Jayanti
Жаянти — ҳинд мифологиясида — девалар шоҳи ва Осмон ҳукмдори Индира ва унинг рафиқаси Шачининг қизи. Жаянти Венера сайёрасининг худоси Шукранинг хотини, шунингдек, асураларнинг гуруси сифатида тасвирланган. Уларнинг никоҳидан Деваяни исмли қиз туғилади[1]. Жаянти Жаянтанинг синглиси сифатида тасвирланган[2]. У баъзан Шукранинг бошқа рафиқаси Уржасвати[2] билан таниш бўлади.
Матнларда
Жаянти, биринчи навбатда, бир воқеа тасвирида, яъни Шукра билан турмуш қуриш ҳикоясида намоён бўлади. Ҳикоя кўплаб ҳинд оятларида мавжуд бўлиб, талқинига кўра баъзи ўзгаришлар мавжуд. Бу матнлар Ваю Пурана, Маця Пурана, Браҳманда Пурана[3], Деви Бҳагавата Пурана[2] ва Падма Пурана[4].
Афсоналар
Маця Пуранада айтилишича, асуралар девалар билан жангда деярли йўқ қилинган. Кейин уларнинг гуруси Шукра, Шива худосидан ёрдам сўраш ва Асураларни ўлимдан қутқариш учун янги кучларга эга бўлиш учун Кайлаш тоғига боради. Шукра қаттиқ тапас (аскезлар) қилади. Девалар қолган асураларни ва уларнинг дунёларини, шунингдек, Шукранинг онаси Кавяматани йўқ қилишга ҳаракат қилишади. Аммо ўлдирилган Кавямата тирилтирилгандан сўнг, девалар қироли Индира Шукра муваффақиятга эришади ва асуралар қайта тўпланиб, кейин яна ҳужум қиладилар, деб хавотирланади. У қизи Жаянти Шукрага хизмат қилиш ва Индира[5] учун қўлидан келганини қилиш учун юборади.
Деви Бҳагавата Пуранада худолар қироли Индира, шунингдек, Жаянти-га донишмандни тўхтатиш ва унинг қаттиққўлликларини бузиш учун уни йўлдан оздиришни буюради. Жаянти отасининг усулларидан норози, лекин барибир унинг буйруғини бажариш учун Кайлашга боради. Кайлашда у Шукранинг хизматкорига айланади ва унга содиқ ишлайди. Жаянти уни банан барглари билан яхши кўради, у учун салқин хушбўй сув йиғади ва ибодат қилиш учун янги гуллар, шу жумладан дарбҳа ўтларини йиғади. У ҳам иссиқда туриб, устки кийимидан донишманд учун соя ясайди. Жаянти унга иссиқ каравот тайёрлайди ва ухлаб қолгунча унга шамол елпиб туради. У донишмандни рози қилиш учун ширин сўзлар ҳам айтади. Жаянти унга итоаткор издош сифатида хизмат қилади ва отасининг Шукранинг қаттиққўллигини бузиш ҳақидаги кўрсатмаларига эътибор бермай қолади[2].
Маця Пуранада Жаянти худди шундай қилади. Минг йил ўтгач, Шива ниҳоят Шукрага кўринди ва зоҳидликдан мамнун бўлиб, унга ўзи хоҳлаган кучларни беради. Хурсанд бўлган Шукра Жаянти билан гаплашиб, уни хизматлари учун мукофотлашни ваъда қилади. Унинг илтимосига кўра, у унга уйланади ва у билан ўн йил яшайди. Шукра сеҳрли қобиқ яратадики, улар дунёга кўринмас бўлиб қолади ва тегмасдан қолади[5]. Бошқа манбаларда, Жаянти Шукрадан уларнинг севгиси дунёдан яширин бўлиши учун атрофида туман яратишни сўрайди[3]. Падма Пурана бу муддатни юз йилгача узайтиради[4].
Ўн йил ўтгач, Шукра ваъдасидан озод бўлади ва Жаянти унга шогирдлари, жинларни зиёрат қилишга рухсат беради[5]. Маця Пурана ва Браҳманда Пурана эр-хотиннинг бирлашиши Деваяни[5] исмли қиз туғишини айтади. Деваяни ҳаёти ҳақида батафсил маълумот берувчи ҳинд эпоси Маҳабҳаратада унинг Жаянтининг қизи эканлиги қайд этилган[1]. Бироқ, Деви Бҳагавата Пурана буни рад этади ва уни Шукранинг бошқа хотини Уржасватининг қизи сифатида тасвирлайди[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 В. Р. Рамачандра Дикшитар. Тҳе Пурана Индех. Мотилал Банарсидасс, 1995 — 636-бет. ИСБН 9788120812741.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Мани 1975.
- ↑ 3,0 3,1 Wендй Донигер О'Флаҳертй. Тҳе Оригинс оф Эвил ин Ҳинду Мйтҳологй. Университй оф Cалифорниа Пресс, 1980 — 125–126-бет. ИСБН 978-0-520-04098-4.
- ↑ 4,0 4,1 Ҳазра, 1987.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Баман Дас Басу. Тҳе Маця Пуранам, Тҳе Саcред боокс оф тҳе Ҳиндус. Cосмо Публиcатионс фор Генесис Пуб. — 128–136-бет. ИСБН 978-81-307-0532-3.
Ҳаволалар
- Ражендра Чандра Ҳазра. Студиэс ин тҳе Пураниc Реcордс он Ҳинду Ритес анд Cустомс. Мотилал Банарсидасс, 1987. ИСБН 978-81-208-0422-7.
- Мани, Веттам. Пураниc Энcйcлопаэдиа: А Cомпреҳенсиве Диcтионарй Wитҳ Спеcиал Референcе то тҳе Эпиc анд Пураниc Литературе. Мотилал Банарсидасс, 1975. ИСБН 0-8426-0822-2.