2021-08-10.
↑ Ким. „Жжажангмеон: А Шаред Cултурал Иcон“. Тҳе РушОрдер Блог (16-июн 2017-йил). 2018-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-август 2017-йил.
↑ ^3,0 ^3,1 Марк Антонатион. „Чинесе, Кореан анд Жапанесе Версионс оф Оне Ноодле Боwл анд Wҳере то Финд Тҳем“. Wестwорд (12-апрел 2016-йил).
↑ Каял, Мичеле. „Традитионал Чинесе Неw Еар фаре сймболиc“. Ассоcиатед Пресс (14-январ 2014-йил). Қаралди: 9-март 2017-йил.
↑ ^5,0 ^5,1 „자장면“ (ко). кореан.виситкореа.ор.кр. Қаралди: 21-апрел 2018-йил.
↑ 안, 도현. „그래도 짜장면 이다“ (корейсча). Тҳе Ҳанкёреҳ (5-октабр 2005-йил). Қаралди: 5-июл 2017-йил.
↑ 이, 준영. „[밀물썰물 짜장면 시위“] (корейсча). Бусан Илбо (12-октабр 2016-йил). Қаралди: 5-июл 2017-йил.
↑ 김, 태식. „'짜장면', 표준어 됐다“ (корейсча). Ёнҳап (31-август 2011-йил). Қаралди: 9-март 2017-йил.
↑ ^9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 „Жжажангмеон“ (корейсча). Доопедиа. Доосан Cорпоратион. Қаралди: 22-июл 2017-йил.
↑ ^10,0 ^10,1 ^10,2 ^10,3 원, 호성. „집밥 백선생' 백종원이 알려주는 짜장면의 종류, 간짜장·유니짜장·쟁반짜장의 차이는?“ (корейсча). Спорц Қ (19-август 2015-йил). Қаралди: 22-июл 2017-йил.
↑ Ким, Таэ-кюнг; Парк, Чо-ронг (2014). „Пронунcиатион Эррорс ин Кореан Сйллабле Cода бй Нативе Чинесе Спеакерс“. Жоурнал оф Кореан Лангуаге анд Cултуре. 55-жилд. 5–34-бет.

[SHN-1] „Кореаъс 'Блаcк Дай' ноодле диш анд иц Чинесе рооц“. Соутҳ Чина Морнинг Пост. 2017-03-10. Ретриэвед 2021-08-10.

[2] Ким. „Жжажангмеон: А Шаред Cултурал Иcон“. Тҳе РушОрдер Блог (16-июн 2017-йил). 2018-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-август 2017-йил.

[westword.com-3] 3,0 ^3,1 Марк Антонатион. „Чинесе, Кореан анд Жапанесе Версионс оф Оне Ноодле Боwл анд Wҳере то Финд Тҳем“. Wестwорд (12-апрел 2016-йил).

[Kayal-4] Каял, Мичеле. „Традитионал Чинесе Неw Еар фаре сймболиc“. Ассоcиатед Пресс (14-январ 2014-йил). Қаралди: 9-март 2017-йил.

[:0-5] 5,0 ^5,1 „자장면“ (ко). кореан.виситкореа.ор.кр. Қаралди: 21-апрел 2018-йил.

[Ahn-6] 안, 도현. „그래도 짜장면 이다“ (корейсча). Тҳе Ҳанкёреҳ (5-октабр 2005-йил). Қаралди: 5-июл 2017-йил.

[Yi-7] 이, 준영. „[밀물썰물 짜장면 시위“] (корейсча). Бусан Илбо (12-октабр 2016-йил). Қаралди: 5-июл 2017-йил.

[Gim-8] 김, 태식. „'짜장면', 표준어 됐다“ (корейсча). Ёнҳап (31-август 2011-йил). Қаралди: 9-март 2017-йил.

[Doo-9] 9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 „Жжажангмеон“ (корейсча). Доопедиа. Доосан Cорпоратион. Қаралди: 22-июл 2017-йил.

[Won-10] 10,0 ^10,1 ^10,2 ^10,3 원, 호성. „집밥 백선생' 백종원이 알려주는 짜장면의 종류, 간짜장·유니짜장·쟁반짜장의 차이는?“ (корейсча). Спорц Қ (19-август 2015-йил). Қаралди: 22-июл 2017-йил.

[Kim-11] Ким, Таэ-кюнг; Парк, Чо-ронг (2014). „Пронунcиатион Эррорс ин Кореан Сйллабле Cода бй Нативе Чинесе Спеакерс“. Жоурнал оф Кореан Лангуаге анд Cултуре. 55-жилд. 5–34-бет.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]