Jean Joseph Marie Amiot sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Jan Jozef Mari Amiot|portret=JosephMarieAmiot.JPG|tavallud sanasi=1718-yil 1-fevral|vafot sanasi=1793-yil 9-oktyabr (75 yoshida)}}
'''Jan Jozef Mari Amiot''' (ba'zan '''Amyot''' ; xitoycha 錢德明; 1718-yil fevral – 1793-yil 9-oktyabr) [[imperator Syanlun]] hukmronligi davrida [[Sin (sulola)|Xitoy]]da yashagan [[Fransuzlar|fransuz]] [[Iyezuitlar|iyezuit]] [[Missionerlik|missioneri]] edi.

== Hayoti ==
Jozef Mari Amiot Tulon shahrida tugʻilgan. U 1737-yilda [[Iyezuitlar|Iso Jamiyatiga]] kirdi va 1750-yilda [[Xitoy]]ga missioner sifatida yuborildi. Tez orada u [[imperator Syanlun]]ning ishonchini qozondi va umrining qolgan qismini [[Pekin]]da oʻtkazdi. U Fanlar Akademiyasining muxbiri, imperator Syanlunning Gʻarb tillari bo`yicha rasmiy tarjimoni va Pekindagi fransuz missiyasining g`oyaviy rahbari edi<ref>Alain Peyrefitte, "Images de l'Empire Immobile", p.&nbsp;113.</ref>. U 1793-yilda Pekinda Buyuk Britaniyaning Makartni elchiligi joʻnab ketganidan ikki kun oʻtib vafot etdi. U lord Makartni bilan uchrasha olmadi, lekin ikki maktubida “bu dunyo rejalarimizning teskarisi” deya tushuntirib, uni sabr qilishga chaqirdi<ref>Alain Peyrefitte, p.&nbsp;113.</ref>. U Xitoyda bo`lganidaxitoycha ismdan (S''ian De-'' {{Lang|zh|錢德明}}) foydalangan.

== Asarlari ==
[[Fayl:ChineseartAmiot.jpg|thumb|''Mémoires concernant l'histoire, les Sciences et les Arts des Chinois'' sahifasidan, 1780-yil.]]
Amiot oʻz kasbiy faoliyatidan unumli foydalandi va uning asarlari Gʻarb dunyosiga [[Uzoq Sharq]]ning fikri va hayot tarzini yaqindan tanishtirish uchun muhim qo`llanma bo`ldi. Uning manjur-fransuz lugʻati (''tartare-manchou-français)''(Parij, 1789) juda qimmatli asar edi. Chunki manjur tili o`sha davrga qadar [[Yevropa]]da ma'lum emas edi. 1772-yilda u [[Bizning era|miloddan avvalgi]] <nowiki>VI</nowiki> asrda yozilgan general Sun Sziga tegishli harbiy tarix bo`yicha eng yaxshi urush strategiyasi va taktika ma'lumotlaridan biri boʻlgan ''“Urush sanʼati”'' asarini fransuz tiliga tarjima qildi. Ushbu asarning ingliz tiliga birinchi muvaffaqiyatli tarjimasi 138 yildan so`ng 1910-yilda amalga oshirildi. Uning yana "''Memoires concernant l'histoire, les Sciences et les arts des Chinois"'' (15 jildli, Parij, 1776–1791) asari ham mavjud. Ushbu toʻplamning oʻn ikkinchi jildi "''Vie de [[Konfutsiy]]'' "da ushbu ta'limot avvalgi asarlardan ko`ra batafsil tasvirlanadi.

Amiot Pekindagi mandarinlarni [[Jean-Philippe Rameau|Rameauning]] "''Les sauvages'' " (Rameauning "''Les Indes galantes'' " opera-baletining bir qismi sifatida qayta ishlangan) asari bilan hayratga solishga harakat qildi<ref>Thomas Christensen, "Rameau and Musical Thought in the Enlightenment", Cambridge University Press, 1993. {{ISBN|0-521-42040-7}}. Page 295. [https://books.google.com/books?id=170CpILluzUC On Google Books]</ref>. Amiot xitoy diabolosi haqida ma'lumot bergan birinchi yevropalik edi.  Amiot sharqdan Yevropaga qamishli asboblarni joʻnatgan birinchi yevropalik ham boʻldi. [[Sheng]] bilan tanishuv garmonika ixtirosiga olib kelgan qamish asboblarida tajribalar davrini boshlab bergan edi<ref name="The Encyclopedia of the Harmonica">[http://www.naxos.com/mainsite/NewDesign/fintro.files/bintro.files/operas/Indes_galantes_Les%28The_Gallant_Indies%29.htm "Indes galantes, Les (The Gallant Indies,"] Naxos.com website (accessed 9 March 2010)</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}

*

== Mavzuga yaqin ==

* Ching Vah LAM, "Xitoydagi fransuz iyezuit stipendiyasining diqqatga sazovor joyi: Jan-Jozef-Mari Amiotning Xitoy musiqasi haqidagi yozuvlari", ''CHIME, Xitoy musiqasini tadqiq qilish boʻyicha Yevropa jamgʻarmasi jurnali'', Leyden, 2005, 16-17: 127-147.
* Jim LEVY, "Jozef Amiot va Pifagor sozlanishining kelib chiqishi haqida ma'rifiy spekulyatsiya", " ''TEORIA, Shimoliy Texas universiteti musiqa nazariyasi jurnali'' ", Denton, 1989, 4: 63-88

[[Turkum:1793-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1718-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Xitoy]]