Жоҳн Ёунг (талаффузи: Жон Янг 1930-йил 24-сентябр– 2018-йил 5-январ) америкалик космонавт, денгиз зобити ва авиатор, синовчи учувчи ва авиация муҳандиси бо'лган. У 1972-йилда Аполлон 16 миссияси қо'мондони сифатида Ойда юрган то'ққизинчи одам бо'лди. У то'рт хил тоифадаги космик кемаларда учган ягона астронавтдир.

Жоҳн Ёунг
Таваллуди
Жоҳн Wатц Ёунг

24-сентябр 1930-йил
Сан Франcисcо, Cалифорниа, У.С.
Вафоти 5-январ 2018-йил(2018-01-05)
(87 ёшда)
Ҳоустон, Техас, У.С.
Касби Синов учувчиси
Photograph of the Gemini 10 spacecraft in the ocean and Young being hoisted from it
Гемини 10 парвозидан со'нг капсуладан ко'тарилган Жоҳн
Official photograph of Young in an Apollo spacesuit with a globe of the Moon
Аполлон 16 қо'мондони сифатида Жоҳн
Photograph of Young in an Apollo spacesuit on the lunar surface saluting the American flag
Аполлон 16 чоғида Америка байроғини олқишлаётган Жоҳн, сакраб тушди.


Космонавт бо'лишдан олдин, Ёунг Жоржия Технология Институтида авиация муҳандислиги бо'йича бакалавр даражасини олди ва АҚШ денгиз флотига қо'шилди. Корея уруши пайтида денгизда хизмат қилган. АҚШ денгиз синовлари учувчилар мактабини тамомлаган. Синовчи учувчи сифатида у ко'тарилиш вақти бо'йича бир қанча жаҳон рекордларини о'рнатди. Жоҳн 1976-йилда капитан унвони билан денгиз флотидан нафақага чиқди.

1962-йилда Ёунг НАСА Астронавтлар гуруҳи 2 а'зоси этиб сайланди. У 1965-йилда биринчи экипажли Гемини миссиясида ( Гемини 3 ) учди ва кейин 1966-йилда Гемини 10 миссиясига қо'мондонлик қилди. 1969-йилда у Аполлон 10 да қо'мондон модули учувчиси сифатида учди. 1972-йилда Аполлон 16 га қо'мондонлик қилди ва Чарлес Дуке билан Декарт тог'ларини о'рганиш учун ой юзасида уч кун о'тказди. Ёунг, шунингдек, 1981-йилда СТС-1, Спаcе Шуттле дастурининг биринчи учирилишида ва 1983-йилда СТС-9 га қо'мондонлик қилган. У Аполлон 16 миссияси давомида қо'мондон модули учувчиси Кен Маттинглй билан бирга Аполлон миссиясида ҳам, Космик Шуттле миссиясида ҳам учган иккита космонавтдан бири эди. Жоҳн 1974-йилдан 1987-йилгача Астронавтлар идораси бошлиг'и бо'либ ишлаган ва 42 йиллик хизматдан со'нг 2004-йилда НАСАдан нафақага чиққан.

Файл:Аполло16ГрандПрих.wебм

Ёшлик даврлари ва та'лим олиши

Жоҳн 1930-йил 24-сентябрда Калифорниянинг Сан-Франсиско шаҳридаги Авлиё Лука касалхонасида қурилиш муҳандиси Wиллиам Ёунг ва Wанда Ёунг оиласида туг'илган[1]. 1936-йилда оила Флорида штатининг Орландо шаҳрига ко'чиб о'тди. Жоҳн у ерда Принстон бошланг'ич мактабида о'қиди[1]. Жоҳн беш ёшга то'лганда, онаси шизофрения ташхиси қо'йилган ва Флорида штати касалхонасига ётқизилган[1]. Пеарл-Ҳарборга қилинган ҳужумдан ко'п о'тмай, Жоҳннинг отаси АҚШ денгиз кучларига қо'шилди. Жоҳн ва унинг укаси Ҳугҳ уй бекаси қарамог'ида қолдирди. Жоҳннинг отаси урушдан кейин қайтиб келди ва ситрус компаниясида завод бошлиг'и бо'лди. Жоҳн Орландо о'рта мактабида о'қиган, у ерда футбол, бейсбол ва енгил атлетика бо'йича мусобақаларда қатнашган.

