Jakeriya

Жакерия (Жаcқуэриэ, "Жаcқуэс Бонҳомме" сўзидан — "Жак Гўл" — дворянлар томонидан деҳқонларга берилган камситувчи лақаб) — Франсияда 1358-йил мулкдорларга қарши кўтарилган деҳқонлар қўзғолони. Ж. Юз йиллик уруш (1337—1453) натижасида вужудга келган иқтисодий танглик, ёлланган аскарларнинг талон-торожи ва янги солиқлар солиниши туфайли келиб чиққан. Қўзғолон 28 майда Бовези вилоятидан бошланди. Ж. иштирокчилари, асосан, деҳқонлардан иборат бўлиб, аҳолининг бошқа табақалари ҳам қатнашган. Қўзғолончиларга Гилом Кал бошчилик қилган. Наварра қироли Карл 10 июнда Ж. раҳбарларини музокарага чақиради. Музокара пайтида Г. Кал хиёнаткорона қўлга олиниб, қаттиқ қийноқлардан сўнг боши танасидан жудо қилинади. Карл қўшинлари тўсатдан қўзғолончи деҳқонларга ҳужум қилиб уларни тор-мор келтиради. 20 мингдан зиёд деҳқонлар қириб ташланган. Раҳбарсиз, уюшмаган ва аниқ режаси бўлмаган Ж. енгилади. У деҳқонларни шахсий қарамликдан озод бўлишларига имкон яратган.

Манбалар

Франсия ягона давлатга бирлаштиришни тугаллаш осон вазифа эмас эди.Чунки бирлаштириш сиёсати нафақат ички,айни пайтда,ташқи тосиқларга учраган.Энг катта ташқи то'сиқ Англия эди.Франсиянинг Аквитания вилояти Англия қо'л остида эди.У бу вилоятни Франсияга қайтариб беришни истамаган.Бунинг устига,марказий ҳокимиятга бо'йсунмаслик учун курашаётган Фландрия вилояти Англия томонидан қо'ллаб-қувватланган.Англия қироли Эдуард-3 Франсия қироли Филипп-6 (1328-1350) (қизининг о'г'ли)нинг набираси бо'ла туриб, Франсияга қарши сиёсат юрита бошлади.Бу омиллар Франсия-Англия муносабатларини тобора кескинлаштирган.Энди бу икки давлат о'ртасида уруш чиқиши муқаррар эди. Урушнинг бошланиши учун бир баҳона керак эди,холос.Филипп-6 вафотидан со'нг Эдуард-3 Франсия тахтига да'вогарлик қилиб чиқди.Бироқ Франсия қонуншунослари аёл томонидан бо'лган авлод қироллик тахтига о'тира олмайди,деган хулосани берди.Бу эса уруш бошлашга баҳона бўлди.Уруш 1337-йилда Англиянинг ҳужуми билан бошланди.Фландрия урушда Англиянинг яқин иттифоқчисига айланди.