Joseph Goebbels

Геббелс Ёзеф Паул (1897.29.10 — 1945.01.05) —1933-йилдан фашистлар Германияси тарғибот идорасининг бошлиғи. Ирқчилик, зўравонлик ва босқинчилик урушларининг ғоявий раҳнамоси. 1944-йилда ёппасига ҳарбий сафарбарлик бўйича империя вакили қилиб тайинланган. Германия таслим бўлиши арафасида ўзини-ўзи ўлдирган. Нюрнберг халқаро суд жараёнида асосий нацист ҳарбий жиноятчиларидан бири деб топилган.

1933-йилдан 1945-йилгача-тарг'ибот вазири ва императорлик маданият палатаси президенти Геббелс матбуот, радио, кино ва немис маданиятининг бошқа соҳаларини бошқаришнинг барча зарур воситаларини о'з қо'лига то'плади. Демагогик риторика, оммавий тадбирларни моҳирона саҳналаштириш ва замонавий технологиялардан самарали фойдаланиш — биринчи навбатда радио ва кино — тарг'ибот мақсадида у немис халқининг кенг қатламларини миллий социализм г'оялари билан тарг'иб қилишга ва коммунистлар, социал-демократлар, яҳудийлар ва черков вазирларини обро'сизлантиришга муваффақ бо'лди. Антисемитизм тарг'иботи ва 1938-йил ноябр погроми каби ҳаракатлар давомида у яҳудийларни депортация қилиш ва ё'қ қилишга мафкуравий тайёргарлик ко'рди ва шу билан Холокостнинг асосий г'оявий илҳомлантирувчиларидан бирига айланди. Унинг 1943-йил феврал ойида Берлин спорт саройида қилган умумий уруш ҳақидаги машҳур нутқи оммавий онгни манипуляция қилишнинг ёрқин намунаси бо'либ хизмат қилади.

1945-йил 30-апрелда Гитлер о'з жонига қасд қилганидан со'нг, фюрернинг сиёсий васиятига биноан Геббелс унинг о'рнига Германия рейх канслери лавозимини эгаллади. Бир кун лавозимда бо'лганидан со'нг, у хотини Магда Геббелс билан бирга о'з жонига қасд қилди, у уларнинг олти фарзандини заҳарлади.

Геббелс уй номига айланди , у ҳали ҳам беадаб, уяциз ташвиқот билан бог'лиқ.

Болалик ва ёшлик

Пол Жозеф Геббелс 1897-йил 29-октабрда Дюсселдорф яқинидаги Менхенгладбах жанубидаги саноат шаҳарчаси Рейдтда католик оиласида туг'илган. Отаси: Фритз Геббелс (1867-1929); онаси: Мария Катарина Оденхаузен (1869-1953). Геббелснинг аждодлари Ахен, Кöлн ва Менхенгладбах о'ртасидаги ҳудудда яшаган. Уларнинг барчаси деҳқонлардан эди. Онаси бувиси Ёханна Мария Герверс Лимбург (Голландия) чегара вилоятидан келган. Фритз Геббелс фитил фабрикасида офис ходими, кейин эса бухгалтер бо'либ хизмат қилган. Жозеф Геббелснинг иккита акаси бор эди, Конрад (1893-1949) ва Ханс (1895-1947) ва иккита синглиси Элизабет (1901-1915) ва Мария Катарина (1910-1949), у 1938-йилда кинорежиссёр Макс Киммихга уйланган. Катта синглиси Мария 1896-йилда туг'илганидан ко'п о'тмай вафот этди. 1932-йилда Геббелс бувисининг яҳудий келиб чиқиши ҳақидаги миш-мишларни рад этиш учун оилавий дарахтини тавсифловчи рисола чиқарди.

Геббелс заиф ва касал бо'либ улг'айган ва пневмониядан деярли вафот этган. То'рт ёшида у о'нг оёг'ининг деформациясига олиб келган остеомиелитни бошдан кечирди — у ичкарига эгилган, чап оёг'идан қалинроқ ва қисқароқ эди. 10 ёшида у муваффақияциз операция қилинди[11]. У оёг'ига металл қавс ва махсус поябзал кийиб, оқсоқланиб юрган. Тана нуқсони унга ко'нгилли бо'лишни хоҳлаган биринчи жаҳон урушида қатнашишига то'сқинлик қилди.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил