Johor

Жоҳор
малайча: *Жоҳор*
жави:جوهور
Герб;	Байроқ;
Малайзия штати
Мадҳия:	Лагу Бангса Жоҳор
Таркибида	10 та туман
Маъмурий маркази	Жохор-бару
Султон	Иброҳим Исмоил
Асосий вазир	Ҳасни Моҳаммад
Аҳоли (2010)	3 348 283 (2-ўрин)
Зичлиги	176,35 киши./км² (9- ўрин)
Майдони	18 987 км²
Баландлиги; денгиз сатҳидан; Баланд чўққиси	; ; 1276 м
Вақт минтақаси	УТC+8
Қисқача	ЖҲ
Код ИСО 3166-2	МЙ-01
Расмий сайти	ҳттп://www.жоҳор.гов.мй
Харитада
1°29′14″Н 103°46′52″Э / 1.48722°Н 103.78111°Э

Жоҳор (малайча: Жоҳор:جوهور) — Малайзиядаги султонлик, Малайзиянинг федерал штати, ЖҲ кодли, маъмурий маркази Жохор-бару. Сенай — ундаги ягона халқаро аэропортига эга.

География

Жоҳор ҳудуди бўйича бешинчи ва аҳоли сони бўйича Малайзия штатлари орасида иккинчи ўринда туради. Малай ярим оролининг жанубий қисмида жойлашган. Штатнинг энг баланд нуқтаси Гунунг Леданг тоғидир (1276 м). Соҳилининг узунлиги тахминан 400 км. Иқлими экваториал, муссонли. Йилига ўртача 1778 мм ёғингарчилик ёғади, ўртача ҳарорат: 26 — 28 ° Cни ташкил қилади.

Тарихи

Жоҳор номи форсча „жовҳар“, „гавҳар“ „қимматбаҳо тош“ сўзларидан келиб чиққан. Султонлик ХВИ аср бошларида Малакканинг охирги султони Султон Маҳмудшоҳнинг ўғли томонидан португал босқинчиларидан қочганидан сўнг асос солган. Султонлик Риау ва Паханг архипелагини эгаллаб, у ерда ноиб тайинланади ва Жоҳор империясига айланади. Жоҳор доимий равишда португалларга қарши ҳужумлар уюштирди, лекин Малаккани қайтариб ололмади. Португалиянинг 130 йиллик ҳукмронлиги давомида португаллар бўғозни назорат қилишга тўсқинлик қилдилар.

1641-йилда Жоҳор голландлар билан иттифоқ тузди, шундан сўнг голландлар Малаккани эгаллаб олишди. Келажакда Жоҳор заифлашди ва ҳокимиятни йўқотди, шунингдек, фуқаролар низоларидан азоб чекди.

1864 — 1895 йилларда ҳокимият тепасига Султон Абу Бакар келди, у ўзининг моҳир раҳбарлиги ва инглизлар ва Сингапур билан муносабатлардаги пухта ўйланган сиёсати билан мамлакат фаровонлиги ва гуллаб яшнашига эришди. У „Янги Жоҳорнинг отаси“ унвонини олди.

1914 йилдан бошлаб мамлакатда инглиз маслаҳатчиси Кемпбелл ишлай бошлади.

Жоҳор Баҳру Малакка ярим оролида Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Малая ҳужуми пайтида японлар томонидан босиб олинган охирги шаҳар эди. Бу ердан туриб япон генерали Томоюки Ямашита Сингапурни қўлга киритиш операциясини бошқарган.

Жоҳор 1948 йилда 1957-йилда мустақилликка эришган Малая федерацияси таркибига кирди.

