Jamoz ibn Shiho sahifasining manbasini koʻrish

{{Qirollik bilgiqutisi|embed=|ismi=Jamoz ibn Shiho|title=|titletext=|more=|type=|alt=|succession=[[Madina]] [[amir]]i|reign=1251-1252 – 1300-1301 yoki 1302-1303|predecessor=[[Iso ibn Shiho]]|successor=Mansur ibn Jamoz|reg-type=Hamkorlar|regent=Munif ibn Shiho, Malik ibn Munif|succession1=[[Makka]] [[amir]]i|reign1=1271|predecessor1=Abu Numay Muhammad ibn Abu Saʼd|successor1=Abu Numay Muhammad ibn Abu Saʼd|reign2=1288|predecessor2=Abu Numay Muhammad ibn Abu Saʼd|successor2=Abu Numay Muhammad ibn Abu Saʼd|spouse=|issue=<!--list children in order of birth. Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} -->|issue-link=|issue-pipe=|issue-type=|full name=|regnal name=|house=[[Banu Muhanna]]|house-type=|father=[[Shiho ibn Hoshim]]|mother=}}

'''Izz al-Din Abu Sanad Jamoz ibn Shiho ibn Hoshim al-Husayniy''' ({{Lang-ar|عز الدين أبو سند جماز بن شيحة بن هاشم الحسيني}}) 1259-yildan 1300–1301 yoki 1302–1303-yillarga qadar [[Madina (shahar)|Madinaning]] Husayniy [[amir]]i, 1267–1268-yillardagi qisqa tanaffusdan keyin 1251–1252-yildan ukasi Munifning amiri yoki noibi boʻlib xizmat qilgan. 1270-yillarda [[Makka]] amirligini hukmdor [[Abu Numay Muhammad ibn Abu Saʼd]]dan tortib olish uchun bir necha bor urinishlarini amalga oshirgan. 1271-yilga kelib urinishlari muvaffaqiyatli yakunlangan, biroq hokimiyat boshqaruvini uzoq muddat davomida ushlab turolmagan. 1288-yilga kelib yana qisqa vaqt ichida muvaffaqiyatga erishgan, ammo bu safar ham shaharni faqatgina bir necha oy davomida ushlab turgan. Qarib qolganligi va koʻz nurini yoʻqotganligi sababli 1304-yilning noyabr yoki dekabr oylarida vafotidan avval hokimiyatni oʻgʻli [[Mansur ibn Jamoz]]ga topshirgan.

== Hayoti ==
Jamoz [[Shiho ibn Hoshim]]ning kenja oʻgʻli boʻlib, [[Madina]] sharifini 1226–1227-yildan 1249-1250-yillarda oʻldirilguniga qadar boshqargan{{Sfn|Mortel|1994}}. Shihoning oʻrniga hokimiyat boshqaruviga uning oʻgʻli [[Iso ibn Shiho]] tayinlangan edi, biroq tez orada Iso ikki ukasi Jamoz va Muniflar tomonidan qarshilikka uchraydi. Shu sababdab Iso ibn Shiho ukalarning [[Madina (shahar)|Madinaga]] kirishini taqiqlaydi, ammo ular [[vazir]] yordami bilan shaharga kirishga muvaffaq boʻlishadi va 1251-1252-yillarda uni taxtdan agʻdarishadi{{Sfn|Mortel|1994}}.

XIV asrning madinalik tarixchisi [[Ibn Farhun]] Munifning Madina amiri, Jamozni esa uning vaziri boʻlganligini taʼkidlaydi, lekin boshqa manbalarda amirlik aka-ukalar tomonidan boshqarilganligi va Jamozning nisbatan yetakchi boʻlgan boʻlishi mumkinligi aytiladi{{Sfn|Mortel|1994}}. 1259-yilda Munif vafot etgach, uning oʻgʻli Molik hokimiyat tepasiga kelish uchun hali voyaga yetmaganligi sababli ham Jamoz Madinaning yagona amiri sifatida qoladi{{Sfn|Mortel|1994}}. 1254-yilda Jamoz ibn Shiho [[Rasuliylar]] hujumiga qarshi hukmdorlar [[Idris ibn Qatoda]] va Abu Numay ibn Abu Saʼdga yordam berish maqsadida Makkaga Madina qoʻshinini olib keladi, ammo Madina va Makka qoʻshinlari magʻlubiyatga uchraydi va Rasuliylar qoʻmondoni [[Ibn Birtos]] Makkani egallab oladi{{Sfn|Mortel|1994}}.

