Jean-Claude Juncker
Жеан-Cлауде Жунcкер (талаффузи: Жан-Клод Юнкер; 9-декабр 1954) – Люксембург сиёсатчиси, 2014—2019-йилларда[1] Еврокомиссия Президенти
1995-йилдан 2013-йилгача Люксембургнинг 21-бош вазири, 1989-йилдан 2009-йилгача молия вазири ва 2005-йилдан 2013-йилгача Еврогуруҳ президенти лавозимларида ишлаган.
Юнкер 2013-йилда Бош вазир лавозимини тарк этар экан, Европа Иттифоқидаги барча миллий ҳукуматларнинг энг узоқ хизмат қилган раҳбари ва дунёдаги энг узоқ вақт хизмат қилган демократик йўл билан сайланган етакчилардан бири бўлган, унинг фаолияти Европа молиясининг ва суверен қарз инқирози баландлигини қамраб олган[2]. 2005-йилда Еврокомиссиянинг биринчи доимий президенти бўлди[3].
2014-йилда Европа Халқ партияси (ЭПП) Юнкерни 2014-йилги сайловларда Комиссия раислигига ўзининг етакчи номзоди ёки Спиценкандидат сифатида кўрсатди. Бу Спитзенкандидат жараёнининг биринчи марта қўлланилишини белгилаб берди[4]. Юнкер сайлов олдидан бу лавозимга номзод сифатида сайловолди ташвиқотини олиб борган биринчи президентдир, бу жараён Лиссабон шартномаси билан киритилган. ЭПП парламентдаги 751 ўриндан 220 тасини қўлга киритди. 2014-йил 27-июнда Европа Кенгаши расман Юнкер номзодини[5][6][7] лавозимига кўрсатди ва Европа Парламенти уни 2014-йил 15-июлда 729 кишидан 422 та овоз билан сайлади[8]. 1-ноябрда президент вазифасини бажаришга киришди[9].
Юнкер ягона рақамли бозорни яратиш, Европа Иттифоқининг энергия иттифоқини ривожлантириш, Трансатлантика савдо битими бўйича музокаралар олиб бориш, Европа Иттифоқининг Иқтисодий ва валюта иттифоқини ижтимоий жиҳатдан ислоҳ қилишни давом эттириш унинг устувор йўналишлари бўлишини айтган[10].
Ҳаёти
Юнкер Реданжда туғилган ва болалигининг кўп қисмини Белваухда ўтказган[11]. Унинг отаси Жозеф пўлат устаси ва насроний касаба уюшмаси аъзоси бўлиб, Иккинчи жаҳон уруши пайтида, Люксембургни фашистлар босиб олганидан сўнг, Германия Вермахтига мажбурий равишда чақирилган[12]. Юнкер отасининг бошидан кечирган уруш даҳшатлари унинг Европа ярашуви ва интеграцияси зарурати ҳақидаги қарашларини шакллантиришга катта таъсир кўрсатганини тез-тез таъкидлаган[13]. Белгиянинг Арлон чеккасида жойлашган Клерфонтейн шаҳридаги Рим-католик ўрта мактабида ўқиган ва Люксембургга қайтиб, Мишел Роданге лицейида бакалавр даражасини олиш учун қайтиб келган. 1974-йилда Христиан ижтимоий халқ партиясига қўшилган[14]. Страсбург университетида ҳуқуқ факултетида ўқиган. 1979-йилда магистратурани тамомлаган. 1980-йилда Люксембург Адвокатлар кенгашига қўшилган бўлса-да, ҳеч қачон адвокат сифатида ишламаган.
Юнкер Люксембург жанубидаги Эсч-сур-Алзетте кантонидаги Санем коммунасидаги Белваухда ўсган. Кўмир ва пўлат ишлаб чиқаришда устунлик қилган бу маҳаллада италян ва португалиялик муҳожирларнинг кўп маданиятли ишчи кучи истиқомат қилган. Ушбу ижтимоий муҳит Юнкернинг фикрлаш тарзига, унинг интеграция ва бирлашиш мафкурасига таъсир кўрсатди.
Юнкернинг отаси Шарқий фронтда Вермахтдаги хизмати пайтида оғир яраланган, бу унинг кўринадиган ярасини қолдирган. Жозеф Юнкер бутун умри давомида христиан меҳнат уюшмаси аъзоси бўлган. Бу эса ўғлининг сиёсий қарашларига унинг дастлабки кунларида ҳам таъсир қилган. У камбағал оиладан бўлганлиги сабабли, у ўзининг сиёсий мафкурасида ижтимоий тенгсизликларга қарши курашни, барча одамлар учун тенг имкониятлар ва адолатни таъминлашни асосий ўринга қўйди. Жан-Клод Белгия чегараси яқинида жойлашган иезуит мактаб-интернатига борди. Юнкер мактаб ўқувчиси сифатида синфдошлари номидан мактаб маъмурияти билан баҳслашарди. Юнкер катта хонадондаги ўн икки фарзанддан бири бўлиб, ёшлигиданоқ тежаш муҳимлигини ўрганди. Бу тажриба унинг кейинги Молия вазири лавозимидаги фаолияти давомида фойдали бўлди[15].
Юнкер Страсбург университетини тамомлагач, парламент котиби этиб тайинланди. Кейинчалик 1984-йилда биринчи марта Депутатлар палатасига сайловда ғалаба қозонди ва дарҳол Бош вазир Жак Сантер кабинетига Меҳнат вазири этиб тайинланди[16]. 1985-йилнинг иккинчи ярмида Люксембург Европа ҳамжамиятлари кенгашига раислик қилди. Юнкерга ижтимоий масалалар ва бюджет кенгашлари раиси сифатида Европадаги етакчилик фазилатларини ривожлантиришга имкон берди. Айнан шу ерда Юнкернинг Европага мойиллиги биринчи марта пайдо бўлди.
1989-йилги сайловдан сал олдин Юнкер йўл-транспорт ҳодисасида оғир жароҳат олди ва икки ҳафта комада ётди[17]. Унинг таъкидлашича, бахциз ҳодиса унга мувозанатни сақлашда қийинчилик туғдирган[18]. Шундай бўлса-да, вақт ўтиши билан тузалиб, яна депутатлар палатасига қайтарилди ва Молия вазири лавозимига кўтарилди. Айни пайтда Жаҳон банкининг 188 аъзолик бошқарувчилар кенгашининг Люксембургдаги вакили лавозимини ҳам олди[17].
1989-йилда Юнкернинг парламентга иккинчи марта сайланиши унинг Европа Иттифоқида обрў-эътибор қозонишини кўрсатди. Юнкер 1991-йилда Люксембургнинг Европа ҳамжамиятлари кенгашига раислиги даврида Иқтисодий ва Молиявий Ишлар Кенгашига (ЭCОФИН) раислик қилган. Маастрихт шартномасининг асосий ташаббускорига айланган[19]. Юнкер асосан Иқтисодий ва Валюта Иттифоқи ҳақидаги бандлар учун мас’ул бўлган. Бу жараён евронинг пайдо бўлишига олиб келди[19]. Юнкернинг ўзи 1992-йилда Шартномани имзолаган бўлиб, ўша пайтда Христиан-Социал Халқ партиясининг парламент раҳбари лавозимини эгаллаган[19].
1994-йилда вазирлик ролини сақлаб қолган ҳолда Палатага қайта сайланди. Сантер Европа Комиссиясининг навбатдаги президенти лавозимига номзод бўлишга тайёр бўлганидан кейин фақат олти ой ўтгач, Буюк Герсог Жеан 1995-йил 20-январда Юнкернинг Бош вазир этиб тайинланишини маъқуллади. Юнкер бу вақтда Жаҳон банкидаги лавозимидан воз кечди, бироқ молия вазири лавозимини сақлаб қолди[20].
Юнкернинг бош вазир сифатидаги биринчи муддати Люксембургнинг хориждаги обрўсини яхшилаш учун халқаро икки томонлама алоқаларнинг иқтисодий платформасига қаратилди. 1996-йил декабр ойида Дублинга ташрифи чоғида Юнкер Франсия президенти Жак Ширак ва Германия канслери Гелмут Кол ўртасидаги иқтисодий ва валюта иттифоқи сиёсати бўйича келишувда воситачилик қилди. Матбуот Юнкерни иккаласи ўртасида тахминий консенсусга эришгани учун „Дублин қаҳрамони“ деб атади[21].
