Ziyosfera

Jean Joseph Marie Amiot

Жан Жозеф Мари Амиот (ба'зан Амёт ; хитойча 錢德明; 1718-йил феврал – 1793-йил 9-октябр) император Сянлун ҳукмронлиги даврида Хитойда яшаган франсуз иезуит миссионери эди.

Жан Жозеф Мари Амиот
Таваллуди 1718-йил 1-феврал
Вафоти 1793-йил 9-октябр (75 ёшида)

Ҳаёти

Жозеф Мари Амиот Тулон шаҳрида туғилган. У 1737-йилда Исо Жамиятига кирди ва 1750-йилда Хитойга миссионер сифатида юборилди. Тез орада у император Сянлуннинг ишончини қозонди ва умрининг қолган қисмини Пекинда ўтказди. У Фанлар Академиясининг мухбири, император Сянлуннинг Ғарб тиллари бо`йича расмий таржимони ва Пекиндаги франсуз миссиясининг г`оявий раҳбари эди[1]. У 1793-йилда Пекинда Буюк Британиянинг Макартни элчилиги жўнаб кетганидан икки кун ўтиб вафот этди. У лорд Макартни билан учраша олмади, лекин икки мактубида “бу дунё режаларимизнинг тескариси” дея тушунтириб, уни сабр қилишга чақирди[2]. У Хитойда бо`лганидахитойча исмдан (Сиан Де- 錢德明) фойдаланган.

Асарлари

Мéмоирес cонcернант л'ҳистоире, лес Сcиэнcес эт лес Арц дес Чиноис саҳифасидан, 1780-йил.

Амиот ўз касбий фаолиятидан унумли фойдаланди ва унинг асарлари Ғарб дунёсига Узоқ Шарқнинг фикри ва ҳаёт тарзини яқиндан таништириш учун муҳим қо`лланма бо`лди. Унинг манжур-франсуз луғати (тартаре-манчоу-франçаис)(Париж, 1789) жуда қимматли асар эди. Чунки манжур тили о`ша даврга қадар Европада ма'лум эмас эди. 1772-йилда у милоддан аввалги ВИ асрда ёзилган генерал Сун Сзига тегишли ҳарбий тарих бо`йича энг яхши уруш стратегияси ва тактика ма'лумотларидан бири бўлган “Уруш санъати” асарини франсуз тилига таржима қилди. Ушбу асарнинг инглиз тилига биринчи муваффақиятли таржимаси 138 йилдан со`нг 1910-йилда амалга оширилди. Унинг яна "Мемоирес cонcернант л'ҳистоире, лес Сcиэнcес эт лес арц дес Чиноис" (15 жилдли, Париж, 1776–1791) асари ҳам мавжуд. Ушбу тўпламнинг ўн иккинчи жилди "Виэ де Конфуций "да ушбу та'лимот аввалги асарлардан ко`ра батафсил тасвирланади.

Амиот Пекиндаги мандаринларни Рамеаунинг "Лес саувагес " (Рамеаунинг "Лес Индес галантес " опера-балетининг бир қисми сифатида қайта ишланган) асари билан ҳайратга солишга ҳаракат қилди[3]. Амиот хитой диаболоси ҳақида ма'лумот берган биринчи европалик эди. Амиот шарқдан Европага қамишли асбобларни жўнатган биринчи европалик ҳам бўлди. Шенг билан танишув гармоника ихтиросига олиб келган қамиш асбобларида тажрибалар даврини бошлаб берган эди[4].

Манбалар

  1. ↑ Алаин Пейрефитте, "Имагес де л'Эмпире Иммобиле", п. 113.
  2. ↑ Алаин Пейрефитте, п. 113.
  3. ↑ Тҳомас Чристенсен, "Рамеау анд Мусиcал Тҳоугҳт ин тҳе Энлигҳтенмент", Cамбридге Университй Пресс, 1993. ИСБН 0-521-42040-7. Паге 295. Он Гоогле Боокс
  4. ↑ "Индес галантес, Лес (Тҳе Галлант Индиэс," Нахос.cом wебсите (аccессед 9 Марч 2010)

Мавзуга яқин

  • Чинг Ваҳ ЛАМ, "Хитойдаги франсуз иезуит стипендиясининг диққатга сазовор жойи: Жан-Жозеф-Мари Амиотнинг Хитой мусиқаси ҳақидаги ёзувлари", CҲИМЕ, Хитой мусиқасини тадқиқ қилиш бўйича Европа жамғармаси журнали, Лейден, 2005, 16-17: 127-147.
  • Жим ЛЕВЙ, "Жозеф Амиот ва Пифагор созланишининг келиб чиқиши ҳақида ма'рифий спекуляция", " ТЕОРИА, Шимолий Техас университети мусиқа назарияси журнали ", Дентон, 1989, 4: 63-88
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Jean_Joseph_Marie_Amiot" dan olindi