Жорж Гамов Георгий Антонович Гамов ( 1904-йил 4-март - 1968-йил 19-август) Совет ва америкалик полимат, назарий физик ва космолог эди. У Лемаитрнинг Катта портлаш назариясининг дастлабки ҳимоячиси ва ишлаб чиқувчиси эди. У квант туннеллаш орқали алфа емирилишининг назарий изоҳини топди, суюқлик тушиши моделини ва атом ядросининг биринчи математик моделини ихтиро қилди, радиоактив парчаланиш, юлдуз шаклланиши, юлдузлар нуклеосинтези ва Катта портлаш нуклеосинтези (буни биргаликда нуклеосмоген деб атайди) устида ишлади. ва молекуляр генетика .

Ўзининг ўрта ва охирги фаолиятида Гамов ўзининг кўп э'тиборини ўқитишга қаратди ва илм-фанга оид машҳур китобларни, жумладан, "Бир икки уч" ни ёзди. Чексизлик ва жаноб Томпкинс туркум китоблари (1939–1967). Унинг ба'зи китоблари асл нашр этилганидан ярим асрдан кўпроқ вақт ўтган бўлса ҳам, ҳали ҳам чоп этилмоқда.

Эрта ҳаёт ва мартаба

Гамов Россия империясининг Одесса шаҳрида (ҳозирги Одесса, Украина ) туғилган. Отаси ўрта мактабда рус тили ва адабиётидан, онаси эса қизлар мактабида география ва тарихдан дарс берган. Рус тилидан ташқари, Гамов франсуз тилини онасидан, немис тилини эса репетитордан ўрганган. Гамов инглиз тилини коллеж йилларида ўрганган ва эркин сўзлаша бошлаган. Унинг дастлабки нашрларининг аксарияти немис ёки рус тилларида эди, лекин кейинчалик у техник ҳужжатлар учун ҳам, оддий аудитория учун ҳам инглиз тилидан фойдаланган.

Одессадаги физика-математика институтида[1] (1922—1923) ва Ленинград университетида (1923—1929) таҳсил олган. Гамов 1925-йилда Фридманнинг эрта вафотигача Ленинградда Александр Фридманнинг қўли остида ўқиди, бу эса ундан диссертация маслаҳатчиларини ўзгартиришни талаб қилди. Университетда Гамов назарий физиканинг яна учта талабаси Лев Ландау, Дмитрий Иваненко ва Матвей Бронштейн билан дўстлашди. Тўрт киши " Уч мушкетёр" деб номланган гуруҳни туздилар ва яна улар ўша йилларда нашр этилган квант механикаси бўйича илмий мақолаларни муҳокама қилиш ва таҳлил қилиш учун йиғилишди. Кейинчалик у худди шу иборани Алфер, Ҳерман ва Гамов гуруҳини тасвирлаш учун ишлатган.

Ўқишни тугатгандан сўнг, у Гöттингенда квант назарияси устида ишлади, у ерда унинг атом ядроси бўйича тадқиқотлари докторлик диссертацияси учун асос бўлди. Кейин у 1928-1931-йилгача Копенгаген университетининг Назарий физика институтида ишлаган, танаффус билан Кембриждаги Кавендиш лабораториясида Эрнест Рутерфорд билан ишлашган. У атом ядросини ўрганишни давом эттирди ( "суюқлик тушиши" моделини таклиф қилди), лекин Роберт Аткинсон ва Фритз Ҳоутерманс билан юлдузлар физикаси устида ишлади.

1931-йилда Гамов 28 ёшида СССР Фанлар академиясининг мухбир а'зоси этиб сайланди, бу унинг тарихидаги энг ёшларидан бири[2][3].1931-1933-йилларда Гамов бошчилигидаги Радиум институтининг (Ленинград) физика бўлимида ишлаган.Европадаги биринчи сиклотрон Игор Курчатов, Лев Мйсовский ва Гамовнинг раҳбарлиги ва бевосита иштирокида ишлаб чиқилган. 1932-йилда Гамов ва Мйсовский лойиҳасини Радиум институти Илмий Кенгашига кўриб чиқиш учун тақдим этдилар ва уни тасдиқладилар. Сиклотрон 1937-йилгача тугалланмаган.