1997-йил Люксембургга Европа Кенгашининг навбатдаги раислиги берилди. Шу вақт ичида Юнкер ишсизликка қарши интеграциялашган Европа сиёсати учун „Люксембург жараёни“ деб номланган жараённи ташкил этиш билан бирга, Европада ижтимоий интеграция масаласини қўллаб-қувватлади[22].
Манбалар
- ↑ „МЙ ПРИОРИТИЭС“. 2019-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-июн 2014. „архив нусхаси“. 2019-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-май.
- ↑ МcДоналд-Гибсон, Чарлотте. „Лухембоург ПМ Жеан-Cлауде Жунcкер cаллс снап элеcтионс амид сеcрет“ (эн). Тҳе Индепендент (2013-йил 11-июл). Қаралди: 2019-йил 12-август.
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер, формер пресидент оф тҳе Эурогроуп – Cонсилиум“. www.cонсилиум.эуропа.эу. 2022-йил 19-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 24-июл.
- ↑ Cрисп, Жамес. „Тҳе Бриэф: Тҳе раcе то суccеэд Жеан-Cлауде Жунcкер“. эураcтив.cом (2017-йил 13-феврал). Қаралди: 2017-йил 16-феврал.
- ↑ „Ресулц оф тҳе 2014 Эуропеан элеcтионс – Эуропеан Парлиамент“ (эн). www.эуропарл.эуропа.эу (2014-йил 1-июл). 2014-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 28-июл.
- ↑ „Суммит баcкс Жунcкер ин блоw то УК“. ББC Неwс (2014-йил 27-июн).
- ↑ „ЭУ леадерс гиве тҳумбс уп то Жунcкер, Бритаин исолатед“. эураcтив.cом (2014-йил 27-июн).
- ↑ „Эуропеан Cоммиссион – ПРЕСС РЕЛЕАСЕС – Пресс релеасе – А неw старт фор Эуропе: Мй агенда фор Жобс, Гроwтҳ, Фаирнесс анд Демоcратиc Чанге“. эуропа.эу.
- ↑ „Жунcкер элеcтед то топ ЭУ жоб“. ББC Неwс (2014-йил 15-июл).
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер: Мй приоритиэс“ (эн). жунcкер.эпп.эу. 2019-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 18-июн.
- ↑ „Жунcкер деливерс кейноте ЭУ спеэч афтер мотҳер'с деатҳ“ (эн). Реутерс (2015-йил 9-сентябр). 2019-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 3-сентябр.
- ↑ СПИЭГЕЛ стафф. „Cоммиссион Cрусаде: Cамерон Оутманеуверед ин Баттле овер Жунcкер“. Спиэгел Онлине (2014-йил 19-июн). Қаралди: 2019-йил 3-сентябр. „ҳис 90-еар-олд фатҳер бурст инто теарс wҳен а таблоид аccусед ҳим оф Нази ассоcиатион. (Тҳе олдер Жунcкер wас форcеаблй реcруитед инто тҳе Wеҳрмачт фоллоwинг тҳе оccупатион оф Лухембоург.)“.
- ↑ „Портраит: Инто тҳе минд оф Жеан-Cлауде Жунcкер“ (эн). эуронеwс (2014-йил 9-май). Қаралди: 2019-йил 3-сентябр.
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер“. эу2005.лу. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ Копеиниг, Маргаретҳа. Жеан-Cлауде Жунcкер: Дер Эуропäэр. Wиэн: Cзернин, 2004.п.23фф
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер“. эу2005.лу. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ 17,0 17,1 „Жеан-Cлауде Жунcкер“. эу2005.лу. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ Қуатремер, Жеан. „Жеан-Cлауде Жунcкер, верре де раге“ (фр). Либéратион.фр (2016-йил 13-сентябр).
- ↑ 19,0 19,1 19,2 „Жеан-Cлауде Жунcкер“. эу2005.лу. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер“. эу2005.лу. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ „Лухембоург Приме Министер Жеан-Cлауде Жунcкер то Пресент Дистингуишед Леcтуре ат Питт Април 10“. неwс.питт.эду. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
- ↑ „Жеан-Cлауде Жунcкер ас Ҳеад оф тҳе ЭПП“. демоcратиcунион. Қаралди: 2015-йил 5-сентябр.
