Jody Williams
Жодй Wиллиамс (1950-йил, 9-октабрда туғилган) — америкалик сиёсий фаол, инсон ҳуқуқларини (айниқса, аёллар ҳуқуқларини) ҳимоя қилиш ва бугунги дунёда хавфсизликни янги тушунчаларни тарғиб қилиш борасидаги са’й-ҳаракатлари билан танилган. Жодй Wиллиамс 1997-йилда аҳоли пунктларидаги миналарни тақиқлаш ва тозалаш борасидаги ишлари учун Тинчлик бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлган[1].
| Жодй Wиллиамс | |
|---|---|
|
Жодй Wиллиамс 2001-йил | |
| Таваллуди |
9-октябр, 1950-йил (73 ёш) Рутланд, Вермонт штати, АҚШ |
| Фуқаролиги | Америка Қўшма Штатлари |
| Таълими |
|
| Мукофотлари | Тинчлик бўйича Нобел мукофоти совриндори 1997-йил |
Та’лими
Wиллиамс Вермонт университетида бакалавр даражасини олди (1976-йил). Вашингтондаги Паул Ҳ.Нитзе илғор халқаро тадқиқотлар мактабида (Жоҳнс Ҳопкинс университетининг бўлими) халқаро муносабатлар бўйича магистр даражасини (1984-йил), Браттлеборо, Вермонт шаҳридаги Халқаро та’лим мактабида (СИТ) испан ва инглиз тилларини иккинчи тил сифатида ўқитиш бўйича магистр даражасини эгаллайди.
Карераси
Wиллиамс 1992-йил бошидан 1998-йил февралигача „Интернатионал Cампаигн то Бан Ландминес“ (ИCБЛ) та’сисчи координатори бўлиб ишлаган. Ушбу ишдан олдин у ўн бир йилни Никарагуа ва Салвадордаги урушлар билан боғлиқ турли лойиҳаларда ўтказди. Wиллиамс турли хил мамлакатларга қилган сафарлари давомида „Инсон ҳуқуқлари энсиклопедиясига“ кўра, ХХ аср 80-йилларда инсон ҳаёти учун хавфли ишларини бажарди[2].
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти органлари ва Халқаро Қизил Хоч Жамияти билан ҳамкорликдаги са’й-ҳаракатларда Wиллиамс ИCБЛнинг бош стратеги ва матбуот котиби бўлиб ишлаган, у иккита нодавлат ташкилотни (ННТ) ва битта ходим билан тўқсон мамлакатдаги 1300 та нодавлат ташкилотлардан иборат халқаро қудратли марказга айлантирди. 1992-йилда ўз ишини ташкил қилганидан ва расмий ишга туширилишидан бошлаб, Wиллиамс ва ИCБЛ 1997-йил сентабр ойида Ослода бўлиб ўтган дипломатик конференсияда одамларни йўқ қилиш мақсадида қўйиладиган миналарини тақиқловчи халқаро шартнома кампанияси билан келишувга эришди. Қуруқликдаги миналарни тақиқловчи Оттава шартномаси ҳозирда Wиллиамс ва ИCБЛга тегишли[3]. Шартнома имзоланганидан уч ҳафта ўтгач Wиллиамс ва ИCБЛ Тинчлик бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлишди. Ўша пайтда Wиллиамс Нобел мукофотининг деярли юз йиллик тарихида мукофот олган ўнинчи аёл ва учинчи америкалик аёл бўлди.
2004-йил ноябр ойида Эрон тинчлик мукофоти совриндорлари Ширин Эбади ва кениялик профессор Wангари Маатҳаи билан музокаралардан сўнг, Wиллиамс 2006-йил январ ойида бошланган „Нобел Wоменъс Инитиативе“ (Нобел мукофотида Аёллар ташаббуси) лойиҳасини яратди[4]. Шундан буён Wиллиамс унинг раиси бўлиб ишлаб келмоқда. Ушбу ташаббус олти нафар Тинчлик мукофоти совриндорларини бирлаштирди, аёллар ўз таъсирларидан адолат, тенглик ва тинчлик учун жон куйдираётган аёл-қизларни ишини тарғиб қилишади ва уларни қўллаб-қувватлайди (Аунг Сан Суу Кйи фахрий аъзо)[5].
2020-йилда Wиллиамс Чеврон корпорацияси Лаго Агрио нефт кони атрофидаги аҳоли яшаш пунктларини тозалаш харажатларини тўлашга чақирди, улар 2011-йилда қонуний чора кўрилган ва судда уларни иши ҳозирда кўриб чиқилмоқда[6].
Wиллиамснинг сўзларидан иқтибос:
Тҳе имаге оф пеаcе wитҳ а дове флйинг овер а раинбоw анд пеопле ҳолдинг ҳандс сингинг кумбая эндс уп инфантилизинг пеопле wҳо белиэве тҳат сустаинабле пеаcе ис поссибле. Иф ёу тҳинк тҳат сингинг анд лоокинг ат а раинбоw wилл судденлй маке пеаcе аппеар тҳен ёу'ре нот cапабле оф меанингфул тҳоугҳт, ор ундерстандинг тҳе диффиcултиэс оф тҳе wорлд (асл матни)[7][8].
2019-йилда Wиллиамс „Эверй Wоман Cоалитион“ ташкилотини аёлларга нисбатан зўравонликни барҳам бериш бўйича шартнома тузишга чақирди[9].
Академик фаолияти
2007-йилдан бери Wиллиамс Ҳюстон университетининг Ижтимоий ишлар бўйича олий коллежида тинчлик ва ижтимоий адолат йўналишида Сам ва Cеле Кеэпер профессори лавозимида ишлаб келмоқда. 2003-йилдан 2007-йилгача коллежга глобал адолат йўналиши бўйича бир неча бор расмий ташриф буюрган ва ўқув дастурларини олиб борган.
Танилиши
Wиллиамс инсон ҳуқуқлари ва глобал хавфсизликка қўшган ҳиссаси учун доим эътироф этилади. У ўн беш фахрий унвон соҳибаси ҳисобланади. 2004-йилда Wиллиамс Форбес журнали томонидан дунёдаги 100 та энг кучли аёллардан бири деб топилди[10]. У Гламоур журнали томонидан „Йил аёли“ деб эътироф этилган Нобел мукофоти совриндорларидан бири бўлиб, Ҳилларй Cлинтон, Катиэ Cоуриc ва Барбара Wалтерсни ҳам тақдирлаган.
Нашрлар
Wиллиам журналлар ва газеталар учун кўплаб мақолалар ҳам ёзди. "Wалл Стреэт Жоурнал", "Интернатионал Ҳералд Трибуне", "Тҳе Индепендент" (Буюк Британия), "Тҳе Ириш Тимес", "Тҳе Торонто Глобе анд Маил", "Лос Ангелес Тимес", "Ла Жорнада" (Мексика), "Тҳе Ревиэw оф тҳе Интернатионал Ред Cросс", Колумбия университетининг "Жоурнал оф Политиcс анд Соcиэтй" шулар жумласидандир.
Wиллиамс бир неча китобларни қайта нашр эттириб, баъзиларига қўшимча боблар қўшган;
- "Тҳе Персонал Пҳилосопҳиэс оф Ремаркабле Мен анд Wомен" Жай Аллисон ва Дан Гедиманлар томонидан қайта таҳрирланди[11];
- "А Меморй, А Монологуэ, А Рант, анд А Праер"[12];
- Кеитҳ МcДермоттнинг "Лессонс фром оур Фатҳерс" китоби;
- Гина Мисироглунинг "Гирлс Лике Ус: 40 Эхтраординарй Wомен Cелебрате Гирлҳоод ин Сторй, Поэтрй анд Сонг" номли асари;
- "Тҳе Wай Wе Wилл бе 50 Еарс фром Тодай: 60 оф тҳе Wорлд’с Греатест Миндс Шаре Тҳеир Висионс оф тҳе Нехт Ҳалф-Cентурй"[13];
- Wиллиамс 1995-йилда ер ости миналари инқирози ҳақидаги муҳим китобни ҳаммуаллифликда чоп эттирди. Китоб номи "Афтер тҳе Гунс Фалл Силент: Тҳе Эндуринг Легаcй оф Ландминес"[14];
- Муаллифлигидаги китоби 2008-йил март ойининг охирида чиқарилган "Баннинг Ландминес: Дисармамент, Cитизен Дипломаcй анд Ҳуман Сеcуритй"[15];
- 2013-йил март ойидаги хотиралари асосида чоп этилган китоби "Мй Наме Ис Жодй Wиллиамс: А Вермонт Гирл’с Wиндинг Патҳ то тҳе Нобел Пеаcе Призе"[16];
Манбалар
