Jaraquduq

Jaraquduq — Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida joylashgan Mingbuloq botigʻining gʻarbiy qismida joylashgan paleontologik dara. Darada yuqori boʻr sistemasiga oid paleozoologik va paleobotanik topilmalar topilgan. Gʻarb manbalarida dara „Bissekty“ sifatida tilga olinadi.

Jaraquduq darasi umumiy maydoni 30 km²ni tashkil qiladi. Dara bir nechta kanyonlardan iborat boʻlib, ular turli yiriklikdagi terrigen yotqiziqlardan shakllangan. Bu yotqiziqlar 80–100 million yil oldin hosil boʻlgan.

Daraning yotqiziqlari oʻrganilishi jarayonlarida umurtqali hayvonlarning 200 dan ortiq turi hamda 70 dan ortiq oila vakillarining qoldiqlari topilgan. Jumladan, togʻayli baliqlar, suyakli baliqlar, amfibiyalar, sudralib yuruvchilar hamda qushlar.

Jarquduqdan topilgan qoldiqlar 40 ta tur uchun tipik vakil sifatida qabul qilingan.

Dara ilk marotaba 1919-yilda Andrey Arxangelskiy tomonidan oʻrganilgan. Paleontolog Lev Aleksandrovich Nesov 1975–1995 yillarda 20 yil davomida bu yerni tadqiq qilgan. 1996-yildan boshlab Jaraquduq tadqiqotlari AQSh Milliy fanlar akademiyasi va Milliy geografiya jamiyati tomonidan moliyalashtirila boshladi va ekspeditsiyalar har yili oʻtkaziladigan boʻldi.

Adabiyotlar

• Веретенников Б. Г. Урочище Джаракудук — уникальный палеонтологический памятник в Кызылкумах // Горный вестник Узбекистана : научно-технический и производственный журнал. — Самарканд: «Тонг», 2004. — № 2. — С. 90—92. Архивировано 20 avgust 2018 года.
• Averianov, Alexander; Sues, Hans-Dieter. Skeletal remains of Tyrannosauroidea (Dinosauria: Theropoda) from the Bissekty Formation (Upper Cretaceous: Turonian) of Uzbekistan (en) // Cretaceous Research : journal. — 2012. — 4 (vol. 34). — P. 284—297. — ISSN 0195-6671. — DOI:10.1016/j.cretres.2011.11.009.
• «Мезозойские позвоночные Казахстана и Средней Азии» Палеонтологический музей СПбГУ (Wayback Machine saytida 2020-02-23 sanasida arxivlangan)