Жоҳор султонлари

Маҳмудшоҳ И (1511-1528)
Ала ад-дин Риоят Шоҳ И (1528-1564), аввалгисининг кенжа ўғли
Музаффаршоҳ (1564-1580), аввалгисининг ўғли
Абд ал-Жалил Шоҳ И (1580), аввалгисининг куёви
Абд ал-Жалил Риоят Шоҳ И (1580-1597), аввалгисининг отаси
Ало ад-дин Риояцҳоҳ ИИ (1597-1613), аввалгисининг ўғли
Абдуллоҳ Ҳаммаяцҳоҳ (1613-1623), олдингисининг укаси
Абд ал-Жалилшоҳ ИИ (1623-1677), Алоаддин Рийяцҳоҳ ИИ нинг ўғли
Иброҳимшоҳ И (1677-1688), Абдуллоҳ Ҳаммаяцҳоҳнинг набираси
Маҳмудшоҳ ИИ (1685-1699), олдинги ўғли
Абд ал-Жалил Риояцҳоҳ ИИИ (1699-1718), Ҳабиб Абд ал-Мажиднинг ўғли
Абд ал-Жалил Раҳмацҳоҳ (1718-1722), олдинги куёви
Сулаймон Бадр ал-Оламшоҳ (1722-1760), Абд ал-Жалил Риёцҳоҳ ИИ нинг ўғли
Абд ал-Жалил Муаззамшоҳ (1760-1761), олдинги ўғли
Аҳмад Риояцҳоҳ (1761), олдинги ўғли
Маҳмуд Рияцҳоҳ (1761-1812), олдингисининг укаси
Абдурраҳмон Муаззамшоҳ (1812-1819), олдинги ўғли
Абдурраҳмон (1819-1825), Кечилнинг ўғли, Абд ал-Жамолнинг набираси, Аббоснинг невараси, Абд ал-Жалил Риёцҳоҳ ИИ нинг ўғли (1699-1718).
Иброҳимшоҳ ИИ (1825-1862), олдинги ўғли
Абу Бакр (1862-1895), олдинги ўғли
Иброҳимшоҳ ИИИ (1895-1959), олдинги ўғли
Исмоил Шоҳ (1959-1981), олдинги ўғли
Маҳмуд Искандар ал-Ҳаж (1981-2010), олдинги ўғли
Иброҳим Исмоил (2010-йилдан), олдингисининг катта ўғли

Маъмурий бўлиниши

Штат 10 та туманга бўлинган:

Жоҳор Баҳру 1 817,8 км², 1 064 881 киши
Понтия 919,5 км², 143 729 киши
Кота Тингги 3488,7 км², 192 220 киши
Клуанг 2851,8 км², 254 631 киши
Сегамат 2851,26 км², 178 620 киши
Муар 2346,12 км², 328 695 киши
Бату Паҳат 1878 км², 335 368 киши
Мерсинг 2838,6 км², 67 557 киши
Кулаижая 750,9 км², 246 721 киши
Леданг 967,6 км², 58 501 киши

Аҳолиси

2000-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, штат аҳолиси 2,75 миллион кишини ташкил этди: 54% малайлар, 35% хитойлар, 7% ҳиндлар, 4% бошқалар. 2010-йилдаги ҳисоб-китобларга кўра, аҳоли сони 3 348 283 киши, ўртача зичлиги 176,35 киши. /км².

Йирик шаҳарлар

Жоҳор Баҳру
Бату Паҳат
Муар
Келуанг
Кота Тингй
Сегамат
бирлашиш

Жоҳорда таваллуд топган таниқли шахслар

Абдул Азиз Ишоқ, журналист, сиёсатчи, давлат арбоби
Ванг Абу Бакар Ван Абас, олим, ёзувчи
Фаша Сандҳа, актриса, модел.
Фотима Ҳошим, сиёсатчи, давлат арбоби

Фактлар

Рус этнографи ва саёҳатчиси Н. Н. Миклухо-Маклай 1875—1876-йилларда Малай ярим оролига қилган саёҳати чоғида бир муддат Жоҳор султони саройида яшаган.
Штатнинг энг баланд нуқтаси — Леданг тоғи машҳур Малай афсонаси „Леданг тоғи маликаси“ да қайд этилган.

Эслатмалар

↑ „Ментери Бесар Жоҳор“. Главный министр Джохора (мс). Портал Расми Керажаан Негери Жоҳор Дарул Та'зим. Қаралди: 2020-йил 30-март.

Адабиётлар

Джохор // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Рижов К. В. Все монархи мира. Мусулманский Восток. ХВ—ХХ вв. — М.: Вече, 204. — С. 544. — ИСБН 5-9533-0384-Х.

Ҳаволалар

[1] „Ментери Бесар Жоҳор“. Главный министр Джохора (мс). Портал Расми Керажаан Негери Жоҳор Дарул Та'зим. Қаралди: 2020-йил 30-март.

[1]