1266–1267-yillarda Molik ibn Munif voyaga yetgach, otasining merosiga daʼvo qilmoqchi boʻladi va yordam soʻrab [[Mamluklar davlati]] sultoni [[Baybars|Baybarsga]] murojaat qiladi. Baybars Malikning iltimosini qabul qilib, uni amir etib tayinlaydi va [[Misr]] va [[Suriya|Suriyadagi]] mulklaridan Madinaga ajratilgan xayriya vaqflarining yarmini unga beradi{{Sfn|Mortel|1994}}. Jamoz ham bu qarorni qabul qilgan boʻlishiga qaramay, keyingi yili Molik amakisini Madinadan quvib chiqaradi. Jamoz Makka va qoʻshni [[Badaviy]] qabilalaridan yordam toʻplaydi, ammo Madinani qaytarib olish uchun qilgan harakatlari samarasiz yakunlanadi. Shunga qaramay, Molik kutilmaganda noaniq sabablarga koʻra oʻz lavozimidan isteʼfoga chiqadi va Jamozni shahar amiri lavozimiga tiklaydi{{Sfn|Mortel|1994}}. 1269-yilda Jamoz va Malik oʻrtasida hokimiyat uchun qisqa kurash kechgan boʻlishi ham mumkin, ammo Jamoz Madinaning yagona hukmdori boʻlib qolgan{{Sfn|Mortel|1994}}.

Jamozning hokimiyat tepasidagi xavfsizligi taʼminlanganidan keyin u butun eʼtiborini oʻzi zabt etmoqchi boʻlgan Makka shahriga qaratadi. Shaharga qarshi ilk yurish rejalari 1268-1269-yillarda Abu Numay Idris ibn Qatodaning shahardan haydab yuborilganida amalga oshirilgan boʻlishi mumkin{{Sfn|Mortel|1994}}. 1271-yilda Jamoz Yanbu amiri bilan ittifoq tuzadi va Makkani qirq kunda bosib oladi. 1275-yilgi yana bir yurish pul evaziga sulh bilan toʻxtatiladi, ammo keyingi yili Jamoz yana Yanbu amiri bilan ittifoq tuzadi. Ularning birlashgan kuchlari 215 otliq va 800 piyoda askarlaridan iborat boʻlib, Vodiy Mar az-Zahronda Abu Numayning ancha kichik qoʻshini tomonidan magʻlubiyatga uchraydi{{Sfn|Mortel|1994}}. Jamoz Abu Numayning Mamluklar nazoratidan uzoqlashishga urinishlaridan foydalanib, nihoyat 1288-yilda Makkani egallashga muvaffaq boʻladi. Sulton Qalavun Abu Numayni itoatga qaytarish uchun Jamozga qoʻshinlarini beradi, lekin buning oʻrniga u qoʻshin bilan birga shaharni egallab oladi va [[Xutba|juma xutbasida]] oʻz nomini oʻqib, uni tangalarga muhrlaydi. Uning hukmronligi bor-yoʻgʻi bir necha oy davom etadi, mamluk qoʻmondoni oʻzining aldanganini anglab, uning oʻrniga Abu Numay bilan muzokara boshlaydi va Jamozni Madinaga qaytishga majbur qiladi{{Sfn|Mortel|1994}}. Shunday boʻlsa-da bu harakatlar Jamozning Mamluklar saroyidagi obroʻsiga ziyon keltirmaydi. 1292–1293-yilda Jamoz [[Qohira|Qohiraga]] tashrif buyuradi va Qalavun vorisi tomonidan katta sharaf bilan kutib olinadi{{Sfn|Mortel|1994}}. Uning sulolasi anʼanaviy ravishda [[Oʻn ikki imom|oʻn ikki imom]] boʻlib, har doim shia marosimlarini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa-da, 1283–1284-yilda Mamluklar [[Al-Masjid an-Nabaviy]]ga [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] [[imom]] tayinlaydilar{{Sfn|Mortel|1994}}.

1300–1301 yoki 1302–1303-yillarda yoshi oʻtgani va koʻrish qobiliyati yomonlashgani sababli Jamoz hokimiyatni oʻgʻli Mansurga topshiradi. U qolgan oʻn bir nafar oʻgʻillarini ham Mansurga sodiqlik qasami bilan bogʻlashga urinadi, ammo bu harakati unchalik foyda bermaydi. 1304-yilning noyabr–dekabr oylarida Jamozning vafotidan keyingina ular oʻrtasida ochiq qarshilik paydo boʻladi{{Sfn|Mortel|1994}}.

== Manbalar ==
{{manbalar|30em}}

== Adabiyotlar ==

* {{Cite journal|last=Mortel|first1=Richard T.|year=1994|title=The Ḥusaynid Amirate of Madīna during the Mamlūk Period|jstor=1595853|journal=Studia Islamica|volume=80|issue=80|pages=97–123|doi=10.2307/1595853}}

* {{Kitob manbasi |last=Ibn Fahd |first=‘Izz al-Dīn ‘Abd al-‘Azīz ibn ‘Umar ibn Muḥammad |editor=Shaltūt |title=Ghāyat al-marām bi-akhbār salṭanat al-Balad al-Ḥarām |date=1988 |publisher=Jāmi‘at Umm al-Qurá, Markaz al-Baḥth al-‘Ilmī wa-Iḥyā’ al-Turāth al-Islāmī, Kullīyat al-Sharīʻah wa-al-Dirāsāt al-Islāmīyah |location=Makkah |edition=1st |language=ar |pages=48–53}}
* {{Kitob manbasi |last=‘Abd al-Ghanī |first=‘Ārif Aḥmad |title=Tārīkh umarā' al-Madīnah al-Munawwarah |date=1996 |publisher=Dār Kanān |location=Dimashq |language=ar |page=264}}
[[Turkum:Banu Muhanna]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:1304-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Makka shariflari]]