Janah ad-Davla
Абу ал-Ҳасан Али ибн ал-Мусайяб (арабча: أَبُو الحَسَنْ عَلِيُّ بْنُ المُسَيَّبْ; шунингдек, Жанаҳ ад-Давла (арабча: جناح الدولة) номи билан ҳам танилган) – Уқайлийлар Мосулининг ҳамҳукмдори. 996-йилда аввалги ҳукмдор ва акаси Муҳаммад ибн ал-Мусайяб вафотидан то ўзи 1001-йилдан аввал вафот этгунига қадар укаси Ал-Муқаллад ибн ал-Мусайяб билан бирга ушбу лавозимда бўлган. У ундан сўнг укаси Ҳасан ибн ал-Мусайяб томонидан ҳамҳукмдор сифатида алмаштирилган[1]. Тарихчилар уни Уқайлийлар давлатининг „анъанавий, бадавий жиҳати“ни ифодаловчи шахс сифатида, биродарининг бошқарув услубига қарама-қарши тарзда таърифлайдилар[2].
| Жанаҳ ад-Давла | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Мосулнинг ҳамамири | |||||
| Ҳамҳукмронлик | 996–1001? | ||||
| Ўтмишдоши | Абу Жаъфар ал-Ҳажжаж | ||||
| Давомчиси | Ҳасан ибн ал-Мусайяб | ||||
| Ҳам амир | Ҳусам ад-Давла | ||||
| |||||
| Сулола | Уқайлийлар | ||||
| Отаси | ал-Мусайяб ибн Рофи | ||||
Фаолияти
996-йилда катта акасининг вафотидан сўнг Али оиласи мансуб бўлган қабила – Бану Уқайлнинг етакчилигини ўз зиммасига олди, бироқ унга Мосулни бошқариш ва ҳудудда солиқни ижарага олиш ҳуқуқини қўлга киритишга йўл қўйилмади; бу ваколатлар дастлаб отаси Муҳаммадга Бувайҳийларнинг Амир ал-умароси Баҳа уд-Давла томонидан берилган эди. Маҳаллий бувайҳийлар аввалги амир ва ҳоким Абу Жаъфар ал-Ҳажжаж вафотидан кейин минтақада амалда назоратни йўқотган бўлсалар-да, укаси Ал-Муқалладнинг ҳарбий ва молиявий қудрати сабабли у бу ваколатларни сақлаб қола олмади. Дастлаб Али укасининг якка ҳоким сифатидаги мавқеини қабул қилди, бироқ 997-йилга келиб Али бу ваколатларни Ал-Муқалладдан тортиб олишга урингач, улар ўртасида низо авж олди. Опасининг илтимоси билан икки биродар ўртасида келишувга эришилди ва фойдаларни ўзаро бўлиб олишга қарор қилинди; бу эса, амалда, Алига Мосул устидан ҳамҳукмронлик мақомини берди. Унинг ваколати бувайҳий амири томонидан „Жанаҳ ад-Давла“ фахрий унвонини бериш билан тасдиқланди[2].
У вафотидан сўнг укаси Ҳасан Уқайлийлар давлатининг ҳамҳукмдори сифатида унинг ўрнини эгаллади[1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Босwортҳ, C. Э. (2000). "ʿУḳайлидс". ин Беарман, П. Ж.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме Х: Т–У (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 786–787 б. дои:10.1163/1573-3912_ислам_CОМ_1274. ИСБН 978-90-04-11211-7. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=%CА%БФУ%Э1%Б8%Б3айлидс&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
- ↑ 2,0 2,1 Кеннедй, Ҳугҳ. Тҳе Пропҳет анд тҳе Аге оф тҳе Cалипҳатес, 4тҳ, Роутледге, 2022 — 279–283-бет. ИСБН 978-0367366896.
Адабиётлар
- ибн Мискаwайҳ, Абу Али Аҳмад. Тажариб ал-Умам, Багҳдад, 1913.