James K. Polk
| Жамес К. Полк | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Жеймс Нокс Полк 1795 йил 2 ноябр Пиневилле, Шимолий Каролина, Америка Қўшма Штатлари |
| Вафоти |
1849 йил 15 июн (53 ёшда) Нашвилле, Теннессеэ, Америка Қўшма Штатлари |
Жамес Кнох Полк (1795-йил 2-ноябр — 1849-йил 15-июн) АҚШнинг 11-президенти бўлиб 1845-1849-йилларда хизмат қилган. У аввалроқ Вакиллар палатасининг 13-спикери бўлган. Демократик партиянинг аъзоси ва Жексон демократиясининг ҳимоячиси эди. Полк асосан Мексика-Америка уруши орқали Қўшма Штатлар ҳудудини кенгайтириш билан машҳур.Унинг президентлиги даврида Америка Қўшма Штатлари Мексика-Америка урушидаги ғалабадан сўнг Техас Республикаси, Орегон ҳудуди ва Мексика аннексия қилиниши билан сезиларли даражада кенгайди.
Карераси
Теннессеэ штатида муваффақиятли ҳуқуқ амалиётини яратгандан сўнг, Полк 1823-йилда штат қонун чиқарувчи органига, кейин эса 1825 йилда Қўшма Штатлар Вакиллар палатасига сайланади ва Андреw Жаcксоннинг кучли тарафдорига айланади. Йўллар ва воситалар қўмитасининг раиси сифатида ишлагандан сўнг, у 1835 йилда Палата Спикери бўлади, бу ҳам Спикер, ҳам АҚШ президенти сифатида ишлаган ягона шахс.Теннессеэ губернаторлигига номзод бўлиш учун Конгрессни тарк этади. У Демократик партия номзоди сифатида 1844-йилги президентлик сайловларида номзод эди.У ўз партиясининг қурултойига вице-президентликка потенциал номзод сифатида киради, аммо президентликка номзодлардан ҳеч бири зарур бўлган учдан икки овозни қўлга кирита олмагач. Умумий сайловда Полк рақиб Wҳиг партиясидан Генри Клейни мағлуб этди.Тарихчилар Полкни бир муддат давомида ўз олдига қўйган барча асосий ички ва ташқи сиёсат мақсадларига эришгани учун мақташади. Уруш хавфи билан, музокаралардан сўнг, у Буюк Британия билан тортишувли Орегон штати бўйича келишувга эришади, ҳудуднинг кўп қисми 49-параллел бўйлаб бўлинган. У Қўшма Штатларни кенгайтириш учун Мексика билан урушни қўзғатади ва бунга муваффақ бўлади, чунки бу Мексиканинг деярли барча Америка жануби-ғарбий қисмини тарк этишига олиб келади. У 1846-йилги Уокер тарифи билан тариф ставкаларини сезиларли даражада пасайтиришни таъминлади. Ўша йили у ўзининг бошқа асосий мақсадига — Мустақил Ғазначилик тизимини қайта тиклашга эришади. Сайлов кампаниясида фақат бир муддат хизмат қилади ваъдасига содиқ қолган ҳолда, Полк 1849 йилда лавозимни тарк этади ва Теннесси штатига қайтиб келди ва у ерда Оқ уйни тарк этганидан уч ой ўтгач вафот этди.У шунингдек, мамлакатни Мексикага қарши тажовузкор урушга олиб келгани ва шу тариқа эркин ва қул давлатлар ўртасидаги тафовутни кучайтиргани учун танқид қилинган. Президентлик даврида қул эгалигини оширди. Полкнинг ҳудудий кенгайиш сиёсати — Қўшма Штатлар Тинч океани қирғоқларига этиб бориши бўлган.
Шахсий ҳаёти
Жамес Кнох Полк 1795-йилнинг 2-ноябрида Шимолий Каролина штатининг Пиневилле шаҳридаги ёғоч кулбада туғилган[1]. У деҳқон оиласида туғилган 10 нафар фарзанднинг биринчиси эди[2]. Онаси Жане уни отаси Жамес Кнох шарафига қўйди[1].Унинг отаси Самуэл Полк деҳқон, қулдор ва шотландиялик бўлган. Полклар 1600-йилларнинг охирларида Америкага кўчиб келиб, дастлаб Мериленднинг Шарқий қирғоғига жойлашдилар, кейинроқ Пенсилваниянинг жануби-марказига, кейин эса Каролинага кўчиб ўтишди[1].
Онаси Жеймсга „ўзининг қаттиқ православлигини муҳрлаб, умрбод ўз-ўзини тарбиялаш, меҳнацеварлик, тақводорлик, индивидуаллик ва инсон табиатининг номукаммаллигига ишониш каби хусусиятларни сингдирди“, дейилади Жеймс А. Роулининг Америcан Натионал Биограпҳй мақоласида[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Борнеман, Wалтер Р. (2008). Полк: Тҳе Ман Wҳо Трансформед тҳе Пресиденcй анд Америcа (инглизча). ИСБН 978-1-4000-6560-8.
- ↑ 2,0 2,1 „Раwлей, Жамес А. (Фебруарй 2000). "Полк, Жамес К.". Америcан Натионал Биограпҳй Онлине.“ (инглизча). Қаралди: 25-август 2022-йил.