John Tenniel

Сер Жоҳн Тенниэл (1820-йил 28-февралда Лондонда туғилган; † 1914-йил 25-февралда) инглиз рассоми ва акварелчиси бўлган.
Тенниэл Британиянинг Пунч сатирик журнали учун кўплаб карикатуралар чизди. Унинг энг машҳур карикатураларидан бири — 1890-йилда Германия канслери Отто фон Бисмарcкни ишдан бўшалиши.
Тенниэлнинг Леwис Cарроллнинг "Алиcе мўжизалар мамлакатида" ва унинг иккинчи қисми "Тҳроугҳ тҳе Лоокинг-Гласс" учун расмлари катта шуҳрат қозонди. Расимлари туфайли у Роял Институте оф Паинтерс ин Wатер Cолоурсга аъзо этиб сайланган.
Ҳаёти
Тенниэл Лондонда туғилган. Гарчи у дастлаб фақат синовчи бўлган, кейин эса Роял Аcадемй оф Арц талабаси бўлган бўлса-да, у кейинги мартаба учун кўпгина техникаларни ўзига ўргатган . 1836-йилда у ўзининг биринчи расмини Роял Соcиэтй оф Бритиш Артисц кўргазмага тақдим этди. 1845-йилда у янги Wестминстер саройининг деворларини безашга "Ан Аллегорй оф Жустиcе" карикатурасини қўшган. Комиссия унга 200 фунт стерлинг мукофот ва Лордлар палатасининг Уппер Wаитинг Ҳаллда (Ҳалл оф Поэц) фреска яратишга рухсат берди.
„Олий тасвирий санъат“ ни афзал кўрганига қарамай, у биринчи навбатда ўзининг кулгили расмлари учун қадрланган. Унинг рассом ва иллюстратор Чарлес Кеэне билан танишиши ҳам унинг академик карикатурага бўлган истеъдодини рағбатлантирди.

1850-йил Рождествода Тенниэл Пунч сатирик журналининг асосчиси Марк Лемон томонидан Жоҳн Леэч билан бирга карикатурачи сифатида расм чизишга таклиф қилинди. Лемон уни Эзоп эртакларига чизган расмлари туфайли танлаган. Тенниэлнинг биринчи расми Пунч Волуме ХИХ да 224-бетда пайдо бўлган. Унинг биринчи карикатураси Лорд Жаcк Гиант Киллерда, у Жоҳн Русселл билан кардинал Ничолас Wисеманни тасвирлаган.
1857-йилги Сипоҳийлар қўзғолони учун Тенниэл "Жустиcе" ва "Тҳе Бритиш Лионъс Венгеанcе он тҳе Бенгал Тигер" каби иллюстрациялар яратди, улар Британия аҳолисининг сезгирлигини акс эттирди. 1865-йилда Тенниэл Алиcе мўжизалар мамлакатида биринчи нашрини тасвирлади. 2000 та биринчи нашрларнинг сотуви тўхтатилди, чунки Тенниэл босиб чиқариш сифатидан норози эди. 1866-йилги янги нашр 1865-йил декабрда пайдо бўлди. Китоб катта муваффақият эришди ва Тенниэлнинг шон-шуҳратини доимий равишда мустаҳкамлади. Cарроллнинг ҳикояси каби иллюстрациялар адабий тарихга кирди ва 1933-йилда (режиссёр Норман З. МcЛеод) кейинги Парамоунт филмига мослаштирилган либослар учун шаблон бўлиб хизмат қилди.
Тенниэлнинг расмлари чоп этиш учун ёғоч блокларга ўйилган. Асл нусхалари ҳозирда Охфорд университетининг Бодлеиан кутубхонаси коллексиясида сақланмоқда. Карераси давомида Тенниэл 2300 га яқин карикатуралар, сон-саноқсиз кичикроқ чизмалар, Пунч’с Алманаc учун икки саҳифали карикатуралар ва бошқа махсус нашрлар, жумладан , Пунч’с Поcкет-боокс учун 250 та дизайн яратди. Тахминан 1885-йилда у ўзининг ҳафталик Пунч карикатуралари учун йилига 7000 доллар маош олди. 1893-йилда Тенниэл Книгҳ унвонига сазовор бўлди.
1895 ва 1900-йилларда Жон Тенниэлнинг ишлари кўргазмаларда намойиш этилди. У томонидан яратилган мозаика Виcториа анд Алберт Мусеумда жойлашган. Тенниэл 1901-йил январ ойида нафақага чиққанида, зиёфатда ўша пайтдаги Ҳоусе оф Cоммонснинг раҳбари Артҳур Балфоур Тенниэл билан хайрлашди. Тенниэлнинг Пунчдаги „чиэф cартоонис“ вориси Жоҳн Бернард Партридге эди.
Тасвирланган асарлар

- 1846: Жувениле Версе анд Пиcтуре Боок
- 1846: Ундине
- 1848: Аэсопс Фаблес, 100 та чизма
- 1858: Роберт Блаирс Граве
- 1860: Тҳе Гордиан Кнот Ширлей Броокс томонидан
- 1861: Тҳе Силвер Cорд Ширлей Броокс томонидан
- 1861: Тҳомас Моорес Лалла Роокҳ, 69 та чизма
- 1865: Леwис Cарролл томонидан Алиcенинг мўжизалар мамлакатидаги саргузаштлари
- 1867: Тҳе Мираге оф Лифе
- 1870: Тҳроугҳ тҳе Лоокинг-Гласс Леwис Cарролл томонидан
- 1879: Ҳот Пиэс!
Ҳамкорликда

- 1857: Cоурсе оф Тиме вон Роберт Поллок
- 1857: Поэц оф тҳе Нинетеэнтҳ Cентурй
- 1857: Эдгар Аллан Поэ Wоркс
- 1858: Ҳоме Аффеcтионс (1858)
- 1859: Поэмс унд андере Wерке вон Баррй Cорнwалл (д. и. Брян Проcтер)
- 1860: Провербиал Пҳилосопҳй Мартин Фарқуҳар Туппер томонидан
- 1863: Пуcк он Пегасус Ҳенрй Чолмонделей Пеннелл томонидан
- 1863: Тҳе Арабиан Нигҳц (минг бир кеча)
- 1864: Энглиш Саcред Поэтрй
- 1865: Легендс анд Лйриcс
Фахрий номлари
- Антарктидадаги Моунт Тенниэл унинг шарафига номланган.
Адабиёт
- Родней К. Энген: Сир Жоҳн Тенниэл — Алиcеъс wҳите книгҳт. Ашгате Публишинг, 1991. ИСБН 0-85967-872-5 (инглизча)
- Рогер Симпсон: Сир Жоҳн Тенниэл — Аспеcц оф Ҳис Wорк. Фаирлеигҳ Диcкинсон Университй Пресс, 1994, ИСБН 0-8386-3493-1 (инглизча)
Веб ҳаволалар
- Гутенберг лойиҳасида Алиcе мўжизалар мамлакатида расмлари
- ҲеидИCОН-да Жоҳн Тенниэл расмлари