- ↑ ҳттпс://www.нобелпризе.орг/призес/пеаcе/1997/суммарй/%7CИнтернатионал Cампаигн то Бан Ландминес (ИCБЛ) анд Жодй Wиллиамс "фор тҳеир wорк фор тҳе баннинг анд cлеаринг оф анти-персоннел минес"
- ↑ Кен Рутҳерфорд (политиcал сcиэнтист), "Ландминес," Энcйcлопедиа оф Ҳуман Ригҳц: Вол. 1. Давид П. Форсйтҳе, эд. Охфорд Университй Пресс, 2009; п. 395 ИСБН 0195334027
- ↑ ҳттпс://www.нобелпеаcепризе.орг/лауреатес/1997#:~:техт=Тҳе%20ИCБЛ%20беган%20иц%20wорк, wитҳ%20тҳе%20ИCБЛ%20ин%201997.|Интернатионал Cампаигн то Бан Ландминес Жодй Wиллиамс
- ↑ ҳттпс://www.нобелwоменсинитиативе.орг/жодйwиллиамс%7CЖОДЙ[сайт ишламайди] WИЛЛИАМС РЕCЕИВЕД ТҲЕ НОБЕЛ ПЕАCЕ ПРИЗЕ ИН 1997 ФОР ҲЕР WОРК ТО БАН ЛАНДМИНЕС ТҲРОУГҲ ТҲЕ ИНТЕРНАТИОНАЛ CАМПАИГН ТО БАН ЛАНДМИНЕС, WҲИCҲ СҲАРЕД ТҲЕ ПЕАCЕ ПРИЗЕ WИТҲ ҲЕР ТҲАТ ЕАР.
- ↑ „Нобел Wомен'с Инитиативе“ (эн-УС). Нобел Wомен'с Инитиативе. Қаралди: 2019-йил 7-октябр.
- ↑ Wейлер, Рех „Ҳоw дид а лаwер wҳо тоок он биг оил анд wон энд уп ундер ҳоусе аррест?“. Мотҳер Жонес (2020). Қаралди: 2020-йил 9-сентябр.
- ↑ ан интервиэw wитҳ Реал Леадерс магазине ин 2015
- ↑ „Жодй Wиллиамс Адмиц, "И'м Но Мотҳер Тҳереса."“ (эн-УС). Реал Леадерс (2015-йил 20-июн). 2019-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 29-декабр.
- ↑ „Аcтивисц cампаигн фор треатй то энд виоленcе агаинст wомен“ (эн-УС). Қаралди: 2022-йил 13-июл.
- ↑ ҳттпс://www.нобелwоменсинитиативе.орг/жодйwиллиамс%7CЖодй[сайт ишламайди] wас намед оне оф тҳе 100 мост поwерфул wомен ин тҳе wорлд бй Форбес Магазине ин тҳе публиcатион оф иц фирст суч аннуал лист.
- ↑ Аллисон, Жай; Гедиман, Дан. Тҳис И Белиэве: Тҳе Персонал Пҳилосопҳиэс оф Ремаркабле Мен анд Wомен (эн). Ҳенрй Ҳолт анд Cомпанй, 2006-10-03. ИСБН 978-1-4299-1845-9.
- ↑ „А Меморй, а Монологуэ, а Рант, анд а Праер“ (эн). Ҳарвард Градуате Счоол оф Эдуcатион (2013-йил 13-март). Қаралди: 2020-йил 23-май.
- ↑ „Тҳе 50 Бест Мемоирс оф тҳе Паст 50 Еарс“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 26-июн). Қаралди: 2020-йил 23-май.
- ↑ Cорниш, Паул (1996-10-01). "Афтер тҳе гунс фалл силент: тҳе эндуринг легаcй оф ландминес" (эн). Интернатионал Аффаирс 72 (4): 801. дои:10.2307/2624144. ИССН 0020-5850. ҳттпс://аcадемиc.оуп.cом/иа/артиcле/72/4/801/2471679.
- ↑ Баннинг Ландминес: Дисармамент, Cитизен Дипломаcй, анд Ҳуман Сеcуритй (эн-ус).
- ↑ Wиллиамс, Жодй. Мй Наме Ис Жодй Wиллиамс (эн). Университй оф Cалифорниа Пресс, Марч 2013. ИСБН 9780520270251. Қаралди: 2023-йил 30-ноябр.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Жодй Wиллиамс“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- „Ан Индивидуал’с Импаcт он Соcиал анд Политиcал Чанге“
- Оне он Оне – Жодй Wиллиамс, интервиэw бй Риз Кҳан он Ал Жазеэра Энглиш, Марч 2011 (видео, 25 минс).