John Tate
Жоҳн Тате (талаффузи: Жон Тейт) (1925-йил 13-март — 2019-йил 16-октябр) — америкалик математик. Тате алгебраик сонлар назарияси, арифметик геометрия ва алгебраик геометрия соҳаларига салмоқли ҳисса қўшган. 2003-йил Wолф мукофоти билан, 2010-йил Абел мукофоти билан тақдирланган.
| Жоҳн Тате | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
13-март 1925-йил Миннеаполис, Миннесота, АҚШ |
| Вафоти |
16-октябр 2019-йил (94 ёшда) Лехингтон, Массачусетц, АҚШ |
| Фуқаролиги | АҚШ |
| Соҳаси | Математика |
| Институтлар |
Принcетон университети (1950-1953) Cолумбиа университети (1953-1954) Ҳарвард университети (1954-1990) Аустиндаги Техас университети (1990-2009) |
| Академик раҳбарлари | Эмил Артин |
| Машҳур шогирдлари |
Георге Бергман Жоэ Буҳлер Бернард Дwорк Бенедиcт Гросс Роберт Коттwитз В. Кумар Муртй Степҳен Личтенбаум Жонатҳан Лубин Cарл Померанcе Кеннетҳ Алан Рибет Жосепҳ Ҳ. Силверман Динеш Тҳакур Жерролд Б. Туннелл Wиллиам C. Wатерҳоусе |
| Машҳур ишлари |
Тате гипотезаси Тате модули Ҳодге-Тате модули Серре-Тате теоремаси Шафаревич-Тате гуруҳи Сато-Тате гипотезаси |
| Мукофотлари |
Cоле мукофоти (1956) Стеэле мукофоти (1995) Wолф мукофоти (2002/03) Абел мукофоти (2010) |
Тате Ҳарвард университетидан бакалавр даражасини олган. 1950-йилда Принcетон университетидан Эмил Артин раҳбарлигида ПҳД илмий даражасини олган[1]. Бунинг ортидан у 36 йил Ҳарвард университетида дарс берган. 1990-йилдан 2009-йил нафақага чиққунига қадар Техас университетида ишлаган[2].
Татенинг сон майдонларидаги Фоуриэр анализи бўйича ишлари замонавий автоморфик формалар теорияси учун асос бўлган. Тате, шунингдек, Тате когомолия гуруҳлари асосчисидир[3] . Унинг таниқли ишлари қаторида Тате гипотезаси, Тате модули, Ҳодге-Тате модули, Серре-Тате теоремаси, Шафаревич-Тате гуруҳи ҳамда Сато-Тате гипотезасини айтиб ўтиш мумкин. Олим п-адик сон назариясига ҳам салмоқли ҳисса қўшган. Тате қатор математикка устозлик қилиб, сонлар назариясининг ривожланишига сабабчи бўлган. Унинг таниқли шогирдлари орасида Георге Бергман, Бернард Дwорк, Бенедиcт Гросс, Роберт Коттwитз, Жонатҳан Лубин, Степҳен Личтенбаум, Жамес Милне, В. Кумар Муртй, Cарл Померанcе, Кен Рибет, Жосепҳ Ҳ. Силверман, Динеш Тҳакурлар бор.
Манбалар
- ↑ Тате, Жоҳн Торренcе. Фоуриэр аналйсис ин нумбер фиэлдс анд Ҳеcке'с зета фунcтионс (эн), 1950.
- ↑ О'Cоннор, Жоҳн Ж.; Роберцон, Эдмунд Ф., „Жоҳн Тате“, МаcТутор Ҳисторй оф Матҳематиcс арчиве (инглиз)
{{cитатион}}: CС1 маинт: унреcогнизед лангуаге () - ↑ „Америcан матҳематиcиан Жоҳн Тате wинс 2010 Абел Призе“. Хинҳуа.нет (2010-йил 25-март). 2010-йил 22-августда асл нусхадан архивланган.
Ҳаволалар
- Арчивед ат Гҳостарчиве анд тҳе Wайбаcк Мачине: „Тҳе Абел Призе Интервиэw 2010 wитҳ Жоҳн Торренcе Тате“. ЁуТубе (2019-йил 10-декабр).
- Арчивед ат Гҳостарчиве анд тҳе Wайбаcк Мачине: „Жоҳн Тате - Тҳе Абел Леcтуре - Тҳе аритҳметиc оф эллиптиc cурвес“. ЁуТубе (2020-йил 9-март).
- Арчивед ат Гҳостарчиве анд тҳе Wайбаcк Мачине: „Тҳе Ҳеиделберг Лауреате Форум Фоундатион пресенц тҳе ҲЛФ Портраиц: Жоҳн Торренcе Тате“. ЁуТубе (2017-йил 4-апрел).
| Олим ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |