Ziyosfera

Jean-Louis Michon

Жан-Луи Мичон (13-апрел 1924 – 22-феврал 2013) франсуз традиционализмчиси ва таржимон бўлиб, ислом санъати ва тасаввуф бўйича ихтисослашган эди. У Марокаш маданий меросини асраш бўйича Бирлашган Миллатлар Ташкилоти билан кенг кўламда ҳамкорлик қилган.

Жан-Луи Мишон
Таваллуди 13 апрел 1924
Нанси, Франсия
Вафоти 22 феврал 2013[1][2].
Женева, Швейсария
Машҳур ишлари Ибн Ажиба: Мавжудотнинг ягоналиги ҳақида икки рисола (Арчетйпе, 2010); марокашлик сўфий Ибн ‘Ажиба ва унинг Ми‘рожи, (Фонс Витаэ, 1998)
Бошқа номлари Али Абд ал-Холиқ

Ҳаёти

1924-йилда Франсиянинг Нанси шаҳрида туғилган Мичон, Иккинчи жаҳон уруши бошланишида коллеж талабаси эди. У ерда у ҳамкурслар гуруҳи билан бирга динни ўрганишни бошлади.

Мен тушундимки, агар Худога боришни ва жуда жиддий ишларни амалда қўллашни истасам, католикликда ягона йўл – роҳиб бўлиш эди. Ва менда роҳиб бўлишга хоҳиш йўқ эди… Шунинг учун мен фақат нимадир пайдо бўлишини кутдим[4].

Аллақачон иккита дипломга эга бўлган (бири ҳуқуқ бўйича, бири инглиз адабиёти бўйича), Мичон Парижга кўчиб ўтди ва сиёсацҳунослик дастурига ўқишга кирди.

Бу „нимадир“ франсуз анъанавийчиси Рене Генон асарлари шаклида намоён бўлди. Геноннинг асарлари Мичонни қаттиқ ҳаяжонга солди ва у ташаббусий (инитиатик) анъанага кириш заруратини ҳис қилди. Мичоннинг шахсан ўзи ҳиндузм ва буддавийликка, айниқса Д.Т. Судзуки иншоқларини ўқигач, зен буддизмига катта мойиллик сезарди[4]. У Японияга саёҳат қилиб, бирор зен устозини топишни орзу қиларди, бироқ ўша пайтда Япония унинг ватани билан уруш ҳолатида эди.

1945-йил апрел ойининг бир куни мен радиодан франсуз десантчилар корпуси АҚШ ҳарбий ёрдами остида Японияга юбориш учун тайёрланаётганини эшитдим. Дарҳол қароримни қилдим! Мен уруш тугагунига қадар америкалик аскар сифатида рўйхатдан ўтдим. Менинг ниятим шундай эдики, япон тупроғига қадам қўйишим биланоқ, ўқиганларимдан тўплаган озгина японча сўзлардан фойдаланиб, саторини излашга тушмоқчи эдим. Мен армияга монастирга киргандек кирдим. Худо мени ташлаб қўймайди ва Менга Устоз томон йўл кўрсатишига ишончим баланд эди[4].

Тўрт ойлик тайёргарликдан сўнг, Японияга жўнаш санасидан бир неча кун олдин атом бомбаси ташланди ва Япония таслим бўлди. У якуний имтиҳонларини топшириш учун ўқишга қайтди ва айнан ўша ерда, мактаб кутубхонасида, Ла Ревуэ Африcаине журналида ўн йилдан кўпроқ вақт аввал вафот этган сўфий шайх Аҳмад ал-Алавий ҳақидаги мақолани ўқиди. Мистик модернист деб номланган бу мақолада марҳум шайх бир нечта европалик шогирдларни тасаввуф анъанасига киритгани тилга олинарди. Эртаси куни Мичон масжидлардаги намозларда қатнаша бошлади ва Мичел Валсан ёрдами билан Исломни қабул қилди (Али Абдулхолиқ исмини олди)[4].

1946-йилда унга Дамашқда инглиз тили ўқитувчиси лавозимида таклиф қилинди. У бу таклифни исломни янада чуқурроқ ўрганиш нияти билан қабул қилди. 1949-йилда у меъмор чизмачининг шогирди бўлиб ишлай бошлади ва Лозаннага кўчди. У ерда у бир неча йил давомида Фритҳжоф Счуон ва унинг хотини билан қўшни бўлиб яшади. 1953-йилда у Лео Счаянинг собиқ хотинига уйланган. Кроу табиби Тҳомас Еллоwтаил кейинчалик Мичон ва унинг хотинини Кроу қабиласига асраб олган. Турмуш қуриб, қизи Соланге туғилгач, у турли БМТ агентликларида иш фаолиятини бошлади: аввал фриланс муҳаррир ва таржимон сифатида, сўнгра эса ўн беш йил (1957–1972) давомида Женевадаги Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотида доимий катта таржимон сифатида ишлади. Айнан шу даврда Мичон Париж университетида (Сорбонна) исломшунослик бўйича фалсафа доктори илмий даражасини олди. Унинг диссертацияси шимолий Марокашдан чиққан машҳур олим ва руҳий муршид Шайх Аҳмад Ибн Ажиба ал-Ҳасаний (1747–1809)нинг ҳаёти ва ижодига бағишланган эди. Мичон унинг автобиографияси (Фаҳраса) ва тасаввуф атамалари луғати (Мирож ат-ташаввуф ила ҳақоиқ ат-тасаввуф)ни араб тилидан франсуз тилига таржима қилган (1982; 1974 ва 1990). Мичоннинг Ибн Ажибанинг Фаҳрасасига қилган франсузча таржимаси Давид Стреигҳт томонидан инглиз тилига ўгирилган (1999). 1970–1973-йиллар оралиғида у Луганодаги (Швейсария) Иституто Тиcинесе ди Алти Студи фаолиятида иштирок этган[5][Аниқлик киритинг]. 2010-йилда Ибн Ажиба қаламига мансуб икки рисоланинг унинг таҳриридаги нашри Кембридждаги Арчетйпе нашриёти томонидан инглиз (Давид Стреигҳт таржимаси) ва араб тилларида икки тилли жилд шаклида чоп этилди.

Анъанавийлик

1946-йил июл ойида Мичон Шайх ал-Алавийнинг шогирди Фритҳжоф Счуон томонидан бошланиш (иниция) маросимидан ўтиш учун Лозаннага борди. Маросимда Мартин Лингс ҳам қатнашган (у билан Мичон яқин бўлиб қолган).

Мичоннинг Швейсарияга биринчи сафарида у Базелга ташриф буюрди ва у ерда Счуоннинг энг яқин шогирдларидан иккитаси (ҳамда Анъанавий мактабнинг етакчи намояндалари) – Титус Бурcкҳардт ва Лео Счая билан учрашди.

1947-йил Пасха байрами кунларида у Гуéнонникига бориб, унинг рафиқаси Фотима ва фарзандлари билан танишди.

Кейинги авлодга қандай хабар берган бўлардингиз, деган саволга у қуйидагича жавоб берган:

"Замондошларимга, барча авлод вакилларига шундай дейман – Худо билан учрашувга тайёрланинг. У бизга бебаҳо неъмат – ақлни ато қилган, бу эса барча яратилган мавжудотлар орасида фақат инсонга хосдир. Ақл – Унинг билан боғловчи ҳалқа, у бизнинг бутун руҳий ва жисмоний қобилиятларимизни бошқаради. Ва агар у Олий Парвардигор томон бурилса, Унинг нури билан ёритилса, у ҳар биримизга ўзини яхшироқ билиш ва ўзи учун фойдали бўлган йўлга йўналтириш имконини беради."[4]

БМТ билан фаолияти

1972-йилдан 1980-йилгача Мичон Марокаш ҳукуматининг маданий меросни асрашга оид ЮНЕСКО лойиҳаларида Бош техник маслаҳатчи бўлиб ишлади. У саноатлаштириш туфайли йўқолиб кетиш хавфи остида қолган анъанавий ҳунармандчиликни қайта тиклаш ишларини мувофиқлаштиришга қаратилган ташаббусда иштирок этди. Шунингдек, у Марокашдаги касбаларни сақлаш ва қайта таъмирлаш бўйича, Фос шаҳрини муҳофаза қилишга йўналтирилган лойиҳанинг бир қисми сифатида, катта ишлар олиб борди[6].

Асарлари

  • Ибн Ажиба: Мавжудотнинг ягоналиги ҳақида икки рисола (Арчетйпе, 2010)
  • Анъанавий Исломга кириш (Wорлд Wисдом, 2008)
  • Тасаввуф: Муҳаббат ва ҳикмат (Wорлд Wисдом, 2006)
  • Ҳар бир шох мендадир: Инсон маъноси ҳақидаги иншолар (Wорлд Wисдом, 2002)
  • Ислом нурлари: Муассасалар, маданиятлар, санъат ва ислом шаҳридаги маънавият (Лок Вирса, 2000)
  • Марокашлик сўфий Ибн Ажиба ва унинг Мирожи (Фонс Витаэ, 1998)

У, шунингдек, диний рамзшунослик ва анъанавий нуқтаи назарни ёритган чораклик журнал – Студиэс ин Cомпаративе Религионга ҳам муаллифлик қилган.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Ле савант соуфи Жеан-Лоуис Мичон эст дécéдé“. Сапҳирнеwс.cом. Қаралди: 2013-йил 9-март.
  2. ↑ „Ун гранд cоннаиссеур де ла спиритуалитé мусулмане с'эст éтеинт. Ҳоммаге à Жеан-Лоуис Мичон“. Оумма.cом. — „(инcлудес пҳотос оф Др. Мичон wитҳ Ренé Гуéнон анд Мартин Лингс)“. 2013-йил 13-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 13-март.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Маркwитҳ, Зачарй (2009). "Муслим Интеллеcтуалс анд тҳе Перенниал Пҳилосопҳй ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй". Сопҳиа Переннис (Ираниан Институте оф Пҳилосопҳй) 1 (1): 39–98 [90]. ҳттп://www.жавиданкҳерад.ир/артиcле_32971.ҳтмл?ланг=эн. 
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Традитион ин тҳе Модерн Wорлд: Саcред Wеб 2006 Cонференcе (Wорлд Wисдом, 2007)
  5. ↑ Ҳанс Тҳомас Ҳакл, Эранос, Ан Алтернативе Интеллеcтуал Ҳисторй оф тҳе Тwентиэтҳ Cентурй, Шеффиэлд, Эқуинох, 2013, 440 п. ИСБН 978-1-78179-016-8 (пп. 274-275)
  6. ↑ Жеан-Лоуис Мичон: Лифе анд Wорк

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Jean-Louis_Michon" dan olindi