1931-йилда Брагг лабораторияси ходимлари: WҲ Брагг (ўтирган, марказда): физик А. Лебедев (чапда), Г. Гамов (ўнгда)

Шахсий ҳаёт

1935-йилда Гамовнинг биринчи рафиқаси Родан Игор Гамов исмли ўғил кўрди. Кейинчалик уларнинг ўғли Колорадо университетида микробиология профессори, шунингдек яна ихтирочи бўлди.

Гамов таниқли пранкстер эди, у жиддий илмий нашрларда ёзилган амалий ҳазиллар ва кулгили бурилишлардан завқланарди[4][5]. Унинг энг машҳур пранки ўзининг услуби ва мазмунига кўра жиддий бўлган кашшоф Алфер-Бетҳе-Гамоw газетасиэди. Бироқ, Гамов ўз ҳамкасби Ханс Бетҳени юнон алифбосининг дастлабки учта ҳарфига сўз ўйини сифатида муаллифлар рўйхатига қўшишга қаршилик қила олмади[4][6][5].

Гамов атеист эди[7][8].

Манбалар

  1. ↑ „Ҳисторй оф тҳе Университй оф Одесса (ин Украиниан)“. Ҳисторй оф тҳе Университй оф Одесса (ин Украиниан). Университй оф Одесса. Қаралди: 2016-йил 16-декабр.
  2. ↑ Ҳе wас эхпеллед фром тҳе Аcадемй ин 1938, бут ҳис мембершип wас ресторед постҳумоуслй ин 1990.
  3. ↑ Тҳе ёунгест cорреспондинг мембер элеcтед то тҳе Аcадемй оф Сcиэнcес оф тҳе УССР wас тҳе Армениан матҳематиcиан Сергей Мергелян, элеcтед ат аге 24.
  4. ↑ 4,0 4,1 Антунес. „8 Греат Сcиэнтист Пранкстерс“ (эн). Сcиэнcе 2.0 (2014-йил 27-август). Қаралди: 2020-йил 4-апрел.
  5. ↑ 5,0 5,1 Сегрè, Гино (Марч 2000). "Тҳе Биг Банг анд тҳе генетиc cоде" (эн). Натуре 404 (6777): 437. дои:10.1038/35006517. ПМИД 10761891. 
  6. ↑ Фалк. „Тҳе Сеcрет Жокес Сcиэнтисц Слип Инто Ресеарч Паперс Аре Делигҳтфуллй Нердй—Ҳере'с Прооф“ (эн). Слате Магазине (2016-йил 19-май). Қаралди: 2020-йил 4-апрел.
  7. ↑ Гроте Ребер. „Тҳе Биг Банг Ис Бунк“. 21ст Cентурй Сcиэнcе Ассоcиатес.. — „Афтер тҳе инитиал матҳематиcал wорк он релативитй тҳеорй ҳад беэн доне, тҳе Биг Банг тҳеорй ицелф wас инвентед бй а Белгиан приэст, Георгес Лемаîтре, импровед упон бй ан авоwед атҳеист, Георге Гамоw, анд ис ноw алл бут универсаллй аccептед бй тҳосе wҳо ҳолд адванcед дегреэс ин астрономй анд тҳе пҳйсиcал сcиэнcес, деспите иц обвиоус абсурдитй.“. Қаралди: 2012-йил 28-май.
  8. ↑ Симон Сингҳ. Биг Банг. ҲарперCоллинс УК, 2010. ИСБН 9780007375509. „Сурприсинглй, тҳе атҳеист Георге Гамоw энжоед тҳе Папал аттентион гивен то ҳис фиэлд оф ресеарч.“