John Locke: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Shaxsiyat bilgiqutisi | |||
| ismi = | |||
| tasvir = John Locke.jpg | |||
| tasvir_eni = | |||
| izoh = Lokk portreti, 1697 | |||
| asl_ismi = | |||
| tavallud_paytidagi_ismi = | |||
| tavallud_sanasi = | |||
| tavallud_joyi = [[Vrington]], [[Somerset]], Angliya | |||
| vafot_sanasi = | |||
| vafot_joyi = [[High Laver]], [[Essex]], Angliya | |||
| fuqaroligi = | |||
| taʼlimi = [[Kristian cherkovi, Oksford]] ([[San'at bakalavri|BA]], 1656; [[San'at magistri|MA]], 1658; [[Tibbiyot bakalavri|MB]], 1675) | |||
| kasbi = Ingliz faylasufi va shifokori | |||
| dini = | |||
| faoliyat_yillari = | |||
| asarlari = | |||
| boʻyi = | |||
| unvoni = | |||
| turmush_oʻrtogʻi = | |||
| bolalari = | |||
| otasi = | |||
| onasi = | |||
| qarindoshlari = | |||
| mukofotlari = | |||
| veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}--> | |||
| imzosi = | |||
}} | |||
'''John Locke''' ({{Talaffuz|Jon Lokk}}; 1632-yil 29-avgust — 1704-yil 28-oktyabr) — ingliz [[faylasuf]]i hamda [[liberalizm]] asoschisi. Asosiy falsafiy asari „Inson aqli toʻgʻrisida tajriba“ ([[1690]]) inson bilimlarining kelib chiqishi, turlari va imkoniyatlarini tahlil qilishga bagʻishlangan. John Locke „tugʻma gʻoyalar“ va axloq tamoyillari haqidagi nazariyalarni tanqid qilib, barcha gʻoyalar 2 asosiy manba; tashqi tajriba (sezgi) va ichki tajriba (refleksiya) dan kelib chiqadi, deydi. Locke taʼlimotiga koʻra, tashqi tajribaning manbai sezgi aʼzolarimizga taʼsir etuvchi obektiv reallik, ichki tajribaning manbai esa kishining ichki hissi va kechinmalaridir. John Locke oʻzining davlat haqidagi taʼlimotida davlat faoliyati eng zaruriy narsalar bilan cheklanishi va xalq, [[suverenitet]]i asosidagi konstitutsiyaviy hukumat boʻlishi lozim, deb hisobladi. Bu hukumat barcha uchun ozodlik va teng huquqlilikni kafolatlashi kerak. Shuningdek, hokimiyat boʻlinishi lozim. Locke axloqiy qarashlarida sensualistik asoslarga tayandi. [[Pedagogika]]ga oid „Tarbiya haqida baʼzi fikrlar“ ([[1693]]) asarida tashqi muhitning tarbiyaga hal etuvchi taʼsirini taʼkidladi. Diniy mutaassiblikka qarshi chiqib, din erkinligiga daʼvat etdi. Diniy bagʻrikenglikka toʻrt maktubini bagʻishlagan boʻlib, ushbu maktublar 1689, 1690, 1692 va 1706-yillarda nashr etilgan). John Lockening ijtimoiy-siyosiy konsepsiyasi tabiiy huquq va ijtimoiy shartnoma nazariyasiga tayanadi. U assotsiativ psixologiyaning asoschisi. Lockening gʻoyalari [[Yevropa]] falsafiy va ijtimoiy-siyosiy tafakkuri tarixida katta rol oʻynadi. | |||
== Adabiyotlar == | |||
{{OʻzME}} | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
{{Vikiiqtibos}} | |||
{{Commons turkum}} | |||
[[Turkum:Kishilar]] | |||
[[Turkum:Faylasuflar haqidagi chala maqolalar]] | |||
[[Turkum:Faylasuflar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| John Locke | |
|---|---|
 Lokk portreti, 1697 | |
| Tavalludi | |
| Vafoti | High Laver, Essex, Angliya |
| Taʼlimi | Kristian cherkovi, Oksford (BA, 1656; MA, 1658; MB, 1675) |
| Kasbi | Ingliz faylasufi va shifokori |
John Locke (talaffuzi: Jon Lokk; 1632-yil 29-avgust — 1704-yil 28-oktyabr) — ingliz faylasufi hamda liberalizm asoschisi. Asosiy falsafiy asari „Inson aqli toʻgʻrisida tajriba“ (1690) inson bilimlarining kelib chiqishi, turlari va imkoniyatlarini tahlil qilishga bagʻishlangan. John Locke „tugʻma gʻoyalar“ va axloq tamoyillari haqidagi nazariyalarni tanqid qilib, barcha gʻoyalar 2 asosiy manba; tashqi tajriba (sezgi) va ichki tajriba (refleksiya) dan kelib chiqadi, deydi. Locke taʼlimotiga koʻra, tashqi tajribaning manbai sezgi aʼzolarimizga taʼsir etuvchi obektiv reallik, ichki tajribaning manbai esa kishining ichki hissi va kechinmalaridir. John Locke oʻzining davlat haqidagi taʼlimotida davlat faoliyati eng zaruriy narsalar bilan cheklanishi va xalq, suvereniteti asosidagi konstitutsiyaviy hukumat boʻlishi lozim, deb hisobladi. Bu hukumat barcha uchun ozodlik va teng huquqlilikni kafolatlashi kerak. Shuningdek, hokimiyat boʻlinishi lozim. Locke axloqiy qarashlarida sensualistik asoslarga tayandi. Pedagogikaga oid „Tarbiya haqida baʼzi fikrlar“ (1693) asarida tashqi muhitning tarbiyaga hal etuvchi taʼsirini taʼkidladi. Diniy mutaassiblikka qarshi chiqib, din erkinligiga daʼvat etdi. Diniy bagʻrikenglikka toʻrt maktubini bagʻishlagan boʻlib, ushbu maktublar 1689, 1690, 1692 va 1706-yillarda nashr etilgan). John Lockening ijtimoiy-siyosiy konsepsiyasi tabiiy huquq va ijtimoiy shartnoma nazariyasiga tayanadi. U assotsiativ psixologiyaning asoschisi. Lockening gʻoyalari Yevropa falsafiy va ijtimoiy-siyosiy tafakkuri tarixida katta rol oʻynadi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] |
Vikiiqtibosda John Lockega tegishli iqtiboslar mavjud. |
 |
Vikiomborda „John Locke“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |