Сауваге ва кимёдаги ҳамкасблари томонидан хабар қилинган катаннинг кристалл тузилиши. Коммун., 1985, 244-247[1].
Сауваге ва Реcл.даги ҳамкасблари томонидан икки мис (И) шаблон ионлари билан боғланган молекуляр трефоил тугунининг кристалл тузилиши. Трав. Чим. Тўлаш. Б., 1993, 427-428[2].

Жан-Пиэр Сауваге (франсузча талаффузи: ​[ʒɑ̃пжɛʁ соваʒ]; 1944-йил 21-октябрда туғилган) — Страсбург университетида ишлайдиган франсуз кимёгари. У 1967-йилда Страсбург миллий кимё мактабини (ҳозирги ЭCПМ Страсбоург номи билан танилган) тамомлаган[3]. У супрамолекуляр кимё бўйича ихтисослашган бўлиб, у сер Ж. Фрейзер Стоддарт ва Бернард Л. Феринга билан бирга кимё бўйича 2016-йилги Нобел мукофотига сазовор бўлган .

Ҳаёти

Сауваге 1944-йилда Парижда туғилган[4]. ва ўзи 1987-йилда кимё бўйича Нобел мукофоти лауреати бўлган Жан-Мари Лен раҳбарлигида Луи-Пастер университетида ПҳД даражасини олган. Докторлик иши давомида у криптонд лигандларининг биринчи синтезига ҳисса қўшди[5]. Малколм ЛҲ Греэн билан докторликдан кейинги тадқиқотлардан сўнг у Страсбургга қайтиб келди, у ерда ҳозир фахрий профессор.

Саувагенинг илмий ишлари ташқи сигналга жавобан уларнинг конформациясини ўзгартириб, машиналар функсияларини тақлид қилувчи молекулаларни яратишга қаратилган[6].

Унинг Нобел мукофоти иши 1983-йилда, у биринчи бўлиб кимёвий эмас, балки механик равишда боғланган иккита бир -бирига боғланган ҳалқа шаклидаги молекулалардан иборат катанни синтез қилганда амалга оширилди. Ушбу икки ҳалқа бир-бирига нисбатан ҳаракатланиши мумкинлиги сабабли, Нобел мукофоти буни молекуляр машинани яратиш йўлидаги ҳаётий бошланғич ҳаракат сифатида кўрсатди. Мукофотнинг қолган икки олувчиси кейинчалик ротаксан ва молекуляр ротор яратиш орқали кузатиб бордилар[7][8].

Бошқа тадқиқотлар CО<суб ид="мwҚА">2</суб> ни электрокимёвий камайтириш ва фотосинтетик реаксия марказининг моделларини ўз ичига олади[9].

Унинг ишининг катта мавзуси молекуляр топология, хусусан, механик равишда ўзаро боғланган молекуляр архитектуралардир. У координацион комплекслар асосида катенлар ва молекуляр тугунларнинг синтезини тасвирлаб берган[10].

1990-йил 26-мартда Франсия Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланган, 1997-йил 24-ноябрда эса аъзо бўлган. Ҳозир Страсбург университети (Унистра) фахрий профессори[11].

У 2016-йилги кимё бўйича „ молекуляр машиналарни лойиҳалаш ва синтез қилиш учун“ Нобел мукофотини сер Ж. Фрейзер Стоддарт ва Бернард Л. Феринга билан бўлишди[7][12][13][14]. У 2019-йил апрел ойида АҚШ Миллий Фанлар Академиясининг хорижий ҳамкори этиб сайланган[15].

2021-йил (2021) ҳолатига кўра, Сауваге ҳас ан ҳ-индех оф 109 аccординг то Гоогле Счолар анд оф 100 аccординг то Сcопус.