НАСА фаолияти

1962-йил сентябр ойида Ёунг НАСА Астронавтлар гуруҳи 2га қо'шилиш учун танланди[1]. Ёунг ва унинг оиласи Техас штатининг Хюстон шаҳрига ко'чиб о'тди. У учиш, жисмоний ва академик тайёргарликларни бошлади. Дастлабки машг'улотларни тугатгандан со'нг, Ёунг атроф-муҳитни назорат қилиш тизими ва омон қолган жиҳозлар устида ишлашга тайинланди. Ёунгнинг жамоаси Давид Cларк компаниясининг Г3C босим костюмини танлади ва чиқиндиларни ё'қ қилиш тизимларини ишлаб чиқишда ёрдам берди.

Photograph of Young standing in his Gemini spacesuit
Гемини 3 нинг ишга туширилишидан олдинги машқ пайтида Ёунг

1964-йил апрел ойида Ёунг Гус Гриссом бошчилигидаги Гемини 3 учувчиси этиб сайланди[1]. Экипажда дастлаб Алан Шепард ва Томас П. Стаффорд эди, аммо Шепардга Менер касаллиги ташхиси қо'йилгач, улар алмаштирилди[2]. Гемини 3 захира қо'мондони Wаллй Счирра эди, Гемини 3 нинг асосий вазифаси космик кеманинг бутун парвоз давомида орбитал маневрларни бажариш қобилиятини синаб ко'риш эди. Радиациянинг инсон қонига ва микрогравитациянинг ҳужайра бо'линишига та'сирини текшириш учун биологик тажрибалар тайинланди. Иккала экипаж дастлаб Миссури штати Сент-Луис шаҳридаги МcДоннелл Аирcрафт Cорпоратион заводларида симуляторларда о'қитилган. Бирламчи ва захира экипажлар Гемини 3 капсула тизими синовларида иштирок этди. Капсула Кеннеди космик марказига 1965-йил 4-январда келтирилди ва иккала экипаж ҳам 14-февралдан 18-мартгача унда машғулот ўтказди.

Исте'фо

Photograph of Young and Crippen standing in a row with the crew of STS-135
СТС-1 ва СТС-135 экипажлари 2011 йил

Нафақага чиққанидан со'нг, Ёунг нотиқ бо'либ ишлади ва астероид та'сиридан қочиш, Ойни мустамлака қилиш ва иқлим муҳандислиги каби мавзуларда нутқ со'злади[1]. 2006-йил апрел ойида Ёунг ва Cриппен Кеннеди космик марказида СТС-1 учирилишининг 25 йиллиги маросимида қатнашиб, о'з тажрибалари ҳақида гапирди. 2011-йил ноябр ойида Ёунг ва Cриппен со'нгги Спаcе Шуттле миссияси бо'лган СТС-135 экипажи билан учрашишди[3].

Шахсий ҳаёт

1955-йил 1-декабрда Ёунг Жоржия штатининг Саванна шаҳридан Барбара Wҳите уйланди[1]. Флорида штатидаги Палатка шаҳридаги Авлиё Марк эпископ черковида никоҳдан о'тишди[4]. Биргаликда уларнинг Сандра ва Жоҳн исмли иккита фарзанди бор эди[1][5]. Улар 1971-йилнинг ёзида ажрашишди. О'ша йили у Сусй Фелдманга уйланди. Ёунг Георге Ҳ. W. Буш ва Барбара Буш билан до'ст эди.

Ёунг 2018-йилнинг 5-январида Хюстондаги уйида пневмония асоратидан 87 ёшида вафот этди[5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Ёунг, Жоҳн. Форевер Ёунг: А Лифе оф Адвентуре ин Аир анд Спаcе. Гаинесвилле: Университй Пресс оф Флорида, 2013. ИСБН 978-0-8130-4933-5. 
  2. ↑ Стаффорд, Тҳомас. Wе Ҳаве Cаптуре. Wашингтон, Д.C.: Смитҳсониан Институтион Пресс, 2002. ИСБН 978-1-58834-070-2. 
  3. ↑ Бергер. „Финал шуттле cреw меэц мен wҳо стартед ит алл“ (2011-йил 5-ноябр). Қаралди: 2020-йил 15-октябр.
  4. ↑ „Wеддинг“. Неwспаперс.cом. Тҳе Орландо Сентинел (1955-йил 4-декабр).
  5. ↑ 5,0 5,1 Голдстеин, Ричард. „Жоҳн Ёунг, Wҳо Лед Фирст Спаcе Шуттле Миссион, Диэс ат 87“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2018-йил 6-январ). Қаралди: 2020-йил 31-август.