Маълумотномалар

  1. ↑ Cесарио, М.; Диэтрич-Бучеcкер, C. О.; Гуилҳем, Ж.; Пасcард, C.; Сауваге, Ж. П. (1985). „Молеcулар струcтуре оф а cатенанд анд иц cоппер(И) cатенате: cомплете реаррангемент оф тҳе интерлоcкед маcроcйcлиc лигандс бй cомплехатион“. Жоурнал оф тҳе Чемиcал Соcиэтй, Чемиcал Cоммуниcатионс. № 5. Роял Соcиэтй оф Чемистрй (РСC). 244-бет. дои:10.1039/c39850000244. ИССН 0022-4936.
  2. ↑ Албречт-Гарй, А. М.; Меер, М.; Диэтрич-Бучеcкер, C. О.; Сауваге, Ж. П.; Гуилҳем, Ж.; Пасcард, C. (1993). „Диcоппер (И) трефоил кноц: Деметаллатион кинетиc студиэс анд молеcулар струcтурес“. Реcуэил дес Траваух Чимиқуэс дес Пайс-Бас. 112-жилд, № 6. Wилей. 427–428-бет. дои:10.1002/реcл.19931120622. ИССН 0165-0513.
  3. ↑ „Жеан-Пиэрре Сауваге, Нобел де Чимиэ – АИCС“.
  4. ↑ „Жеан-Пиэрре Сауваге – Фаcц“. Роял Сwедиш Аcадемй оф Сcиэнcес (5-октябр 2016-йил). Қаралди: 9-октябр 2016-йил.
  5. ↑ Диэтрич, Б.; Леҳн, Ж. М.; Сауваге, Ж.П. (1969). „Лес Cрйптатес“. Тетраҳедрон Леттерс. 10-жилд, № 34. 2889–92-бет. дои:10.1016/С0040-4039 (01)88300-3. {{cите магазине}}: Чеcк |дои= валуэ (ёрдам)
  6. ↑ „Жеан-Пиэрре Сауваге, Университй оф Страсбоург, Нобел лауреате фор чемистрй“. Леагуэ оф Эуропеан Ресеарч Университиэс (7-октябр 2016-йил). 10-октябр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-октябр 2016-йил.
  7. ↑ 7,0 7,1 „Тҳе 2016 Нобел Призе ин Чемистрй – Пресс Релеасе“. Роял Сwедиш Аcадемй оф Сcиэнcес (5-октябр 2016-йил). Қаралди: 9-октябр 2016-йил.
  8. ↑ Ван Ноорден, Ричард; Cастелвеcчи, Давиде (5-октябр 2016-йил). „Wорлд'с тиниэст мачинес wин чемистрй Нобел“. Натуре. 538-жилд, № 7624. 152–153-бет. Бибcоде:2016Натур.538..152В. дои:10.1038/натуре.2016.20734. ПМИД 27734892.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  9. ↑ Cоллин, Ж.П.; Сауваге, Ж.-П. (1989). „Элеcтрочемиcал редуcтион оф cарбон диохиде медиатед бй молеcулар cаталйсц“. Cоорд. Чем. Рев. 93-жилд, № 2. 245–68-бет. дои:10.1016/0010-8545 (89)80018-9. {{cите магазине}}: Чеcк |дои= валуэ (ёрдам)
  10. ↑ Диэтрич-Бучеcкер, C.; Жименез-Молеро, М.C.; Сартор, В.; Сауваге, Ж.-П. (2003). „Ротаханес анд cатенанес ас прототйпес оф молеcулар мачинес анд моторс“. Пуре анд Апплиэд Чемистрй. 75-жилд, № 10. 1383–93-бет. дои:10.1351/паc200375101383.
  11. ↑ Лаборатоире де Чимиэ Органо-Минéрале (Жеан-Пиэрре САУВАГЕ) (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-05-15 санасида архивланган), исис.унистра.фр. Ретриэвед 24 Деcембер 2016
  12. ↑ Стафф. „Тҳе Нобел Призе ин Чемистрй 2016“. Нобел Фоундатион (5-октябр 2016-йил). Қаралди: 5-октябр 2016-йил.
  13. ↑ Чанг, Кеннетҳ; Чан, Сеwелл. „3 Макерс оф 'Wорлд'с Смаллест Мачинес' Аwардед Нобел Призе ин Чемистрй“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (5-октябр 2016-йил). Қаралди: 5-октябр 2016-йил.
  14. ↑ Давис. „ливе“. Тҳе Гуардиан (5-октябр 2016-йил). Қаралди: 5-октябр 2016-йил.
  15. ↑ „2019 НАС Элеcтион“. Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес (30-апрел 2019-йил).

Ҳаволалар